Rusya'nın Kafkasya bölgesindeki etkisinin gevşediği bir süreçte NATO'nun Azerbaycan ve Ermenistan ile ilişkilerini derinleştirme çabaları diplomasi krizine dönüştü. NATO'dan üç diplomatın Politico'ya verdiği bilgilere göre Fransa, Fransız bir vatandaşın Azerbaycan'da tutuklu bulunmasını gerekçe göstererek Bakü ile hazırlanacak yeni ortaklık planını onaylamayı reddetti.
Fransa'nın bu adımına karşılık Türkiye ise yakın müttefiki Azerbaycan ile dayanışma göstermek amacıyla Ermenistan'ın paralel ortaklık planının yenilenmesini engelledi. Yaşanan veto misillemeleri nedeniyle her iki ülkeye ait ortaklık planlarının bir yılı aşkın süredir sonuçlandırılamadığı aktarıldı.
ALİYEV'İN TAHLİYE KARARI SONRASI FRANSA'YA VETO KALDIRMA BASKISI
Geçtiğimiz hafta Fransa'nın Rusya ve Vladimir Putin müttefiklerine yönelik AB yaptırımlarının yenilenmesini engellemesiyle yeniden tırmanan süreçte kritik bir gelişme yaşandı. Brüksel'in Rusya-Özbekistan vatandaşı milyarder Alisher Usmanov'a yönelik kısıtlamaları kaldırmasının ardından Paris yönetimi itirazından vazgeçti.
Bu hamleyi takiben Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, aralarında bir Fransız vatandaşının da yer aldığı çok sayıda tutukluyu serbest bıraktı. Tahliyelerin ardından Fransa, Bakü üzerindeki veto kararını kaldırması yönünde Müttefiklerin yoğun baskısıyla karşı karşıya kaldı.
NATO diplomatlarından biri sürece ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
"Vetoyu kaldırmazlarsa bu siyasi açıdan doğru bir hamle olmaz. Aynı zamanda ittifakın çıkarları doğrultusunda hareket eden bir müttefik olduklarını da göstermemiş olurlar. Bu durum Ermenistan açısından da tehlikeli, onların yakınlarda bulunmasının iyi olduğunu düşünüyoruz."
İttifak içerisindeki bir diğer diplomat ise rahatsızlığını, "Bir hayal kırıklığı var. NATO'yu ikili meseleler için kullanmayı bırakın" sözleriyle dile getirdi.
"İKİ BELGEYİ DE AYNI ANDA ONAYLAMAYA HAZIRIZ"
Yaşanan kilitlenmeye dair değerlendirmede bulunan bir Türk yetkili, meselenin Türkiye-Fransa ya da Türkiye-Ermenistan arasındaki bir anlaşmazlıktan kaynaklanmadığını bildirdi. Türk yetkili, Türkiye'nin yapıcı tutumunu şu sözlerle ifade etti:
"Mesele kesinlikle bir Türkiye-Fransa veya Türkiye-Ermenistan anlaşmazlığı değil. Her iki ülkenin ITPP belgelerini birlikte onaylamaya oldukça uzun bir süredir hazırız. Amacımız her ikisinin de mümkün olan en kısa sürede onaylanmasını sağlamak."
Suudi Arabistan ve Fransa arasında kritik görüşmeDünyaITPP PROGRAMININ KAPSAMI VE RİSKLER
NATO'nun üye olmayan ülkelerle siyasi diyalog ve askeri iş birliği yürütmek için kullandığı "Bireysel Olarak Uyarlanmış Ortaklık Programları" (ITPP) dört yılda bir yenileniyor. Ortak askeri tatbikatlar, ordular arası eğitim, savunma planlaması ve yerel düzeyde İngilizce derslerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan program, veto nedeniyle durma noktasına geldi.
Erivan yönetimi Moskova öncülüğündeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyeliğini askıya alıp AB'ye katılım yasasını kabul ederken, uzmanlar yaşanan gecikmenin Ermenistan'ın Batı'ya yönelişine zarar verebileceği uyarısında bulunuyor. NATO yetkilileri ise savunma planlaması ve hibrit tehditlerle mücadele kapsayan bu iki köklü ortaklığı ilerletmeye hazır olduklarını bildiriyor.
