Prof. Dr. İrfan Morina, uzun yıllardır yakından tanıdığı araştırmacı ve yazar Bahtiyar Sipahioğlu’nun hayatını ve eserlerini yeni kitabında anlattı.
Kosova Türk kültür hayatının iki önemli ismini buluşturan “Arkadaşım Bahtiyar Sipahioğlu – Hayatı ve Eserleri” adlı kitap okuyucuyla buluştu. Prof. Dr. İrfan Morina tarafından kaleme alınan eser, bir hayat hikâyesinin yanı sıra dostluk, vefa ve kültürel hafıza kitabı olma özelliği taşıyor.
Morina, çalışmasında Bahtiyar Sipahioğlu’nun çocukluk ve gençlik yıllarından başlayarak öğretmenliğini, edebiyat dünyasına girişini, gazetecilik faaliyetlerini ve araştırmalarını ele alıyor. Kitapta Sipahioğlu’nun yayımlanmış eserleriyle Balkan Türk kültür ve edebiyatına yaptığı katkılar da değerlendiriliyor.
1951 yılında Mamuşa’da dünyaya gelen Bahtiyar Sipahioğlu, Priştine Üniversitesi Yüksek Pedagoji Okulu Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun oldu. Meslek hayatına Mamuşa Hacı Ömer Lütfi İlköğretim Okulunda başlayan Sipahioğlu, 1976 yılında Türkiye’ye yerleşti. Bursa’da gazetecilik yapan ve çeşitli eğitim kurumlarında Türk dili ve edebiyatı öğretmeni olarak görev alan Sipahioğlu, emekliliğinin ardından da yazı çalışmalarını sürdürdü.
İlk şiiri henüz 14 yaşındayken Üsküp’te yayımlanan Birlik gazetesinde çıkan Sipahioğlu’nun şiir ve yazıları, ilerleyen yıllarda Kosova ve Türkiye’deki çok sayıda gazete ve dergide yer aldı. Sipahioğlu, özellikle Mamuşa ağzı, Kosova Türk folkloru ve Türk halk edebiyatı hakkındaki araştırmalarıyla tanındı. Yazılarında Kosova Türk toplumunun eğitim, kültür, tarih ve sosyal hayatına ilişkin meseleleri de gündeme taşıdı.
Prof. Dr. İrfan Morina’nın yeni eseri, Bahtiyar Sipahioğlu’nun farklı gazete ve dergilere dağılmış çalışmalarını ve kültür hizmetlerini topluca tanıtarak önemli bir boşluğu dolduruyor. Kitap, aynı zamanda Mamuşa’dan yetişen bir Türk aydınının yaşamı üzerinden Kosova Türklerinin yakın dönem kültür mücadelesine ışık tutuyor.
İstanbul’da basılan eser, Bağcılar Belediyesi ve Mamuşa Belediyesinin katkılarıyla kültür dünyasına kazandırıldı.
Benim için Mamuşa’nın önemi; Halkını Türk olması, Anadolu dışında Türkiye Türkçesini en güzel konuşan yörelerin başında gelmesi ve nüfus yoğunluğunun önemli bir bölümünün de Tokat’tan gelenlerden oluşmasıdır.
Sokakta herkesin Türkçe konuşması, dükkan isimlerinin bile Türkçe olması ve Avrupa’da resmi dili Türkçe olan tek belde olması, eğitimin Türkçe yapılması, kültür sanat etkinlikleri ve her türlü halk bilimi uygulamalarının Türkçe gerçekleştirilmesi, Türkiye dışında Türkçe olarak ‘Derya’, ‘Sofra’, ‘Mamuşa’, ‘Türkçem’ vb. kültür sanat dergileri çıkarması ve benim de Tokatlı oluşum nedeniyle Mamuşa’yı ve Mamuşalıları hep kendime yakın hissetmişimdir.
Bu yakınlıktan dolayı TİKA desteğiyle 2019’da “Tokat-Zile’den Prizren-Mamuşa’ya Uluslararası Kültür Köprüsü” adı ile Mamuşa-Prizren-Piriştine-Üsküp’te; Sempozyum – Panel – Konferans – Söyleşi – Şiir Şöleni etkinlikleri düzenleyip sempozyum bildirilerini de o dönemde Genel Yayın Yönetmeni Olduğum Zile Kültür Sanat Dergisi’nin 10. Sayısını sempozyum sayısı yaptık..
Mamuşa Belediye Başkanı Abdülhadi Krasniç’in açılış konuşmasında “Türkiye Cumhuriyeti’nden kilometrelercr uzakta olan Belediyemiz, her türlü engel ile karşı karşıya kalmasına rağmen, Kosova’nın tek Türk Belediyesi olma özelliğini hiçbir zaman yitirmemiştir. Şanlı ay yıldızlı Bayrağın Kosova’da en iyi şekilde dalgalanmasına vesile olan Belediyemiz, her zaman anavatanımız Türkiye’den de destek almıştır.
Yaklaşık 600 yıl önce Tokat’tan ve Zile’den Balkanlara gelip Kosova’yı vatan haline getirdik. Ancak anavatanımız Türkiye’yi hiçbir zaman unutmadık. Kosova’daki 38 Belediye arasında tek Türk Belediyesi Mamuşa Belediyesidir.
Bilindiği üzere Mamuşa Belediyesi ile Zile Belediyesi Kardeş Belediye statüsünde, kültürel birlikteliğimizi perçinlemek amacıyla ikili faaliyetlere devam etmektedir.
Mamuşa Belediyesi olarak bizler Kosova’da Türk Bayrağının dalgalanması ve Türklerin en iyi şekilde temsil edilmesi için çalışıyoruz. Bizim işimiz Kosova’da ‘Türk’ olmaktır.
