Bahsedeceğim kitap yeni değil, Ekim 2024’de okurla buluşmuş. Kitapla birkaç ay önce Kadıköy’de bir fuarda tanıştım....
İsmi dikkatimi çekti:
“Esrarengiz İstanbul”
Hele, yazarının adını da görünce merakım daha da arttı, tezgahtaki kitabı alıp sayfalarına göz gezdirmeye başladım…
Yazarı Münir Süleyman Çapanoğlu’nun adına çocukluğumdan bu yana karıştırdığım eski dergilerden aşinaydım. Severek okuduğum yazılarında eski İstanbul’a, kültürüne, örfüne ve adetlerine dair pek çok şey öğreniyordum. Yıllar sonra gazetecilik mesleğine başladığımda Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin çok sevilen ismi İdare Müdürü Cem Ağabey’in babası olduğunu öğrendiğimde Münir Süleyman Çapanoğlu’na sevgim ve saygım bir kat daha arttı. Fuarda “Esrarengiz İstanbul” kitabını gördüğümde yaşadığım heyecanın arka planında rahmetli Çapanoğlu’nun yazılarına olan tutkunluğum yatıyordu. Kitabı satın alıp ödemesini yaparken Vakıfbank Kültür Yayınları stant görevlisinin fuar dolayısıyla yüzde 40 indirim yapması da böyle sevdiğim bir yazarının eserine sahip olurken kadayıf üzerine kaymak ilavesi gibi ekstra bir ikram oldu.
Münir Süleyman Çapanoğlu’nun 1937’de bitirdiği, 1938’de Son Telgraf gazetesinde tefrika edilen, fakat sağlığında kitap olarak yayımlanma imkanı bulunamayan çalışması Esrarengiz İstanbul, Sultan İkinci Abdülhamid döneminden (1876-1909) başlayarak Meşrutiyet’e ve 1920’lere uzanan yeraltı dünyasını, kabadayıları, külhanbeylerini, karanlık sokakları ve belli yerlerde de batakhaneleri, meyhaneleri ve gazinoları anlatıyor. Ayrıca devrin edebiyat ve basın dünyasının günlük yaşantılarına dair epey ilginç ayrıntıları paylaşıyor.
Bir dönem İstanbul sosyal hayatınının meraklı bir alanını mercek altına alan bu tefrikayı arşivlerdeki gazetelerin tozlu sayfalarından kurtarıp kitaplaştıran Şaban Bıyıklı ve Mehmet Berk Yaltırık kültür hayatımız için gerçekten önemli bir iş yapmış. Dr. Şaban Bıyıklı hâlen Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türk Tarihi Anabilim Dalında öğretim üyesi olarak çalışmalarını sürdürmekte. Tarihçi yazar Mehmet Berk Yaltırık ise eser ve araştırmalarıyla Türk Korku Edebiyatı’na yaptığı katkılarla dikkat çekiyor.
Üstad Münir Süleyman Çapanoğlu, ölümünden yıllar sonra kitaplaşan bu tefrikasında eski İstanbul kabadayılarının temel özelliklerini şöyle sıralıyor:
“İcabında kavgacıları ayırırlar, kanlı bıçaklı düşmanları barıştırırlar, racon keserler, söz dinlemeyenlerin ağızlarına birer tokat atıverirlerdi. Esnaf arasında sözleri çok geçerdi. Dik ve çevik adamlardı. Eskiden kalma bir itiyatla, hâlâ sol omuz inik, sağ omuz kalkık yürürler, afili afili konuşurlar, fıskiye gibi tükürüklerini ta ileriye püskürürlerdi. Feslerini, yine eski tertip eğri, kaş üstüne kadar eğik giyerlerdi. Bu külhanbeylere, kabadayılara mahsus giyiş tavrı idi…”
Okurları, 100-120 yıl evvelki İstanbul’un karanlık ve esrarengiz binbir âleminde yolculuğa çıkaran kitapta cevabını bulun sorulardan bazıarı şunlar:
*Kabadayıların kaç çeşidi vardı?
*İsim isim, semt semt kabadayılar neredeydi ve vukuatları nelerdi?
*Hangi silahları, nasıl kullanırlardı?
*Argoları, jargonları, raconları neydi?
*Kabadayıların siyasetle ilişkisi, mafya döneminden çok önce nasıl başlamıştı?
*Sadece kabadayılar mı?
*Hayatlarında eğlencelerin mühim bir yer tuttuğu hovardalar, çapkınlar nasıl âlem yaparlar, nerelerde eğlenirlerdi?
*Meyhanelerin müdavimi şairler ve edipler kimlerdi?
Vakıfbank Kültür Yayınları
Tel:(0216) 285 95 77
FARKLI FİKİRLERİYLE
YENİ UFUKLAR AÇTI
++++
Sıra dışı fikir ve çıkışlarıyla tanınıp tartışılan Yalçın Küçük, hayatı boyunca yurdunu iyiye ve güzele doğru değiştirebilmek için bir çıkış aradı. 6 Nisan 2026’da dünyadan göçtü; 8 Nisan’da sonsuzluğa uğurlandı. Cenaze töreni, O’nun hülyalı dünyasına yakıştı; yine tartışmalar oldu... Coşkun Soysal’ın kaleme aldığı, “Ateşten Düşünce Yalçın Küçük” bu kendi şahsına münhasır aydınımıza yakışan epik bir biyografi. Yalçın Küçük’ün eşi, oğlu, kardeşi, arkadaşları, yoldaşları onu anlatıyorlar ve özünde çok yönlü, renkli, zengin bir portre ortaya çıkıyor. Üstelik konuşanlar yalnızca anılarını anlatmakla yetinmiyorlar; hepsi Yalçın Küçük ve eserleri üzerine özgün değerlendirmelerde bulunuyorlar. Böylece Yalçın Küçük’e dair anlatılarla, konuya ilişkin çalışmalardan alıntılar ve fotoğraflarla zengin bir külliyat önümüze seriliyor.
Kırmızı Kedi Yayınevi
Tel:(0212) 244 89 82
