Kastamonu, yüksek ekonomik değeri ve sanayideki geniş kullanım alanıyla dikkat çeken salep üretiminin merkez üssü haline geliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2023 yılında uygulamaya konulan "Doğadan Toplama Değil, Tarlada Salep Yetiştiriciliği" projesi kapsamında, Kastamonu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü gözetiminde kurulan yasal salep sahalarında üretim katlanarak büyüyor. Bu yıl il genelinde tam 47 üretici, toplam 25 dekar alana tek tek el emeğiyle salep dikimi gerçekleştirdi ve toprakla buluşturulan o değerli yumruların hasadına başlandı.
"YAĞIŞLAR GECİKTİRDİ AMA VERİM BEKLENTİMİZİN ÜZERİNDE ÇIKTI"
Kastamonu Merkez ilçeye bağlı Kayı köyünde profesyonel salep yetiştiriciliği yapan Ziraat Mühendisi Ferdi Doğdu, tarladaki güncel durumu ve hasat sürecini şu sözlerle aktardı:
"2026 yılı salep hasadımız başladı. Biraz daha erken başlamasını planlıyorduk ama yağışlar engel oldu. Yağışların ara vermesiyle biz de hasadımıza başladık. Şu an için güzel gidiyor. Beklentilerimizin üzerinde çıkıyor. Verimimizi beklediğimizin biraz üzerine çıkartabildik. Bu yıl bir dönüme yakın bir arazimiz var. Arazinin neredeyse tamamını hasat edeceğiz ama iş bilen insanların eksikliğinden dolayı planladığımızdan biraz daha uzun sürecek. Muhtemelen bir ay süreceğini düşünüyoruz."
Salep üretiminin kentte yaygınlaşmasını amaçladıklarını belirten Doğdu, bitkinin zahmetine de dikkat çekti: "Kastamonu’da kendi doğasında da bulunan saleplerin verimli bir şekilde yetiştiriciliğini yapabilmenin mutluluğunu da yaşıyoruz. Hedefimiz hem alanımızı büyütmek hem de salep üreticiliğinin Kastamonu’da yaygınlaşmasını sağlamak. Bu konuda hem bilgi birikimimizi hem de tecrübelerimizi paylaşmak adına yoğun bir çaba sarf ediyoruz. Salep üretimimiz hala istediğimiz seviyede değil. Merak eden insanlar çok ama yetiştiriciliğine özenen insanlar biraz meşakkatinden dolayı uzak durabiliyorlar. Gerçekten mesai isteyen, zaman isteyen, emek isteyen bir iş."
"SALEP SUYU ÇOK SEVER AMA GÖLLENMEYE KARŞI ÖNLEM ALIYORUZ"
Son iki yıldır bölgede yaşanan kuraklığın ve yağış eksikliğinin tarımı olumsuz etkilediğini ancak bu yıl durumun tersine döndüğünü belirten Ziraat Mühendisi Doğdu, iklim şartlarının verimliliğe etkisini şu teknik detaylarla anlattı:
"Kastamonu’nun normal yağış sezonu gün dönümüne yani 21 Haziran’a kadar devam ederken, bundan önceki iki yılda bunun sıkıntılarını yaşadık. Ama bu yıl yağışların artmasıyla birlikte bir önceki seneden eksiklerimizi gidererek verimi arttırabildiğimizi düşünüyorum. Bu yağışların normal seyrinde devam etmesiyle birlikte verimi etkilediği konusunda hemfikiriz. Salep normalde göllenmeyi sevmeyen bir bitki. Biz, buna önlem olarak da yaptığımız yastıkları yükseltiyoruz ki su basmasını denetleyebilelim diye. Ama şunu da söyleyebiliriz ki salep suyu gerçekten seven bir bitki. Suyla büyüyebilen bir bitki."
BİR DÖNÜMDEN 400 KİLO HEDEFİ: ÜRETİMİN ÇOĞU TOHUMLUĞA GİDECEK
Gelecek yıllarda üretim hacmini çok daha yukarılara taşımayı planladıklarını belirten Doğdu, elde ettikleri ürünü doğrudan satmak yerine üretimi büyütmek için kullanacaklarını söyledi: "Bir dönüm arazimizde yaklaşık 200-250 kilo civarında ürünümüz var. Hedefimiz başta daha yaygın hale getirip, verimliliği iki katından üç katına çıkartmak. Bir dönümde yaklaşık 400 kiloya yakın bir yumrumuzun olmasını planlıyoruz, bekliyoruz. Bunların ise aynı şekilde 250 kilo civarında kısmıyla tohumluk olarak alanımızı büyütmeye devam edeceğiz."
KAÇAK TOPLAYANA 700 BİN TL CEZA: "BİZ DEVLET DENETİMİNDE FATURALI ÜRETİYORUZ"
Salebin biyolojik çeşitlilik açısından korunması gereken kritik bir tür olduğuna ve doğadan rastgele sökülmesinin ağır cezai yaptırımları olduğuna dikkat çeken Ferdi Doğdu, yasal üretimin önemini şu sözlerle vurguladı:
"Bu sene kurutulup, çekirdek hale getirilmiş ürünün 13 bin liralara kadar alıcı bulduğunu söyleyebiliriz. Doğadan toplamanın yasağı yaklaşık 700 bin lira civarında ve kesinlikle toplanması yasak. Biz, devlet gözetiminde, denetiminde faturalı olarak aldığımız ürünleri devlet denetiminde gerçekleştiriyoruz."
NEDEN BU KADAR DEĞERLİ?
Salep yumruları toplandıktan sonra yıkanıyor, kaynatılıyor ve güneşte kurutularak sert "çekirdek" formuna getiriliyor. Bu zahmetli süreç ve bitkinin sanayideki (özellikle hakiki Maraş dondurması yapımındaki kıvam artırıcı özelliği) alternatifsiz yeri, kuru salebin kilogram fiyatını altınla yarışır hale getiriyor.
Yozgat'ta koruma altındaki salep orkidesinde ilk hasat heyecanı: Alternatif gelir kapısı olacakEkonomi
Doğada yağmur bereketi: Mantarlar devleştiYaşam