Tokat Belediyesinin resmi olarak 11 ilçesi var. Hayır. Tokat Belediyesi’nin aslında 12 ilçesi bulunmaktadır. Tokat’ın 12. İlçesi Mamuşa’dır.” Biçimindeki konuşması ayakta alkışlanmıştır.
Rektör Prof. Dr. Bünyamin Şahin’in, TDK Başkanı Prof. Dr. Gürer Gülsevin’in, Tokat Belediye Başkanı Eyüp Eroğlu’nun, Zile Belediye Başkanı Şükrü Sargın’ın ve Prof. Dr. Yaşar Özgök’ün konuşmalarından sonra ben, yapılan dört sempozyum üzerine bilgi verdikten sonra bildirilere geçildi.
“Dr. Mehmet Yardımcı: Zileli Âşıklardaki Âşıklık Geleneklerinin Prizrenli Âşık Ferki’de Benzerlikleri, Prof. Dr. İrfan Morina (Kosova): Rivayetler Işığında Tarihi Yazılan Bir Belde: Mamuşa, Mustafa Özcivan: Balkanlarda Bektaşilik, Prof. Dr. Tacida Zubçeviç Hafız (Kosova): İşkodra’da 1944’te Yayınlanan Sarı Saltık Efsanesi, Prof. Dr. Ali Yaman: Zile’de Anşa Bacililar Ocaği, Dr. Altay Suroy (Kosova): Prizren’de Su İle İlgili İnançlar, Prof. Dr. Ilhan Genç: Zile’den Prizren’e Ortak Değerler - Muharrem Efendi ve Suzî Çelebi, İskender Muzbeg (Kosova): Kosova Türk Şiirini Zenginleştiren Deyimlerimiz, İrfan Ünver Nasrattinoğlu: H.K.A.K. - Kosova Kültür Ilişkilerinin 40 Yılı, Prof. Dr. Nimetullah Hafız (Kosova): 1027’de Paris’te Yayınlanan Bektaşilikle İlgili Kaynak, (Prof. Dr.) Hayrettin İvgin: Zile’de ve Mamuşa’da Derlenmiş Benzer Atasözleri, Cemali Tunalıgil (Kosova): Mamuşa’da Yetişen Önemli Şahsiyetler, Feyyaz Sağlam: Mamuşa’da Yayınlanan Sofra ve Derya Dergilerinde Türk Dünyası, Bahtiyar Sipahioğlu(Kosova): Mamuşa’da Geleneksel Düğün Adetleri, Ahmet Divriklioğlu: Zile’deki Halk Inançlarinin Prizren ve Mamuşa’ya Yansıması, Hasan Akar: Almus /Mamu Köyünden K Prizren / Mamuşa’ya Uzanan Kültür Yolu, Necdet Kurt: Tokat Ve Zile Türkülerinin Kosova - Prizren Türküleriyle Mukayesesi, Lütfi Vidinel: Kosova Mimarisine Tokat-Zile Etkisi, Fatma Dinçer: Tokat’taki Mamuşa - Mahmutpaşa Mahallesi,” gibi bildiriler sunulmuştur.
GÖNÜL HATTI
Prizren’de çok lüleli
Dilek pınarı başındayım
Ömür denilen yola çile döşediğim
Savaş artığı
Gönül külü kalmasın
Kesilsin artık hüzün yağmuru
Göğün nefesiyle
Gamze açayım yanağına,
Tokat/Zile’den - Prizren Mamuşa’ya
Kurulu köprüyü anımsayalım
Yineleyelim akrabalık ilintilerini
Soralım
Bu diyarlara
Altı yüz yıl öncesi
Kaç hemşehrimiz geldiğini
Haydi gel
Çocuklarımıza
Torunlarımıza dilek dileyelim
Dilek pınarında
Gönlümün güzeli
Mamuşa’dayım
Altı yüz yıllık bir zincirin
Öte başındayım şimdi
Dün bir başında zincirin
Tokat Saat kulesi yanında
Şadırvan’da su içerken
Zile saat kulesi önünde
Zile ovasına bakarken kaleden
Söyleyerek Niksarın fidanları ezgisini
Bugün Mamuşa saat kulesi dibinde izliyorum
Cumbalı evlerin tenteneli pencerelerini
Haydi gel birlikte seyredelim
Otantik güzelliklerini Mamuşa’nın
Şeftali bahçelerini
Gönlümün güzeli
Tokat / Prizren gönül hattında
Belki akrabalarımla konuşmaktayım
Bilmeden Hısımlığımızı
Dönüş yoluna girmeden özlem turnaları
Düşlerimize konan Kelebekler gibi
İçimi ısıttı
Yaşlı kaldırım taşları
Aşınmış yüzleriyle yüzyıllar ötesinden
Zamanı dinler gibi dururken
Sessizliğini bozar belki
Anlatır ceddimizi
Haydi gel dinleyelim sessizliğin sesini
Gönlümün güzeli
Yılların hüzünlü sızısına tanık
Yorgun imgesi şiirlerimin
Vefalı çiçeklerin asaleti
Meydanlarda sergilensin güzellikler
Güneşin kucakladığı
Aydınlık yamacına serilmiş
Nakışı Tokat’tan gelen Mamuşa kilimi gibi
Sarı gelinin işlediği
Kuytularında saklı motiflerin
Dinleyelim öykülerini
Bir ‘Tokat Sarması’ oynayalım Mamuşa meydanında
Düğün havasında sergileyelim güzellikleri
Haydi gel
Gönlümün güzeli...
Mehmet YARDIMCI
