Üç yıl önce bugün dünya 7 Ekim sabahına uyandı. Hamas öncülüğündeki silahlı grupların İsrail’in güneyine düzenlediği saldırılarda yaklaşık 1.200 kişi hayatını kaybetti, 251 kişi rehin alınarak Gazze’ye götürüldü.
İsrail aynı gün savaş ilan etti. Gazze’ye yönelik hava saldırıları başladı, ardından kara harekatı geldi.
Aradan üç yıl geçti.
Bugün Gazze’ye bakıldığında artık yalnızca savaşın izleri değil, neredeyse bütünüyle çökmüş bir yaşam görülüyor. Evler yok, mahalleler yok, okulların büyük bölümü yok. Hastaneler ayakta kalmaya çalışıyor. Çocukların önemli bir bölümü üç yıldır düzenli eğitim alamıyor.
Ve rakamların her biri başka bir hayatın sonunu anlatıyor.
74 BİNDEN FAZLA FİLİSTİNLİ HAYATINI KAYBETTİ
7 Ekim 2023’ten bu yana İsrail’in Gazze’ye yönelik hava saldırıları ve kara operasyonlarında 74 binden fazla Filistinlinin yaşamını yitirdiği bildiriliyor.
Ölümler ateşkesin ardından da tamamen durmadı.
10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkesten sonra da saldırılarda yaklaşık 1.400 Filistinlinin hayatını kaybettiği belirtiliyor.
Savaşın üçüncü yıl dönümünde dahi Gazze’nin farklı bölgelerinden ölüm haberleri gelmeye devam ediyor.
EN AĞIR BEDEL ÇOCUKLARIN
Üç yıllık savaşın en ağır bilançosu çocuklarda ortaya çıktı.
Son verilere göre Gazze’de en az 21 bin 700 çocuk hayatını kaybetti.
Yaklaşık 45 bin çocuk yaralandı.
Bunların 11 binden fazlasının yaşamlarının geri kalanını etkileyecek ağır ve kalıcı yaralanmalarla karşı karşıya olduğu belirtiliyor.
Ateşkesin başlamasından sonra bile yüzlerce çocuk yaşamını yitirdi.
Gazze’de üç yıl boyunca doğan, büyüyen ya da çocukluğunu geçiren bir nesil; bombardıman, göç, açlık ve ölümün içinde büyüdü.
1,3 MİLYON KİŞİ HALA EVİNE DÖNEMEDİ
Gazze’de savaş boyunca nüfusun neredeyse tamamı en az bir kez yaşadığı yeri terk etmek zorunda kaldı.
Bugün yaklaşık 1,3 milyon kişi hala yerinden edilmiş durumda.
Birçok aile bir kez değil, defalarca göç etmek zorunda kaldı.
İnsanların önemli bir bölümü çadırlarda, geçici barınaklarda veya bombardımanda hasar görmüş binalarda yaşam mücadelesi veriyor.
Üstelik savaşta ağır hasar alan bazı binalar artık başlı başına bir tehlike.
Çökme riski bulunan binlerce yapının arasında hayat devam ediyor.
Gazze'de savaş bitse bile güvenli bir eve dönebilecek yüz binlerce insan için henüz bir adres yok.
HASTANE VAR, AMA TAM KAPASİTE ÇALIŞAN HASTANE YOK
Gazze’nin sağlık sistemi de savaşın en ağır darbelerinden birini aldı.
Bölgede bulunan 36 hastanenin yalnızca 19’u kısmen hizmet verebiliyor.
Tam kapasite çalışan tek bir hastane bulunmuyor.
Yakıt, ilaç, tıbbi cihaz, kanser tedavisi ve diyaliz malzemelerine erişimde ciddi sıkıntılar yaşanıyor.
Binlerce yaralının uzun süreli tedaviye ihtiyacı bulunurken, savaş nedeniyle uzuvlarını kaybedenlerin sayısı da her geçen gün büyüyor.
Gazze’de bugün hastaneye ulaşabilmek kadar, ulaşılan hastanede gerekli tedaviyi bulabilmek de bir mücadeleye dönüşmüş durumda.
OKULLARIN YÜZDE 97,5’İ HASARLI
Gazze’de yalnızca bugünün hayatı değil, gelecek de ağır yara aldı.
