Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu, Viyana'da gerçekleştirdiği kapalı oturumda tarihi bir karara imza attı. Devrik Beşşar Esad rejiminin gizli nükleer faaliyetleri nedeniyle 2011 yılında açılan Suriye dosyası, yeni Şam yönetiminin attığı şeffaflaşma adımları sonucunda oybirliğiyle kapatıldı.
Yeni Suriye yönetiminin, Ajans'ın geçmişe dönük sorularını yanıtladığı, tespit edilen yükümlülük ihlallerini giderdiği ve gerekli tesislere tam erişim sağladığı vurgulandı.
UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi'nin 1 Eylül tarihli raporuna göre; Suriye'nin yeni bildirdiği bir alanda 55 tonu yakıt çubuğu, 18 tonu hurda ve atık olmak üzere toplam 73 ton doğal uranyum metali tespit edildi ve tamamı Ajans'ın denetimi altına alındı.
2011 tarihli ihlal kararının hükümleri iptal edildi. Suriye'nin, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) kapsamında artık diğer nükleer silaha sahip olmayan devletler gibi "rutin güvence denetimlerine" tabi olacağı belirtildi.
Esad'ın kuzeni hakkında idam kararı: Suriye'de gündem idam mahkemeleriDünyaDOSYANIN GEÇMİŞİ: 2007'DEN BUGÜNE
Suriye'nin nükleer krizinin temelleri 2007 yılına dayanıyor. İsrail'in Eylül 2007'de Deyrizor'da düzenlediği saldırıyla yıktığı tesisin, Esad rejimi tarafından "nükleer olmayan askeri bir yapı" olduğu iddia edilmişti. Ancak UAEA denetçileri buranın bildirilmemiş bir nükleer reaktör olduğunu kanıtlamış ve bu durum 2011'de Suriye'nin NPT yükümlülüklerini ihlal ettiğine hükmedilmesiyle sonuçlanmıştı.
Yönetim değişikliğinin ardından yeni hükümetin 2025 yılında UAEA ile başlattığı işbirliği ve Temmuz 2026'da yeni uranyum stoklarını bildirmesi, dosyanın tamamen çözülmesinin önünü açtı.
TÜRKİYE'DEN SURİYE'YE TEBRİK VE DESTEK
Türkiye'nin Birleşmiş Milletler (BM) Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Büyükelçi Mustafa Kibaroğlu, toplantıda söz alarak dosyanın kapatılmasından ötürü yeni Suriye yönetimini tebrik etti. Kibaroğlu konuşmasında şu ifadelere yer verdi:
"Bu tarihi günde Suriye'yi tebrik ediyor, Suriye hükümetinin uluslararası toplumla devam eden normalleşme çabalarını takdir ediyoruz. Türkiye'nin tüm platformlarda Suriye'ye desteğinin devam edeceğini vurguluyoruz."
Alınan bu yeni karar ve UAEA Başkanı Grossi'nin Suriye raporu, tüm UAEA üyesi ülkelere ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine (BMGK) gönderilecek. Ayrıca Deyrizor'daki kazı çalışmaları tamamlandığında Yönetim Kurulu'na yeni bir bilgilendirme yapılacak.
