YENİÇAĞ Özel Haber - Seçil Kılıç
Türkiye ve Avrupa’nın en büyük sanayi kümelenmesi SAHA İstanbul tarafından düzenlenen SAHA 2026, 5-9 Mayıs tarihlerinde İstanbul Fuar Merkezi’nde gerçekleştirildi. 120’den fazla ülkeden 1.500’ün üzerinde katılımcıyla gerçekleşen fuarda, kara, deniz, hava, uzay, insansız sistemler ve yıkıcı inovasyon sektörlerinden en son teknolojiler sergilendi. Uluslararası paneller ve üst düzey heyet ziyaretlerinin gerçekleştirildiği fuarda çok sayıda ürünün de lansmanı yapıldı. Fuarda Türk savunma sanayinin yıldızlarından HAVELSAN yapay zekâ entegresyonu ile güncellenen savaş yönetim sistemi ADVENT AI ve insansız kara aracı BARKAN 3’ü tanıttı. HAVELSAN’ın üretimindeki son yenilikleri HAVELSAN Suüstü C4ISR Direktörü Deniz Remzi Dumlu ve HAVELSAN Ürün Geliştirme ve ELD Direktörü Veysel Ataoğlu ile konuştuk.
*Sayın Dumlu, bize öncelikle savaş yönetim sisteminiz olan ve yapay zekâ entegrasyonuyla güncellediğiniz ADVENT'i, ADVENT AI’ı anlatır mısınız?
ADVENT, HAVELSAN olarak geliştirdiğimiz, sahada kullanılan savaş yönetim sistemidir. Bu sistem adeta insanın gözü, kulağı, aklı gibi işlev görüyor, bu nedenle ADVENT'e de savaş gemilerinin gözü, kulağı ve aklı diyebiliriz. Sensörleri, radarları ile geminin etrafını algılamakta, bu bilgileri işleyerek anlamlı hale getirmekte, durum tespiti yapmaktadır. İkinci aşamada ise bu değerlendirme sonrası verilmesi gereken reaksiyona uygun olarak, yani savaşılacaksa, tepki gösterilecekse buna uygun olarak geminin top ve mermilerini en doğru zamanda, en doğru şekilde harekete geçiren, savaş yönetim sistemidir. SAHA 2026’da, yapay zekâ özelliği katarak güncellediğimiz ADVENT AI’ı da tanıttık.
*Peki, yapay zekâ entegrasyonuyla ADVENT AI, entegre edildiği bir Donanma’ya nasıl bir güç kazandıracak?
ADVENT AI ile yapay zekâ destekli veri işleme, analiz ve karar destek yeteneklerini savaş yönetim sistemi ortamına taşıyoruz. Taktik resmin zenginleştirilmesi, reaksiyon sürelerinin kısaltılması ve daha isabetli operasyonel kararların alınmasının sağlanmasını ve yüksek tempolu harekât ortamlarında görev etkinliğinin artırılmasını hedefliyoruz. ADVENT AI; gelen verileri görüntülemekle kalmayarak, yapay zekâ algoritmalarıyla sürekli olarak veriyi işler, yorumlar ve operatörlere anlamlı tavsiyeler üretir. Sensör izlerini gerçek zamanlı olarak analiz eden sistem, iz seviyesinde anomali tespit algoritmaları uygulayarak sıra dışı modellerin erken aşamada tanımlanmasına yardımcı olup, bu sayede operatörlerin, potansiyel risklerini daha erken fark etmesini ve daha etkili hareket etmesini sağlar. ADVENT AI, görsel tespit ve sınıflandırma yeteneği ile elektronik harp ve sinyal bozulmalarından etkilenen ortamlar dahil olmak üzere zorlu koşullarda kesintisiz takibi destekleme özelliğine sahiptir. Farklı kaynaklardan gelen bilgiler, yapay zekâ destekli tek bir taktik resim altında birleştirilerek daha yapılandırılmış ve önceliklendirilmiş bir operasyonel görünüm sunar. Operatörler, birden fazla veri katmanı arasında geçiş yapmak yerine daha net ve yönetilebilir bir tabloyla desteklenebilir. Atış sonuçlarını iyileştirmek ve karar süreçlerini desteklemek için yapay zekâ tabanlı tahmin modelleri geliştirilen angajman desteği ve çevreyi izleyip potansiyel riskleri erken aşamada vurgulayarak navigasyon ve platform güvenliğine katkıda bulunan platform güvenliği desteği ADVENTAI’ın öngörücü destek işlevleri bakımından öne çıkan özellikleri olup ADVENT AI’ı sahada fark yaratır kılacaktır.
*Savunma sanayinde yapay zekâ entegrasyonu kaçınılmaz gereklilik halini aldı, değil mi?
