Sosyal medya platformları, kumar makinelerini andıran tasarımlarla kullanıcıları bağımlı hale getiriyor. Uzmanlar, sonsuz kaydırma ve değişken ödül mekanizmalarının beyinde dopamin patlaması yarattığını, gençlerin özellikle etkilendiğini belirtiyor. Bu tasarım, kullanıcıları sürekli bir “ödül ve belirsizlik” döngüsüne sokuyor.
SLOT MAKİNESİNE BENZİYOR
Eski Google tasarım etikçisi Tristan Harris, platformların “çek-yenile” ve sonsuz kaydırma özelliklerini slot makinelerine benzetiyor. Harris, bu mekanizmaların kullanıcıları sürekli etkileşimde tuttuğunu vurguluyor. Natasha Schüll, “Addiction by Design” kitabında sosyal medya şirketlerinin kumar endüstrisinden yöntemler aldığını belirtiyor ve bu tasarımın kullanıcıları bağımlı hale getirdiğini söylüyor.
GENÇ BEYİNLER DAHA ÇOK ETKİLENİYOR
Brown Üniversitesi’ndeki bir araştırma, TikTok ve benzeri platformların slot makinelerine benzer şekilde çalıştığını ortaya koyuyor. Değişken ödül paternleri, kullanıcıları sürekli etkileşimde tutuyor ve beyindeki ödül merkezlerini aktive ediyor. David Greenfield, aralıklı pekiştirmenin genç beyinler üzerinde özellikle etkili olduğunu söylüyor.
DOPAMİN, HAYALET BİLDİRİMLER VE GENÇ BEYİN
Araştırmalar, dopamin salınımının kokain benzeri etkiler yarattığını ve “hayalet bildirimler”e yol açtığını gösteriyor. Bu mekanizmalar gençleri özellikle hedef alıyor. Dr. Anna Lembke (Stanford), Meta platformlarının sonsuz kaydırma özelliğinin bağımlılık yarattığını ve gri madde hacminde azalmaya yol açtığını ifade ediyor.
DİKKAT EKONOMİSİ
Sosyal medya, yalnızca iletişim aracı değil, aynı zamanda beynin ödül merkezlerini hedef alan bir bağımlılık mekanizması olarak işliyor. Kullanıcılar farkında olmadan bu döngüye girerken, gençlerin nörolojik gelişimi de etkileniyor. Dikkat ekonomisinin bedeli, gri madde azalması ve psikolojik craving’ler olarak karşımıza çıkıyor.
Bakan Memişoğlu’ndan organ bağışında dijital dönüşüm mesajıSağlık
