Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in göreve geldiği Haziran 2023’ten bu yana geçen yaklaşık üç yıllık süreçte enflasyon verileri yeniden tartışma konusu oldu. Ekonomist Alaattin Aktaş’ın değerlendirmesine göre, bu dönemde tüketici fiyatlarındaki artış dikkat çekici seviyelere ulaştı.
“RASYONEL ZEMİN” VURGUSU YENİDEN GÜNDEMDE
Mehmet Şimşek, 4 Haziran 2023’te görevi devralırken, “Türkiye’nin rasyonel bir zemine dönme dışında bir seçeneği kalmamıştır” diyerek ekonomi politikalarında değişim mesajı vermişti. Aynı dönemde “mali disiplin ve fiyat istikrarı” temel hedef olarak açıklanmıştı.
Ancak geçen sürede enflasyonun geldiği nokta, bu hedeflerin ne ölçüde gerçekleştiği sorusunu gündeme taşıdı.
3 YILDA ENFLASYON YÜZDE 216 ARTTI
TÜİK verileri baz alınarak yapılan hesaplamaya göre:
2023 Haziran – 2026 Mayıs döneminde TÜFE artışı yaklaşık yüzde 216 oldu
2020 Mayıs – 2023 Mayıs döneminde ise artış yüzde 182 olarak gerçekleşmişti
Bu tablo, aynı dönemler kıyaslandığında son üç yılın enflasyon açısından daha olumsuz geçtiğine işaret ediyor.
AKTAŞ: “HANİ ENFLASYONLA MÜCADELE?”
Ekonomist Alaattin Aktaş, ortaya çıkan tabloyu şu sözlerle eleştirdi:
“Nasıl oldu bu? Hani rasyonel zemin, hani enflasyonla mücadelede başarı?”
Aktaş’a göre, mevcut politikalar olmasaydı enflasyonun daha kötü olacağı yönündeki değerlendirmeler ise yalnızca bir varsayım.
FARKLI HESAPLAMA DAHA ILIMLI SONUÇ VERİYOR
Öte yandan Aktaş, enflasyonun farklı bir yöntemle değerlendirilmesi halinde daha farklı bir tablo ortaya çıktığını da belirtiyor.
2021 Ekim – 2023 Mayıs döneminde aylık ortalama enflasyon: Yüzde 4,2
2023 Haziran sonrası üç yılda aylık ortalama: Yüzde 3,2
Bu hesaplamaya göre aylık bazda bir gerileme görülse de, oranların hâlâ yüksek seviyede olduğu dikkat çekiyor.
Aktaş bu durumu şu sözlerle değerlendiriyor:
“Aylık ortalama enflasyon indirile indirile ancak yüzde 3,2’ye indirilmiş.”
HEDEF TEK HANE, GERÇEKLİK ÇOK UZAK
Türkiye’de resmi hedef tek haneli enflasyon olurken, Merkez Bankası’nın uzun vadeli hedefi ise yüzde 5 olarak ifade ediliyor. Ancak mevcut aylık ortalamalar bu hedeflerden hala uzak bir tabloya işaret ediyor.
EN FAZLA ARTIŞ EĞİTİM VE KONUTTA
Son üç yıllık dönemde en yüksek fiyat artışları şu alanlarda görüldü:
Eğitim: Yüzde 434
Konut: Yüzde 369
Kira: Yüzde 523
Kira artışları özellikle dikkat çekerken, yıllara göre değişim şu şekilde oldu:
2023-2024: Yüzde 125
2024-2025: Yüzde 85
2025-2026: Yüzde 50
Bu artışlar, vatandaşın bütçesinde konut harcamalarının ağırlığını artırdı.
TÜFE AĞIRLIKLARI TARTIŞMA YARATTI
Öte yandan kira fiyatlarındaki sert yükselişe rağmen, TÜFE içindeki ağırlığının düşmesi de dikkat çekti. Bu durumun, TÜFE hesaplama yöntemindeki değişikliklerden kaynaklandığı ifade ediliyor.
Temmuz emekli maaşı için net rakam verdi: Uzman isimden zam senaryosuEkonomi
Murat Muratoğlu: 'Yüzde 16’lık enflasyon hedefi hayal oldu, ekonomi savaşa girmişten beter'Ekonomi
