İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband’ın İsrail’e yönelik eleştirilerinin ardından iki ülke arasında tırmanan gerilim, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun oğlu Yair Netanyahu’nun Falkland Adaları çıkışıyla yeni bir boyuta ulaştı. Yair Netanyahu’nun adaların Arjantin’e ait olduğunu savunması, İsrail’in 1982’deki Falkland Savaşı’nda Arjantin’e yaptığı milyar dolarlık silah satışını yeniden gündeme getirdi.
İngiltere’de yaklaşık bir ay önce göreve gelen Andy Burnham hükümetinin İsrail politikalarındaki değişikliği, Londra ile Tel Aviv arasındaki diplomatik ilişkilerde tansiyonun yükselmesine sebep oldu. İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband’ın parlamentoda yaptığı konuşmada İsrailli yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik eylemlerini kınaması ve İsrail politikasında “kapsamlı bir değişikliğe” gidileceğini açıklaması, İsrail cephesinde tepkiyle karşılandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, söz konusu açıklamaların ardından İngiltere’yi “Britanya İslam Cumhuriyeti” olarak nitelendirdi. Bu diyalogların ardından Binyamin Netanyahu’nun oğlu Yair Netanyahu, sosyal ağlar üzerinden Falkland Adaları’nın İngiltere’ye değil, Arjantin’e ait olduğunu iddia etti.
EKONOMİK YAPTIRIM UYARISI
Milliyet'ten Oğuzcan Atış'ın haberine göre; Yair Netanyahu’nun hükümette resmi bir görevi bulunmamasına rağmen yaptığı bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump’ın İngiltere’yi hedef alan tutumuyla aynı döneme denk geldi. Trump’ın, Birleşik Krallık’ın Falkland Adaları üzerindeki egemenliğine ilişkin ABD’nin mevcut tutumunu gözden geçirebileceği yönündeki açıklamasının ardından Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei de bir ulusa sesleniş konuşması yaptı. Milei, adalara yakın bölgelerde petrol çıkaran şirketlere ekonomik yaptırımlar uygulayacağı uyarısında bulunarak, “değişim rüzgarlarının” Arjantin’in hak iddiasını desteklediğini ifade etti.
1982'DEKİ GERİLİMİ HATIRLATTI
Falkland Adaları üzerinden yaşanan tartışmalar, iki ülke arasında 1982 yılındaki savaşa dayanan gerilimi yeniden hatırlattı. İngiltere’nin 1833 yılında idareyi ele geçirdiği ve günümüzde yaklaşık 3 bin 600 kişinin yaşadığı Falkland Takımadaları, 1982’de Arjantin’deki askeri idarenin müdahalesiyle çatışma alanı haline gelmişti. Dönemin İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher’ın donanma göndermesiyle başlayan 74 günlük savaş, İngiltere’nin adalarda kontrolü yeniden sağlamasıyla sonuçlanmıştı.
BELGELER SIZDIRILDI
Savaş döneminde İsrail’in İngiltere’ye karşı Arjantin’i silahlandırması, iki ülke arasında gizli bir gerilime yol açmıştı. Kamuoyuna açıklanan İngiliz hükümet belgelerine göre İsrail, savaş sırasında Arjantin’e Skyhawk jetleri, havadan havaya füzeler, tanksavar mayınları ve çeşitli mühimmatlardan oluşan yaklaşık 1 milyar dolar değerinde silah sattı. Peru üzerinden gerçekleştirilen kargo uçuşlarıyla sağlanan bu silahlar, 48 İngiliz askerinin yaşamını yitirmesine ve dört savaş gemisinin batmasına yol açan saldırılarda kullanıldı. Arjantinli gazeteci Hernan Dobry’nin çalışmalarında da yer alan silah ticareti iddiaları İsrail tarafından reddedilse de, İngiliz makamları Arjantin’in Panama’daki bir aracı üzerinden İsviçre bankasına para transfer etmeye çalıştığını gösteren belgeleri sızdırarak durumu basına taşıdı.
Dönemin İngiltere Tel Aviv Büyükelçisi Patrick Moverly, ortaya çıkan silah satışına ilişkin, “İsrail hükümeti gözümüzü boyamak için devasa bir çaba sarf ediyor” ifadelerini kullanmıştı. Bir başka İngiliz yetkili ise süreci, “İsrailliler görünüşe göre Arjantin’e uçak gönderiyor, bir yandan da bizi sürekli inkârlarla geçiştiriyorlar” sözleriyle değerlendirmişti.
VENEDİK DEKLARASYONU'NU İMZALADI
İsrail’in 1982’de Arjantin’e silah sağlamasının ardında, o dönemki İsrail Başbakanı Menachem Begin’in İngiltere’ye yönelik tutumu ve silah sanayisine yeni pazarlar bulma hedefi yer alıyordu. Ayrıca, Thatcher’ın dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan’ı İsrail’e verilecek sınırsız desteğin Arap dünyasında tepkilere yol açacağı konusunda uyarması ve İngiltere’nin İsrail’e 1994’e kadar sürecek bir silah ambargosu kararı alması da bu adımda etkili oldu. İsrail’in Arjantin’e silah satarak Londra’yı ambargoyu kaldırmaya zorlama stratejisi sonuç vermedi ve Thatcher yönetimi Venedik Deklarasyonu’nu imzalayarak tutumunu sürdürdü.
Mevcut durumda İngiltere’nin, Filistin topraklarındaki yerleşim faaliyetleri nedeniyle İsrail’e yeni yaptırımlar uygulamaya hazırlandığı, İsrail’in ise misilleme seçeneklerini değerlendirdiği belirtiliyor. Gündeme gelen belgelere göre, ABD’nin İngiltere’yi geri adım atmaya zorlamak amacıyla Falkland Adaları konusunu Londra’ya karşı bir baskı unsuru olarak kullanmayı planladığı ifade ediliyor.
Abbas Erakçi'den sert çıkış: "Netanyahu bir yılan"Dünya