Okulların yüzde 97,5’inin hasar gördüğü ya da yıkıldığı belirtiliyor.
Yüz binlerce çocuk yaklaşık üç yıl boyunca düzenli yüz yüze eğitimden uzak kaldı.
Yeni eğitim döneminde yüz binlerce çocuk yeniden öğrenim alanlarına alınmaya çalışılsa da yaklaşık 200 bin çocuğun hala okul dışında olduğu belirtiliyor.
Gazze’deki enkaz miktarının yaklaşık 60 milyon tona ulaştığı tahmin ediliyor.
Bu enkazın arasında patlamamış mühimmat da bulunuyor.
Yani çocuklar için okul yolu bile artık savaşın bıraktığı risklerle dolu.
SAVAŞIN ARDINDAN AÇLIK KALDI
Gazze’de çatışmaların şiddeti azaldı ancak açlık tehlikesi ortadan kalkmadı.
İnsani yardımın artması bazı bölgelerde koşulları iyileştirdi fakat yaklaşık 1,4 milyon kişinin ciddi gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kalabileceği öngörülüyor.
Yüz binlerce kişi ise çok daha ağır koşullarda yaşıyor.
Gazze’de insanlar artık yalnızca bombardımandan korunmaya değil; yiyecek, temiz su, ilaç ve barınak bulmaya da çalışıyor.
Üç yıllık savaş, gündelik hayatın en temel ihtiyaçlarını bile hayatta kalma mücadelesinin bir parçasına dönüştürdü.
ATEŞKES VAR, SAVAŞIN SONU YOK
10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes büyük çaplı çatışmaları önemli ölçüde azalttı.
Ancak Gazze’de siyasi ve askeri belirsizlik devam ediyor.
İsrail’in Gazze topraklarının yaklaşık üçte ikisini kontrol ettiği, Hamas’ın ise nüfusun yoğun yaşadığı kıyı bölgesinde etkinliğini sürdürdüğü belirtiliyor.
İsrail’in tamamen çekilmesi, Hamas’ın silahsızlandırılması ve Gazze’nin gelecekte nasıl yönetileceği gibi savaşın en kritik başlıklarında hala kesin bir çözüm bulunmuş değil.
Bu nedenle Gazze’de ateşkes var ancak barıştan söz etmek hala mümkün değil.
YIKIMIN FATURASI 71,5 MİLYAR DOLAR
Gazze’nin yeniden ayağa kaldırılmasının maliyeti de savaşın boyutunu ortaya koyuyor.
Uluslararası kuruluşların hesaplamalarına göre Gazze’nin yeniden inşası ve ekonomik olarak toparlanması için yaklaşık 71,5 milyar dolara ihtiyaç bulunuyor.
Bu yalnızca yıkılan evleri yeniden yapmak anlamına gelmiyor.
Hastaneler, okullar, yollar, su ve kanalizasyon sistemleri, enerji altyapısı, iş yerleri ve tarım alanlarının yeniden kurulması gerekiyor.
Kısacası üç yılın sonunda Gazze’nin yalnızca binaları değil, hayatın kendisi yeniden inşa edilmeyi bekliyor.
7 EKİM’DEN 7 EKİM’E
7 Ekim 2023 İsrail için yaklaşık 1.200 kişinin öldürüldüğü ve 251 kişinin rehin alındığı büyük bir saldırının tarihi oldu.
Ardından başlayan savaş ise Gazze’de son yılların en ağır insani felaketlerinden birini yarattı.
Üç yılın sonunda ortaya çıkan tablo şöyle:
74 binden fazla Filistinli öldü.
En az 21 bin 700 çocuk hayatını kaybetti.
1,3 milyon kişi hala yerinden edilmiş durumda.
Okulların yüzde 97,5’i hasarlı ya da yıkılmış durumda.
Tam kapasite çalışan tek bir hastane kalmadı.
Gazze’nin yeniden ayağa kalkması için yaklaşık 71,5 milyar dolar gerekiyor.
Bugün takvimler 7 Ekim 2026’yı gösteriyor.
Savaşın üzerinden üç yıl geçti.
Gazze’de silahların sesi azaldı.
Ama ölümün, açlığın, göçün ve enkazın bıraktığı savaş hala bitmedi.
