Pandemi sürecinde hayatımıza giren, sonrasında ise hibrit ve serbest çalışma modelleriyle kalıcılaşan uzaktan çalışma sistemi, hizmet sektöründe yeni bir ekonomik gerilimi tetikledi. Kent hayatında "laptop ekonomisi" olarak adlandırılan bu durum, kafe işletmecileri ile bilgisayarıyla çalışan müşterileri karşı karşıya getirdi. Kafelerdeki yoğunluğa rağmen ciroların düşmesi, işletmeleri radikal önlemler almaya zorluyor.
"MEKÂN DOLU AMA GÜN SONUNDA KASA BOŞ"
İstanbul'un Beşiktaş, Kadıköy ve Şişli gibi hareketli ilçelerinde faaliyet gösteren kafeler, sabahın erken saatlerinden itibaren uzaktan çalışanların akınına uğruyor. Ancak yükselen kiralar, personel giderleri ve enerji maliyetleri altında ezilen esnaf, mevcut tablonun sürdürülebilir olmadığını belirtiyor.
Bir kahve zincirinde bölge müdürü olan Hakan Ateş, yaşadıkları sıkıntıyı şu sözlerle özetliyor:
"Eskiden bir masaya gün içinde 5-6 farklı müşteri oturur, kahvesini içip kalkardı. Şimdi ise sabah en ucuz kahveyi alıp prize yakın masaya oturan bir yazılımcı ya da öğrenci, akşam saatlerine kadar o masayı kilitliyor. Hem elektrik ve Wi-Fi harcıyor hem de yeni gelecek müşterinin hakkını gasbediyor. Bizler hayır kurumu işletmiyoruz; yüz binlerce lira kira ve maaş ödüyoruz. İçerisi dolu görünse de gün sonunda kasaya giren para yok denecek kadar az."
İşletmecilerin bir diğer şikâyet noktası ise hiçbir sipariş vermeden sadece fotoğraf ve video çekmek için mekânların dekoratif alanlarını işgal eden sosyal medya içerik üreticileri.
"EVDE FATURA İKİYE KATLANIYOR"
Kafeleri zorunlu birer ofis olarak gören uzaktan çalışanlar ise kendilerini savunuyor. Üç yıldır uzaktan çalışan kıdemli arayüz tasarımcısı Burak Tan, evde tek başına çalışmanın hem psikolojik olarak depresif bir ortam yarattığını hem de yaz-kış faturaları ikiye katladığını ifade ediyor.
Her gün ortak çalışma alanlarına (co-working) yüksek üyelik ücretleri ödeyecek güçte olmadıklarını belirten Tan, "Mekânların prizleri bantlaması ya da bizi kapıdan çevirmesi kırıcı. Biz de tüketiciyiz ve bir bedel ödüyoruz. Çözüm dışlamak değil, laptoplu müşterilere özel alanlar oluşturmak olmalı" diyerek esnafa çağrıda bulunuyor.
KAFELERDE YENİ DÖNEMİN KURALLARI
Yaşanan ciro krizine karşı çok sayıda işletme arka arkaya kısıtlama kararları almaya başladı. İşte kafelerde uygulanmaya başlanan yeni kurallar:
Bazı işletmelerde internet erişimi sipariş fişindeki şifrelerle sınırlandırıldı. 1,5 saatlik süre dolduğunda sistem bağlantıyı otomatik olarak kesiyor.
Uzun süreli elektrik kullanımının önüne geçmek için masalardaki prizler kapatılıyor ya da şarj hizmeti ücretli istasyonlar üzerinden sunuluyor.
Özellikle hafta sonu yoğunluğunda masa sirkülasyonunu sağlamak isteyen işletmeler, her iki saatte bir yeni bir ürün sipariş edilmesi şartını uyguluyor. Bazı mekânlar ise hafta sonları bilgisayar kullanımını tamamen yasaklıyor.