Tüm dünyada artık savunma ve savaş sanayilerine yapay zekâ entegrasyonu kaçınılmaz oldu. Biz de HAVELSAN olarak, dünyada pek çok ülkeden daha ileri teknolojiye sahip bir savunma sanayi üreticisi olarak üretimlerimizi bu yönde güncelliyoruz. ADVENT'e kattığımız yapay zekâ özelliği ile sistem artık etrafında olup biteni daha iyi algılayıp, değerlendirerek karar vericiye daha iyi karar verebileceği ortamı sunuyor. Belirsizliğin ve karmaşıklığın yüksek olduğu modern harekât ortamlarında bu sistem daha hızlı karar verme imkanı sunarken, artırılmış durumsal farkındalığı ve asimetrik tehditlere karşı daha güçlü müdahale kabiliyetini pekiştiriyor.
*Bu sistem tüm savaş gemilerine uyarlanabilir özellikte mi?
ADVENT AI, Türkiye’deki ADVENT Savaş Yönetim Sistemine sahip olan tüm gemilere bağlanabilir. Zaten ülkemizdeki tüm savaş gemilerinde bu sistem kullanıldığı için hepsine entegre edilebilir durumda. Yapay zekâyı dahil ettiğimiz ADVENT AI’ı Deniz Kuvvetleri’nin uygun gördüğü tüm gemilerimize entegre edebiliyoruz.
*Peki, şu anda savaş gemisi üretiminde ne noktayız ve bu sistemi hangi gemilerde göreceğiz?
Dünya’da belki de şu an Türkiye kadar seri üretim şeklinde savaş gemisi üreten başka bir ülke yoktur. Türkiye’de askeri düzeyde üretim yapabilecek birçok tersanemiz var. Bunların dışında da aynı seviyede üretim yapabilecek başka tersaneler de var, onlar da rahatlıkla bu üretime katılabilir. Türkiye’de şu an açık deniz karakol gemileri ve İstanbul sınıfı firkateynleri inşa ediliyor. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı bunların içinden hangilerine bu sistemi entegre etmemizi istediğine karar verecek, ona göre gerekli güncellemeleri o gemilere yapacağız.
*ADVENT AI entegrasyonlu gemiler ne zaman sahada olacak?
HAVELSAN'ın yeni nesil savaş yönetim sistemi vizyonunda yapay zekâ çağının ilk aşaması olma özelliğini taşıyan ADVENT AI, operasyonel olarak yapılandırılmış ve aşamalı bir geçişle gemilere entegre edilecek. Şu an test aşamasındayız. Belli modülleri Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ile test ettik. Mesela; Demirağ ürünümüz, seyir halindeyken gemi etrafında meydana gelen anomaliyi algılayan bir sistemdir, bu sistemi Deniz Kuvvetleri ile test ediyoruz. Daha sonrasında görüntüyü algılayıp hangi hedef geliyor, hangisi uzaklaşıyor, bunları tespit ederek yapılması gerekeni kararlaştıran Bluevision sistemimizi zaten sahada faaliyet gösteren SANCAR İnsansız Deniz Aracımızda kullanıyoruz. MAIN adını verdiğimiz üretken yapay zekâ ürünümüzü de Deniz Kuvvetleri ile test ettik. Atış hassasiyetinin artırılmasıyla ilgili yaptığımız eklentiyi ise test ediyoruz. Tüm bu fonksiyonları Deniz Kuvvetleri’nin talebi doğrultusunda ADVENT AI kapsamında istenilen gemilere entegre edecek durumdayız.
*ADVENT ve yeni versiyonunu yurtdışına satıyor muyuz?
ADVENT AI’ı henüz değil elbette ama ADVENT'i 3 yıldır yurtdışına satıyoruz. Asya Pasifik’te Endonezya'ya, Malezya’ya, Pakistan, Katar ve Umman’a sattık. Katar gemisi şu an Türkiye’de ve entegrasyonu yapılmakta, döndüğünde ADVENT’i kullanabilecek durumda olacak. Umman gemisinin ADVENT entegrasyonunu ise orada gerçekleştireceğiz. Afrika’da ise Nijerya’ya, Güney Amerika’da Şili’ye satış yaptık. Romanya’nın da testleri devam ediyor, önümüzdeki ay teslim edilecek. Ukrayna’nın da ikinci siparişini hazırlıyoruz.
HAVELSAN Ürün Geliştirme ve ELD Direktörü Veysel Ataoğlu
*Sayın Ataoğlu HAVELSAN’ın kara aracı BARKAN da fuarda. BARKAN’da ne gibi güncellemeler yapıldı?
SAHA 2026’da yeni versiyonunun sunumunu yaptığımız BARKAN-3 insansız kara aracımız için Savunma Sanayi Başkanlığı ile seri üretim sözleşmesi imzaladık. İnsansız kara aracı ailemizin yeni üyesi üçüncü nesil BARKAN artık seri üretime geçiyor. BARKAN-3 versiyonu ile birlikte; daha yüksek hız ve hareket kabiliyeti, daha gelişmiş sensör füzyonu ve durumsal farkındalık, daha güçlü otonomi kabiliyetleri, daha modüler ve görev odaklı yapı, daha verimli enerji ve sistem mimarisi sağlanarak, platformun sahadaki operasyonel etkinliği önemli ölçüde artırıldı.
