Geleceğin temiz ve sınırsız enerji kaynağı olarak görülen nükleer füzyon teknolojisinde kritik bir eşiği daha geride bırakan proje, gerçek bir yanan plazma ortamı oluşturarak net enerji kazancı sağlamayı hedefliyor.
Güneş'in bünyesindeki enerji üretim mekanizmasını laboratuvar ortamına taşımayı amaçlayan nükleer füzyon çalışmalarında önemli bir gelişme kaydedildi. Çin'in Hefei kentinde yapımı sürdürülen ve "yapay güneş" olarak adlandırılan BEST (Yanan Plazma Deneysel Süper İletken Tokamak) projesinde ana kompleksin inşası tamamlanarak tesis hizmete alındı. 2023 yılında başlatılan projede binaların tamamlanmasıyla birlikte, reaktörün en hassas aşaması olan ana bileşenlerin montaj sürecine geçiş yapıldı. Temmuz ayından bu yana tesise taşınan vakum kabı, soğuk kalkan ve toroidal alan mıknatısları gibi temel parçalardan dört bölümlü vakum kabının kurulumu tamamlanırken ilk mıknatısın testlerine başlandı.
NET ENERJİ KAZANCI HEDEFLENİYOR
Sadece plazma üretmeye odaklanan standart deney düzeneklerinden farklı bir yapı sunan BEST, döteryum ve trityum hidrojen izotoplarını kullanarak gerçek bir "yanan plazma" ortamı oluşturmayı amaçlıyor. Tesis bünyesinde 20 ila 200 megavat arasında füzyon gücüne ulaşılması ve reaksiyonu başlatmak için harcanan elektrikten daha fazla enerji elde edilmesini ifade eden net enerji kazancının gösterilmesi planlanıyor. 2027 yılı sonuna kadar tamamlanması hedeflenen proje, füzyondan enerji elde etmenin bilimsel ve mühendislik açıdan uygulanabilirliğini kanıtlamayı ana odağına alıyor.
DEV BİR TERMOSU ANDIRAN TEKNOLOJİ
Sistemin çalışma prensibinde milyonlarca dereceye ulaşan plazmanın reaktör duvarlarına temas etmesini önlemek amacıyla süper iletken mıknatıslar tarafından üretilen güçlü manyetik alanlar kullanılıyor. Yüksek vakum altında görev yapan ana kabın çevresindeki soğuk kalkan, eksi 269 derece Celsius'ta çalışan mıknatıslar ile aşırı sıcak plazma arasında ısı yalıtımı sağlayarak adeta katmanlı dev bir termos işlevi görüyor. Süreçte ortaya çıkan yüksek enerjili nötronlar ve helyum çekirdekleri, reaksiyonun kendi kendini sürdürdüğü bir plazma ortamı yaratılmasına imkan tanıyor.
Hassas sistemlerin sırayla birleştirileceği zorlu montaj safhasının ardından elde edilecek veriler, ticari füzyon santrallerinin kurulması yolunda belirleyici olacak.
