TÜİK’in açıkladığı enflasyon açıklamaları her ay tartışma konusu oluyor. Bağımsız araştırmacıların oluşturduğu ENAG ile TÜİK’in açıkladığı enflasyon rakamları arasındaki makas zamanla kapansa da vatandaşların önemli bir bölümü TÜİK’in verilerine şüphe ile yaklaşıyor.
Gazeteci Alaattin Aktaş, Ekonomim’deki son yazısında TÜİK’in enflasyon hesaplamasında şaşırtan detayları kaleme aldı. Aktaş, sadece haberleşme ve cep telefonu fiyatlarında fiyat ve endeks arasındaki farkın tutarsızlığına dikkat çekti.
Aktaş, TÜİK’in verilerine göre, 2003-2022 yılları arasında cep telefonu fiyatları yüzde 2247 artarken yedek parça ve onarım harcamalarının artışının ise yüzde 721 ve yüzde 1990 arttığını söyledi. Aktaş, buna rağmen üç kalemin toplam endeksinin yüzde 48 düştüğünü söyledi.
Artık evde yapmak da lüks: Lahmacun enflasyonu solladıEkonomiAktaş’ın yazısından ilgili bölüm şöyle:
"TÜİK’in resmi verilerine göre Ocak 2003’teki cep telefonu fiyatı yaklaşık 334 lira.
Yine TÜİK’in kendi sayfasından alınmış veriye göre cep telefonunun fiyatı, fiyatların açıklandığı son tarih olan Nisan 2022’de 7.829 lira.
Artış oranı mı, tam yüzde 2247.
Cep telefonunun yer aldığı 08200 kodlu grupta telefon yedek parçası ve telefon onarım ücreti de bulunuyor ama onların ağırlığı çok düşük. Cep telefonunun ağırlığı 2022 verilerine göre 0,9232, diğer iki kalemin ağırlığı ise yüzde 0,1377.
Peki kapsamında cep telefonu ile yedek parça ve onarım ücretinin bulunduğu, 2003 yılının başından 2022 nisanına kadar fiyatların (TÜİK’e göre) yüzde 721 ile yüzde 2247 arasında arttığı 08200 kodlu grubun endeksi ne kadar yükselmiş olabilir? Bu grupta en büyük ağırlık cep telefonunda ve onun fiyatı yüzde 2247 artmış. Ya endeksteki artış? Ne artışı, bu grubun endeksi söz konusu dönemde tam yüzde 48,29 düşmüş! Evet düşmüş!
Toplumsal kutuplaşma enflasyon beklentilerini etkiliyorEkonomiTekrar ediyorum! Kapsamda üç kalem var; onların fiyatı yüzde 721, yüzde 1990 ve yüzde 2247 artmış ama bu üç kalemin ortalama endeksinde artış bir yana yüzde 48 düşüş olmuş!
Hayırdır, kapsamdaki üç kalem içinde en düşük fiyat artışı yüzde 720, o kadar bile artış yok, zaten artış yok ki o kadar olsun!
Cep telefonu yedek parçası da onarım ücreti de önemli harcama kalemleri değil. Önemli olan cep telefonu. Şimdi TÜİK’e soralım; bir yandan cep telefonu fiyatının Ocak 2003’ten Nisan 2022’ye kadar yüzde 2247 oranında, yani 22 kattan fazla arttığını söyleyeceksiniz, hem de cep telefonu fiyatının yarıdan fazla ucuzladığını! Hangisi doğru?
Kaldı ki cep telefonu fiyatlarının ucuzlamak bir yana füze gibi tırmandığı gerçeği de ortadayken…"
YA TELEFON HİZMETLERİ?
"Haberleşme grubundaki fiyat tuhaflığı cep telefonu, yedek parça ve onarımla sınırlı değil ki… Telefon hizmetleri grubunda da diğeri kadar olmasa da tuhaflık var.
Telefon hizmetleri grubunda sabit telefon görüşme ücreti, cep telefonu görüşme ücreti, telefon aboneliğine ilişkin hizmetler ve internet ücreti yer alıyor.
Emekliler zam oranına isyan etti: Sadaka veriyorEkonomi2022 verilerine göre bu dört kalem içinde en büyük ağırlık yüzde 2,10 ile cep telefonu görüşme ücretinin, ikinci sırayı yüzde 0,52 ile internet ücreti alıyor. Diğer iki kalemin ağırlığı çok önemsiz, yüzde 0,098.
Sabit telefon görüşme ücreti Ocak 2003-Nisan 2022 döneminde yüzde 51 bin gibi inanılmaz bir artış göstermiş. Ama bu kalemin payı o kadar düşük ki, toplama etkisi çok sınırlı.
Önemli olan cep telefonu görüşme ücretindeki yüzde 2987’lik ve internet ücretindeki yüzde 479’luk artış.
Abonelik hizmetlerindeki artış yüzde 50 ile çok düşük kalmış ama bu kalemin ağırlığı öylesine az ki, genel tabloya bir etkisi yok.
Bu grupta öne çıkan iki kalem yüzde 2987 artışla cep telefonu görüşme ücreti ve yüzde 479 ile internet ücreti.
Peki bu iki kalemin sürüklediği telefon hizmetlerinin endeksi Ocak 2003-Nisan 2022 döneminde ne kadar artmış, yalnızca yüzde 130,40.
Bir kez daha soralım: Telefon hizmetleri grubunun toplam ağırlığı 2022 yılı için yüzde 2,72 ve bunun içinde en büyük yeri cep telefonu görüşme ücreti ile internet ücreti tutuyor. Bu iki kalemdeki artış oranı ne, sırasıyla yüzde 2987 ve yüzde 479. Bu iki kalemin baskın olduğu bu grupta bu dönemde kaydedilen artışın oranı ne, yüzde 130,40. Hayırdır, bu nasıl hesap?"
