Ölüm sigortasından sağlanan hakların en başında gelen dul ve yetim aylığı (ölüm aylığı), hayatını kaybeden sigortalının geride bıraktığı ailesinin tek ekmek kapısı olurken; kanunda aranan asgari prim günlerinin veya sigortalılık sürelerinin doldurulmaması büyük mağduriyetler yaratıyor. Kanuna göre asgari süre şartı dolmadan ölen kişilerin eş ve çocuklarına maalesef ölüm aylığı bağlanamıyor.
SSK’DA 5 YIL ŞARTI NEDİR? 1
Habertürk'te yer alan habere göre SSK (4/a) statüsünde ölüm aylığı bağlanabilmesi için en az 5 yıldan beri sigortalı olup toplam 900 gün sigorta primi ödenmesi şartı aranmaktadır. Bu durum çarpıcı bir örnekle sabittir: 1 Temmuz 2026 tarihinde vefat eden bir SSK’lı çalışanın eş ve çocuklarına dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için, bu kişinin en geç 1 Temmuz 2021 tarihinde sigortalı olarak işe başlamış olması (yani aradan tam 5 yıl geçmiş olması) ve sistemde en az 900 gün ödenmiş priminin bulunması zorunludur.
Buna karşılık, BAĞ-KUR ve Emekli Sandığı statüsünde ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölen sigortalının en az 1800 prim gününün bulunması gerekir. (Geçmişte Emekli Sandığı'nda 3600 gün olan bu şart, 2008 yılındaki değişiklikle BAĞ-KUR'a paralel hale getirilmiştir.)
SSK’LIYA 1 GÜN İÇİN BİLE BORÇLANMA YOK, BAĞ-KUR’LUYA BORÇ KISKACI
Sosyal güvenlik sistemindeki en büyük adaletsizliklerden biri de eksik prim günlerini tamamlama noktasında yaşanıyor. Emekli Sandığı ve BAĞ-KUR’luların hak sahipleri, ölen yakınlarının eksik prim günlerini tamamlamak için askerlik ve doğum başta olmak üzere hizmet borçlanması yapabilirken, üstelik tüm süreyi değil sadece eksik gün kadar borçlanabilirken; SSK’lıların hak sahiplerine bu hak tanınmıyor! SSK'lı bir babanın 900 gün yerine 899 gün primi bulunsa, geride kalan yetimler eksik olan o tek bir gün için askerlik veya doğum borçlanması yapamadıkları için maaş hakkını tamamen kaybediyor!
Öte yandan BAĞ-KUR'da ise prim borcu engeli can yakıyor. SSK'lılarda işverenin kuruma borçlu olup olmadığına bakılmaksızın 900 gün bildirim yapıldıysa maaş bağlanırken; BAĞ-KUR'lu vefat ettiğinde 2500 gün primi ödenmiş olsa bile geride kalan 800 günlük ödenmemiş borcu varsa, o borç kuruşu kuruşuna ödenmeden yetimlere aylık bağlanmıyor. Yazara göre, BAĞ-KUR'daki bu katı kuralın yumuşatılması ve en az 1800 günü ödenenlerin kalan borç şartının ölüm aylığında kaldırılması gerekiyor. Ayrıca BAĞ-KUR’luların hak sahipleri dondurulmuş süreleri ihya edebilirken, burada kısmi ihya yapılamıyor; dondurulan sürenin tamamının parayla satın alınması şart koşuluyor.
MAAŞLAR NASIL PAYLAŞTIRILIYOR? KİM, NE KADAR ALIYOR?
Çalışırken genç yaşta ölen kişilerin hak sahiplerine bağlanan ölüm aylığı hesaplanırken sistem sigortalıyı koruyor. Emekli Sandığı ve BAĞ-KUR'da ölen kişinin günü 1800'den fazla ama 9000 günden az ise aylık 9000 gün çalışmış gibi hesaplanıyor; SSK'lılarda ise prim günü 7200'den az ise ölüm aylığı 7200 gün üzerinden yüksekten hesaplanıp bağlanıyor. Maaş bağlama oranları ise şu şekildedir:
DUL EŞE
Ölen sigortalının emekli aylığının yüzde 50'si oranında dul aylığı bağlanır. Aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan, bir işte çalışmayan veya kendi sigortalılığından maaş almayan dul eşe ise yüzde 75 oranında pay verilir.
ÇOCUKLARA (YETİM AYLIĞI)
Çocukların her birine yüzde 25 oranında pay ödenir.
KIZ ÇOCUKLARI
Herhangi bir işte çalışmadıkları, kendi çalışmalarından emekli maaşı almadıkları sürece, yaşları ne olursa olsun evli olmadıkları müddetçe yetim aylığı alabilirler.
ERKEK ÇOCUKLARI
Normal şartlarda 18 yaşına kadar alabilirler. Lise ve dengi öğrenim görenlerde 20, yükseköğrenim (lisans, yüksek lisans, doktora) görenlerde ise 25 yaşına kadar aylık ödenmeye devam edilir.
SGK uyardı: Emekli aylığı silinir, işsizlik maaşı iptal edilir, sakın bu hatayı yapmayınEkonomi
"Yetim ve kanser" dediler: Vatandaşı böyle dolandırdılarGündem