*İlk etapta kaç adet yeni nesil BARKAN kaç adet üretiliyor?
İnsansız kara aracı ailemizden tüm versiyon ve konfigürasyondan muhtelif sayıda aracı envantere kazandırdık. Mevcut sözleşmeler neticesinde ilk etapta BARKAN-3'ün envantere teslimatı için hazırlıklarımızı tamamladık. Yeni sözleşme ile de ilk aşamada sadece Türk Silahlı Kuvvetleri için, taleplere göre seri üretime geçilecek. Tüm BARKAN’larda olduğu gibi aracı üretip sahaya vereceğiz. Kuvvetlerin saha test kullanımı sonucu verdiği geri bildirimlerle son dokunuşları tamamlayarak teslim edeceğiz. Yapay zekâ entegrasyonu ile daha fazla sensör, daha fazla kamera entegre ettiğimiz BARKAN, harekât kabiliyeti, otonomi seviyesiyle çok daha güçlü hale geldi. Kullanım alanına, coğrafik özelliklere göre tercih edilen üç farklı modeli BARKAN 1, 2, 3’e entegre edilebilen bilgisayarlı sistem sayesinde bu insansız kara araçlarımız tek bir koordinasyon merkezi üzerinden aynı anda kontrol edilebilir oldular. Haritalar aracılığıyla vermiş olduğumuz görevi ya da farklı bir konseptte oluşturulan bir operasyonu bu araçlar entegre ettiğimiz akıllı sistem sayesinde kendi başlarına yerine getirebiliyorlar. Durumsal farkındalık ve otonomi performansını artırmak amacıyla sensör altyapısını önemli ölçüde geliştirdik. Yeni sürüş ve çevre farkındalık kameraları entegre ettik. Yeni nesil stereo kamera sistemi ekledik, LİDAR entegrasyonlarını sağladık. Radar tabanlı otonomi sensörleri sisteme dahil edildi. Kamera ve sensör yerleşimlerini yeniden optimize ettik, araç otonomisi ve kontrol algoritmalarını V3 ile birlikte ileri seviyeye taşıdık. Otonomi algoritmalarında optimizasyon (tuning) çalışmaları gerçekleştirdik. Otonomi seviyesini artırdık. (farkındalık seviyesi, karar ve kontrol katmanlarında literatürdeki çözümleri füzyon ederek robust bir model geliştirdik.) Engelden kaçınma, dinamik rota planlama ve lider takibi kabiliyetlerini iyileştirdik. GPS bağımsız görev icra kabiliyetini güçlendirdik. 3B haritalama ve çevresel algılama performansını artırdık. Link kaybında güvenli geri dönüş mekanizmaları geliştirdik. Bu sistemde sadece yapay zekâ değil, tüm sistemi yöneten bir middleware kullanılmaktadır.
*BARKAN 1, 2, 3’ün farkı, faaliyet gösterdikleri arazinin yapısıyla mı ilgili?
Esasen biz bir ürün ailesi oluşturuyoruz. Ürünlerimiz farklı görev ve konseptlere farklı payload ve çalışma sürelerine cevap oluşturmaktadır. Evet, kullanım bölgesine göre farklılıkları var. Biri sınır gözetleme diğeri daha ağır arazi şartlarına göre ve artık otonom kabiliyetle işlev görüyorlar. Temel yenilik ise artık tamamen otonom, insanız, adeta insansı insansız araçlar haline gelmeleri. Bu özellikleriyle bir askeri öncü birlik haline geldiler ki, geleceğin harekât sahasını da bu tip araçlar belirleyecek. Dünya sistemleri artık insansızlaşıyor. Etrafımızdaki savaşlara bakarsak artık insansız teknolojilerin savaşını görüyoruz. Ülkeler maliyetler nedeniyle büyük uçakları kaldıramıyor, sahada kayıp istemiyor. Bu sebeple savaş sanayi akıllı sistemlere evriliyor. Yeni bir doktrin oluşuyor; yapay zekâ algoritmaları operasyonel konseptte yerini alıyor. Öyle ki; çevik ve zeki sistemler ciddi bir güç çarpanı olmakta. Bir otonom sürüyü ancak yine otonom bir sürü durdurabilir veya karşılık verebilir. Akıllı sistemlerin en önemli katkısı ise, insan kaybını, zayiatı ortadan kaldırması.
*SAHA2026’ya dair izlenimleriniz nelerdir?
SAHA 2026’ya bakınca bu yıl savunma sanayinde gelişmeleri okuma ve farkındalığın arttığını görüyoruz. Aşırı bir ilgi, kalabalık var. Bir diğer dikkat çekici nokta ise Avrupa bölgesinden yoğun ziyaretçinin oluşu.
