Çeşm-i nigar çorbası Osmanlı saray mutfağından günümüze ulaşan ince ve lezzetli bir çorba çeşididir. Klasik süzme mercimek çorbasının süt yumurta ve limonla bağlanmış hali olarak bilinir.
Adı Farsça kökenlidir. Çeşm göz nigar ise sevgili veya güzel anlamına gelir. Böylece çeşm-i nigar sevgilinin gözü veya güzel göz demektir. Bazı rivayetlerde ünlü divan şairi Nedim’in sevgilisi Nigar Hanım’a ithaf edildiği anlatılır. Bazı kaynaklarda ise sarayda Nigar Kalfa’nın sevdiği çorba olarak geçtiği belirtilir.
Her iki hikaye de çorbanın zarif ve özel bir lezzet olduğunu vurgular. Saray sofralarında düğünlerde ve özel ziyafetlerde sıkça yer alan bu çorba mideyi yormayan yapısıyla iftar sofralarında da tercih edilir.
Çeşm-i nigar çorbasının özellikleri ve farkı
Kırmızı mercimek temelli olmasına rağmen klasik mercimek çorbasından ayrılır. İçinde havuç veya patates bulunmaz. Asıl farkı piştikten sonra eklenen süt yumurta sarısı ve limon suyundan oluşan terbiyedir. Bu terbiye çorbaya ipeksi bir kıvam açık bir renk ve hafif ekşimsi bir tat kazandırır. Üzerine dökülen tereyağlı nane ve pul biberli sos ise aromayı tamamlar. Besleyici özelliği yüksektir. Kırmızı mercimek protein lif demir ve B vitaminleri açısından zengindir. Süt ve yumurta ise ekstra besin değeri katar. Kış aylarında içinizi ısıtan yaz aylarında ise hafif bir başlangıç olarak tüketilebilir.
4 kişilik çeşm-i nigar çorbası için malzemeler
Dört kişilik porsiyon için şu malzemeler yeterlidir. Bir su bardağı kırmızı mercimek. Bir adet orta boy kuru soğan. Bir yemek kaşığı un. Yarım çay bardağı zeytinyağı veya sıvı yağ. Beş altı su bardağı sıcak su. İsteğe göre suyun yarısı tavuk suyu veya kemik suyuyla değiştirilebilir. Bir tatlı kaşığı tuz. Terbiyesi için bir adet yumurta sarısı. Bir çay bardağı veya yarım su bardağı süt. Yarım limonun taze sıkılmış suyu. Üzeri için bir yemek kaşığı tereyağı. Bir tatlı kaşığı kuru nane. Bir çay kaşığı pul biber veya toz kırmızı biber. Malzemelerin taze ve kaliteli seçilmesi lezzeti doğrudan etkiler.
Terbiyenin hazırlanışı ve eklenmesi
Terbiye çorbanın en kritik aşamasıdır. Bir kasede yumurta sarısı süt ve limon suyunu tel çırpıcıyla pürüzsüz olana kadar çırpın. Çorba kaynarken bu karışımı hazırlayın. Kesilmeyi önlemek için temperleme işlemi şarttır. Kaynayan çorbadan bir kepçe sıcak sıvı alıp yavaş yavaş terbiye kasesine dökün ve sürekli karıştırın. Terbiye ılıklaştıktan sonra tencereye azar azar ekleyin. Bu sırada çorbayı hiç durmadan karıştırın. Ocağın altını en kısık ayara getirin ve bir iki taşım daha kaynatın. Doğrudan soğuk terbiyeyi kaynayan tencereye dökmek yumurtanın pişmesine ve pütürleşmeye yol açar. Bu nedenle ılıştırma adımı asla atlanmamalıdır.
Püf noktaları ve sunum önerileri
Mercimekleri nişastası gidene kadar bol suda yıkayın. Bu işlem çorbanın daha temiz ve pürüzsüz olmasını sağlar. Soğanı yakmadan pembeleşene kadar kavurun. Unu ekledikten sonra çiğ kokusu çıkana kadar karıştırın ama rengini koyulaştırmayın. Mercimekler tamamen yumuşadıktan sonra blenderdan geçirerek ipeksi kıvam elde edin.
Su yerine et veya tavuk suyu kullanmak lezzeti katlar. Sosu servisten hemen önce hazırlayın. Tereyağını eritin nane ve biberi ekleyip hafifçe kızdırın sonra çorbaların üzerine gezdirin. Çorba çok koyu olursa sıcak suyla açılabilir. Sıcak servis edin. Yanına kıtır ekmek mevsim salatası veya zeytinyağlı bir sebze yemeği eşlik edebilir.
