22 Nisan 1998... Hürriyet gazetesinin manşetinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Tayyip Erdoğan var. Siirt'te okuduğu şiir nedeniyle 10 ay hapis cezasına çarptırılan Erdoğan için kullanılan başlık; “Siyasi hayatı bitebilir.”
Ancak gazetenin birinci sayfasında, manşetin yanında küçük bir kutu daha bulunuyor. O kutudaki üç kelime, yıllar boyunca Türk siyasetinin en çok hatırlanan ifadelerinden birine dönüşüyor: “MUHTAR BİLE OLAMAZ.”
Aradan 28 yıl geçiyor. Erdoğan önce başbakan, ardından Cumhurbaşkanı oluyor. Bir dönem kendisi için kullanılan bu ifade ise siyasi hayatında farklı bir anlam kazanıyor.
Çünkü Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı döneminde Türkiye'nin dört bir yanından gelen muhtarları devletin zirvesinde ağırlamaya başlıyor.
Ancak değişen yalnızca Erdoğan'ın siyasi konumu değil. O ifadeyi yayımlayan Hürriyet gazetesinin sahipliği ve yayın çizgisi de yıllar içinde değişiyor.
BİR ŞİİRDEN SİYASİ YASAĞA
Hikayenin başlangıcı 6 Aralık 1997'de Siirt'te yapılan bir toplantıya uzanıyor.
Recep Tayyip Erdoğan, burada okuduğu şiirin de yer aldığı konuşması nedeniyle yargılanıyor. Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi, 21 Nisan 1998'de Erdoğan'a 10 ay hapis cezası veriyor.
22 Nisan 1998'de Hürriyet gazetesi cezayı “Siyasi hayatı bitebilir” manşetiyle duyuruyor. Manşetin yanındaki küçük kutuda ise “Muhtar bile olamaz” ifadesi yer alıyor.
24 Eylül 1998 tarihli Hürriyet'te bu kez “Siyasi hayatı bitti” sürmanşeti bulunuyor. Yanındaki kutuda da “Muhtar bile seçilemez” yazıyor.
Kararın Yargıtay tarafından onanmasının ardından Erdoğan, 26 Mart 1999'da Pınarhisar Cezaevi'ne giriyor ve 24 Temmuz 1999'da tahliye ediliyor.
Ancak siyasi hayatı sona ermiyor.
2001'de AK Parti'nin kuruluşunda yer alıyor. 2002 seçimlerinde siyasi yasağı nedeniyle milletvekili adayı olamıyor. 2003'te Siirt'te yenilenen seçimle milletvekili, ardından başbakan oluyor.
2014'te ise halkoyuyla Cumhurbaşkanlığına seçiliyor.
“MUHTAR BİLE OLAMAZ” DİYEN HÜRRİYET DE DEĞİŞTİ
1998'de Erdoğan'ın siyasi geleceğini tartışan Hürriyet gazetesi, o dönem Aydın Doğan'ın sahibi olduğu Doğan Medya Grubu bünyesinde yayımlanıyordu.
Ancak yıllar içinde yalnızca Erdoğan'ın siyasi kariyeri değil, gazetenin sahipliği ve yayın çizgisi de değişti.
2018'de Hürriyet, Kanal D ve CNN Türk'ün de aralarında bulunduğu Doğan Medya Grubu, Demirören Grubu'na satıldı. Satış işlemleri 17 Mayıs 2018'de tamamlandı.
Bu satış, Türk medya tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirildi.
Uluslararası haber ajansı Reuters, Demirören Grubu'nu Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yakın olarak tanımlarken, medya grubunun el değiştirmesini Türkiye'de ana akım medyanın dönüşümünün önemli aşamalarından biri olarak ele aldı.
Böylece ortaya dikkat çekici bir tablo çıktı.
1998'de Erdoğan'ın siyasi geleceğini tartışan Hürriyet, 2018'de el değiştirdi. Erdoğan ise aynı yıllar içinde siyasi yasaklı bir belediye başkanından Cumhurbaşkanlığına uzandı.
Bir zamanlar “Muhtar bile olamaz” ifadesini yayımlayan gazete, bugün iktidara yakın yayın çizgisiyle bilinen bir medya grubunun bünyesinde bulunuyor.
KÜLLİYE'DE 53 BULUŞMA, 40 BİNDEN FAZLA MUHTAR
27 Ocak 2015'te Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde yeni bir uygulama başlıyor.
Türkiye'nin farklı illerinden gelen köy ve mahalle muhtarları, Cumhurbaşkanı Erdoğan'la bir araya geliyor.
Muhtarlar 400 kişilik gruplar halinde Ankara'ya davet ediliyor. Bir yıl dolmadan 72 ilden 7 bin 482 muhtar Külliye'de ağırlanıyor.
