ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonunun ardından küresel piyasalarda yeni bir fiyatlama dönemi başladı. Savaşın ilk etkisi en belirgin biçimde emtia piyasalarında görülürken, enerji fiyatlarındaki yükseliş birçok sektörde maliyet baskısını artırdı.
Ekonomim'de yer alan habere göre 28 Şubat’tan bu yana petrol fiyatları yaklaşık yüzde 28 yükselirken, Avrupa’nın referans doğalgaz fiyatı olan TTF’de artış yüzde 30’a yaklaştı. Enerji maliyetlerindeki sıçrama gübre, plastik, gıda ve sanayi metalleri gibi birçok ürünün fiyatını da yukarı çekti.
DEĞERLİ METALLERDE GERİ ÇEKİLME
Savaşın ilk günlerinde güvenli liman talebiyle yükselen değerli metallerde ise daha sonra geri çekilme görüldü.
Enerji fiyatlarının tetiklediği enflasyon baskısı ve küresel büyüme kaygıları piyasayı sınırladı. Altının ons fiyatı savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 3 düşerken, gümüşte kayıp yüzde 8’e ulaştı.
TARIM ÜRÜNLERİNDE ENERJİ ETKİSİ
Enerji fiyatlarındaki yükseliş tarım emtialarını da etkiledi. Alternatif enerji üretiminde kullanılan yağlı tohumlara talep artarken, soya fasulyesi fiyatı vadeli işlemlerde yaklaşık yüzde 4 yükselerek kile başına 12 dolara yaklaştı. Palm yağı fiyatları da ton başına 4.500 ringitin üzerine çıktı.
Şeker piyasasında ise özellikle Brezilya’daki üreticilerin şeker kamışını daha fazla etanol üretimine yönlendirebileceği endişesi fiyatları yukarı çekti. Vadeli işlemlerde şeker fiyatı 28 Şubat’tan bu yana yüzde 3 artarak pound başına 14,5 sent seviyesine çıktı.
GÜBRE VE KÜKÜRTTE TEDARİK SIKINTISI
Analistler, savaşın en büyük riskinin enerji fiyatlarından çok küresel tedarik zincirlerinde yaşanan kırılma olduğunu belirtiyor. Dünya ticaretinde önemli paya sahip üre sevkiyatının yaklaşık üçte biri Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşiyor. Sevkiyatlardaki aksamalar nedeniyle üre fiyatları savaşın başlangıcından bu yana yüzde 35’e kadar yükseldi.
Gübre üretiminde kullanılan kükürt fiyatlarında da artış yaşandı. Çin’de kükürt fiyatları yüzde 15 yükselerek ton başına 4.650 yuana ulaştı. Uzmanlar, tedarik sorunlarının sürmesi halinde küresel gıda fiyatlarının da baskı altına girebileceği uyarısında bulunuyor.
ALÜMİNYUM YÜKSELDİ, BAKIR GERİLEDİ
Bölgeden yapılan sevkiyatların aksaması alüminyum fiyatlarını da yukarı taşıdı. Ay başından bu yana yaklaşık yüzde 9 artan alüminyum fiyatları son dört yılın en yüksek seviyelerine yaklaştı. Uzmanlar, Orta Doğu’daki üretimde yaşanacak olası kesintilerin sürmesi halinde fiyatların 4.000 doların üzerine çıkabileceğini belirtiyor.
Buna karşılık küresel ekonomik büyüme endişeleri bakır fiyatlarını baskıladı. Londra Metal Borsası’nda savaşın başında ton başına 13.500 dolar seviyesinde olan bakır, 13 bin doların altına geriledi. ABD işlemlerinde ise fiyat pound başına 6 dolardan 5,8 dolara düştü.
İran basını savaşın 13’üncü gününü böyle yazdıDünya
