Dezenflasyonist politikalar GSYH’da büyümeyi negatif etkiler. Reel sektörü de daraltıcı etkisi var. Ama dezenflasyonist politikalar en fazla iki yılda sonuca gitmelidir. Söz gelimi, 2021 krizinde yüzde 68,5 olan TÜFE oranı 2003 yılında 18,4’e geriledi.
Türkiye 2021 sonunda TL krizi yaşadı. Daha sonra yaygınlaştı. Ama 4,5 yıldır çözülmedi.
Neden çözülemedi? ne yapmak gerekirdi? bu soruların cevabını sık sık yazdım. Bugün bir durum tespiti yapmak istiyorum.
ENFLASYON
- TÜİK Haziran ayı yıllık TÜFE oranı yüzde 32,11 oldu.
8 ay önce Kasım ayı TÜFE oranı daha düşük yüzde 31,07 idi. Dezenflasyonist politikalar iki tarafı kesen bıçak gibidir. Aynı zamanda ekonomide daralma yaratır. Gelir dağılımının bozulmasına, işsizliğe neden olur. Bu nedenle kısa sürede çözülmesi gerekirken bizde 4,5 senedir çözülmedi ve 8 aydır da TÜFE kronikleşti.
TÜFE oranları
- Gıda ve alkolsüz içecekler fiyatı yıllık yüzde 35,45 oranında arttı.
- Yıllık enflasyonu en fazla etkileyen, gıda fiyatlarında artış yüzde 8,61, konut fiyatlarında artış yüzde 5,92 oldu.
TÜİK Harcama sepetinde gıdanın payı yüzde 24,44; Konutun payı yüzde 11,40; toplam olarak yüzde 35,84’tür. Gerçekte ise işçi ve memurun harcama sepeti içinde bu pay yüzde 70’ dolayındadır. Bu demektir ki işçi ve memur için TÜFE daha yüksektir. İşçi ve memur için ayrı bir geçinme endeksi yapılmazsa, her yıl bu fark kadar geliri düşecek ve yoksullaşacak demektir.
Öte yandan enflasyonda direnmenin bir nedeni olarak petrol ve doğalgaz fiyatlarında artış öne sürülüyor. Ancak işlenmiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içecekler ve tütün ile altın hariç yıllık çekirdek (B) TÜFE oranı da yüksek 31,18 oldu.
Demek ki Kronikleşen TÜFE’ de temel sorun yanlış yönetim ve yapısal sorunlardır.
BÜYÜME;
Dezenflasyonist politikaların aynı zamanda GSYH ‘da düşük büyüme ve imalat sanayiinde daraltıcı etkisi fazla oldu.
GSYH’ da büyüme oranı düştü, ekonomi yönetimi göreve başlarken Türkiye’nin büyüme oranı yüzde 5 idi. Son üç yılda Dünya gelişmekte olan ülkeler ortalaması ve potansiyel büyümenin altında kaldı.
İmalat sanayiinde kapasite kullanım oranı düşük seviyede kaldı. Ticari kredilerde dönmeyen kredi oranları arttı. İflaslar ve konkordato talepleri arttı.
Sonuç bugüne kadar yaşadığımız, ekonomik ve finansal krizler bir yıl içinde çözüldü. Bugün 4,5 yıl oldu. Sorunlar daha da ağırlaştı.