Zaman içinde gelenekselleşen buluşmalar, 28 Aralık 2023'te 53'üncü toplantıya ulaşıyor.
Cumhuriyet'in 100. yılı dolayısıyla 81 ilden 2 bin 23 muhtar Külliye'de bir araya geliyor.
Erdoğan, o gün yaptığı konuşmada siyasi geçmişine de gönderme yapıyor:
“Muhtar bile olamaz manşetlerini çiğneyerek geldik.”
19 Ekim 2024'te yaptığı açıklamada ise 53 toplantı boyunca Türkiye'nin dört bir yanından 40 binden fazla muhtarla görüştüğünü duyuruyor.
“MUHTAR BİLE OLAMAZ” SÖZÜNDEN "MUHTARLAR GÜNÜ"NE
Bu buluşmaların önemli sonuçlarından biri de 19 Ekim'in resmî olarak Muhtarlar Günü ilan edilmesi oluyor.
Dönemin Başbakanı Ahmet Davutoğlu'nun imzaladığı 2015/11 sayılı genelge, 19 Ekim 2015'te Resmî Gazete'de yayımlanıyor.
Böylece geçmişi 1829'a kadar uzanan muhtarlık kurumunun her yıl 19 Ekim'de özel bir günle anılmasının önü açılıyor.
Erdoğan, daha sonraki konuşmalarında kararın muhtarlarla yapılan toplantılardan birinde gündeme gelen teklif üzerine alındığını anlatıyor.
1998'de siyasi yasak tartışmalarının simgelerinden biri haline gelen muhtarlık, 2015'ten itibaren Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen buluşmalarla daha görünür bir konum kazanıyor.
MUHTARLARIN TALEPLERİ NASIL KARŞILIK BULDU?
Külliye buluşmaları zamanla muhtarların çalışma koşulları ve özlük haklarına ilişkin düzenlemelerin de gündeme geldiği toplantılara dönüşüyor.
Muhtarların SGK primlerinin devlet tarafından karşılanması, ödeneklerinin artırılması, silah ruhsatı harcı muafiyeti, Muhtarlar Daire Başkanlığı ve Muhtarlık Bilgi Sistemi bu dönemde hayata geçirilen uygulamalar arasında yer alıyor.
Ocak 2018'de düzenlenen 43. Muhtarlar Toplantısı'nda ihtiyaç duyulan yerlere muhtarlık hizmet binaları yapılması kararlaştırılıyor.
19 Ekim 2022'de Ankara Çankaya'da 35 oda ve 58 yatak kapasiteli Muhtarlar Evi açılıyor. Aynı törende 100 muhtar hizmet binasının temeli atılıyor.
2023'te yeni hizmet binaları açılırken, 2024'te Erdoğan, o yıl için planlanan 179 hizmet binasından 98'inin tamamlandığını, 81'inin ise yapımının sürdüğünü açıklıyor.
Dönemin İçişleri Bakanı Süleyman Soylu da 2022'deki Muhtarlar Evi açılışında Erdoğan'a hitaben “Başmuhtarımızsınız” ifadesini kullanıyor.
Bu sözler, 1998'deki “Muhtar bile olamaz” ifadesiyle yıllar sonra kurulan siyasi karşıtlığın bir başka örneği olarak karşımızda duruyor.
197 YILLIK KURUMUN 28 YILLIK SİYASİ HAFIZASI
Bugün 19 Ekim 2026.
1829'da Osmanlı döneminde temelleri atılan muhtarlık kurumu, 197 yıllık geçmişiyle Türkiye'nin yerel yönetim yapısındaki yerini koruyor.
Ancak Muhtarlar Günü, Türkiye'nin yakın siyasi tarihi açısından farklı bir hikayeyi de hatırlatıyor.
1998'de bir gazetenin küçük kutusunda yer alan üç kelime, 28 yıl boyunca siyasi tartışmaların parçası olmaya devam etti.
O gün “Muhtar bile olamaz” denilen Erdoğan Cumhurbaşkanı oldu. Muhtarları Külliye'de ağırladı, taleplerini dinledi ve muhtarlık kurumuna yönelik çeşitli düzenlemeler hayata geçirildi.
O ifadeyi yayımlayan Hürriyet ise yıllar sonra el değiştirdi ve iktidara yakın olarak tanımlanan Demirören Grubu'nun bünyesine katıldı.
28 yıl sonra, 19 Ekim Muhtarlar Günü'nde geriye yalnızca bir gazete kupürü değil; siyasetin, medyanın ve Türkiye'nin geçirdiği dönüşümü anlatan bir hikaye kaldı.
