Ekonomist Mahfi Eğilmez, 1980’lerden bu yana dünya ekonomisini şekillendiren üç devin (ABD, Japonya, Çin) güç savaşını kaleme aldı. 1990'da dünyayı titreten Japon bankalarının yerini bugün Çinli devler alırken, "Japonyalaşma" riski şimdi de Pekin'in kapısını çalıyor. İşte küresel kapitalizmin evrildiği o çarpıcı tablo.
1990’DAN 2026’YA: DEVLERİN YERİ NASIL DEĞİŞTİ?
1990 yılında dünya ekonomisi 22 trilyon dolar seviyesindeyken, Japonya yüzde 15’lik payı ile ABD’nin en dişli rakibiydi. Ancak 2025 sonu itibarıyla 115 trilyon dolara ulaşan küresel GSYH içerisinde roller tamamen değişti. Eğilmez, bu değişimi şu çarpıcı verilerle özetliyor:
ABD: Payını yüzde 25-26 bandında koruyarak merkez aktör kalmaya devam etti.
Çin: Yüzde 2’lik paydan yüzde17’ye fırlayarak Japonya’nın eski koltuğuna oturdu.
Japonya: Yüzde 4-5 seviyelerine gerileyerek adeta Çin’in 1990’lardaki konumuna yaklaştı.
PLAZA ACCORD: JAPONYA’NIN SONU MU OLDU?
1985 yılında imzalanan Plaza Accord, Japonya için sonun başlangıcıydı. ABD’nin ticaret açığını kapatmak için doların değerini düşürmesiyle Yen hızla değer kazandı. Mahfi Eğilmez, bu sürecin Japon devlerini nasıl erittiğini şu sözlerle aktarıyor: "Bu gelişme Japonya’nın ihracat rekabet gücünü ciddi şekilde zayıflattı... 1990’dan sonra balon patladı. Nikkei endeksi yüzde 50’den fazla düşerken, gayrimenkul fiyatları bazı bölgelerde yüzde 70’e kadar geriledi."
FİNANS SEKTÖRÜNDE "ÇİN" İSTİLASI
Bir dönem dünyanın en büyük 10 bankasının yarısı Japon (Mitsubishi, Sumitomo, Fuji vb.) iken, bugün liste tamamen Çinli kamu bankalarının (ICBC, China Construction Bank vb.) işgali altında. Ancak Eğilmez, bu görkemli yükselişin arkasındaki "borç sarmalına" dikkat çekiyor.
ÇİN, JAPONYA’NIN KADERİNİ Mİ YAŞAYACAK?
Bugün Çin ekonomisi üzerinde dolaşan kara bulutlar, 1990’ların Japonya’sını anımsatıyor. Evergrande ve Country Garden gibi devlerin yaşadığı kriz, düşük faiz ve aşırı kredi genişlemesinin yarattığı kırılganlığı gözler önüne seriyor. Eğilmez'e göre Çin'i bekleyen senaryo şu:
"Çin’in durumu Japonya ile birebir aynı değil. En olası senaryo, ani bir krizden ziyade uzun süreli bir büyüme yavaşlaması olabilir."
TEKNOLOJİ DEVLERİNİN SESSİZ VEDASI
Analizdeki en dikkat çekici noktalardan biri de bir dönemin efsane markalarının akıbeti. Sanyo yok oldu, Sharp satıldı, Panasonic küçüldü ve Sony liderliğini kaybetti. Bu durum, finansal krizlerin sadece rakamlarda kalmadığını, reel sektörün devlerini nasıl yuttuğunu da kanıtlıyor.
Mahfi Eğilmez’den korkutan analiz: Merkez Bankası batmaz ama enflasyon patlarEkonomi
Mahfi Eğilmez kritik anketi paylaştı: Yatırımcı neden kaçıyor?Ekonomi
Uzman ekonomistler piyasaların yeni yol haritasını çizdi: Mahfi Eğilmez, İris Cibre, Barış EsenEkonomi
