Brüt Mevduat faizinin, kasım ayında TÜFE’ye göre yıllık reel getiri oranı yüzde 0,29 ve 3 aylık reel getiri oranı yüzde 2,92 oldu.
Brüt mevduat faizinden; 6 aya kadar mevduattan yüzde 17,5 oranında stopaj kesiliyor. Bu nedenle 100 liralık brüt mevduat faizinin ele geçeni 82,5 lira oluyor.
Bu şartlarda yüzde 2,9 olan 3 aylık mevduat brüt faizinin ele geçen reel faiz oranı yüzde 2,4 olur. Yıllık 0,29 olan yıllık brüt mevduat reel faiz oranından ele geçen reel getiri oranı da -3,80 oldu.
Bunun içindir ki mevduat kısa vadeli açılıyor. Krediler de aynı nedenle uzun vadeli yatırım kredileri olarak verilmiyor.
Aslında Kredi maliyetlerinin artması devlet ve bankaların iş birliği ile gerçekleşiyor. Merkez Bankası verilerine göre, haftalık akım ağırlıklı ortalama mevduat faiz oranı yüzde 42,05’dir. Stopaj sonrası yüzde 34,69‘a düşüyor. Aynı şekilde bankaların ticari kredi faizi 50,26’dır. Buna yüzde 5 BSMV, yüzde 1,10 kredi kullanma ücreti ve yüzde 0,20 tahsis ücreti ekleniyor. Dolayısıyla kredi kullanma maliyeti yüzde 54,07’ye çıkmış oluyor. Fark 20 yüzdelik puandır. Sanayide kar marjı en fazla yüzde 15’tir.
Merkez Bankası bu vergilerden ve hele hele kredi kullanma ücretinden bahsetmiyor.
Bu şartlarda faiz politikası yoluyla istikrar sağlamak imkanı yoktur.
BİST 100 3 aylık eksi 21,11 oranında ve yıllık yüzde eksi 15,09 oranında reel kayıp getirdi.
ABD’ de bir yatırımcı, Türkiye de borsa için, ben günde yüzde 5 düşen veya artan borsaya yatırım yapmam dedi. Yalnızca yabancılardan spekülatif yatırımlar geliyor.
Bir yıl önce değil, yıllardır hepimiz borsada manipülasyon ve spekülasyon var diyorduk.
Fon manipülasyonun en büyük zararı, yurt dışına döviz çıkışı olmuştur. Bu sene ilk 8 ayda Net hata ve noksan kaleminden kaynağı belirsiz yurt dışına döviz çıkışı 9,2 milyar dolar oldu. Ekonomi ve MB, Türkiye için yoksullaşma ve döviz sorunu olan bu sorunu neden görmezden geliyor? Neden önlem almıyor? Yoksa alamıyor mu?
Dolara yatırım yapanlar, 3 aylık yüzde 1,3 ve yıllık 8,92 reel zarar ettiler.
Hükümet, MB ve Bankalar yoluyla döviz satarak kur artışını önlüyor. Ama burada da sona doğru gidiyoruz.
- Rezervlerde erime var.
- Sıcak para çıkışı var.
- Dış kredilerde CDS oranı arttı.
- TL’nin değer kazanması nedeni ile dış ticarette rekabet gücümüzü kaybettik. Jeopolitik risklerin artması dış talebi düşürdü.
Eğer Türkiye 100 milyar dolar kadar dış kaynak, sıcak para, kredi veya destek alırsa bu durumu birkaç yıl erteleyebilir. Aksi halde kur artışı kaçınılmazdır.
