"Avrupa'nın çöp toplama merkezi neresi?" başlıklı yazım üzerine emekli general Nejat Eslen, New York Times'ta 11 Kasım 2026 günü çıkan "Avrupa'nın çöpleri Türkiye'nin sahillerine nasıl ulaşıyor?" başlıklı haberi gönderdi. Haber, Yunanistan'da Kathimerini gazetesinde de aynen yayınlandı.
Ben Hubbard ve Şafak Timur imzalı haber, tıpkı benim yazımda olduğu gibi "Bilim insanları, geri dönüşüm sürecinde parçalanan plastiklerin, Türkiye'nin Pazartesi günü başlayan Birleşmiş Milletler iklim zirvesi COP31'e ev sahipliği yaptığı, batıya doğru 400 kilometre uzaklıktaki Antalya'ya kadar ulaştığını söyledi." diye başlıyor.
Haberde şu bilgiler veriliyor:
*Türkiye'nin güneyindeki Adana çevresindeki kanallar ve plajlar boyunca yürürken, Fransa'dan mozzarella, Hollanda'dan ıslak mendil, İspanya'dan tortellini ve Almanya'dan gübre ambalajlarına rastladık. İngiltere'den gelen dondurma kaplarında ise tüketicileri geri dönüşüme teşvik eden mesajlar yer alıyordu.
*Yığın halindeki çöpler, Türkiye'nin her yıl aldığı plastik atık ithalatının bir parçasıydı. Ticaret verilerine göre, geçen yıl Avrupa ülkelerinden gönderilen plastik atık miktarı 700.000 tonu aşarak rekor kırdı. Bu atıkların tamamı Türkiye'nin geri dönüşüm sektörüne gönderiliyordu.
*Bunun büyük bir kısmı geri dönüştürüldü; plastik poşetlere, sulama borularına ve üreticilerin yeni ürünler yapmak için kullandığı plastik granüllere dönüştürüldü. Ancak önemli bir bölümü de büyük miktarda Türk çöpüyle birlikte çevreye karıştı ve her ikisi de geri dönüşümün önlemeyi amaçladığı kirliliğe katkıda bulundu.
*Zirvede Türkiye, küresel atık azaltımını teşvik etmeyi amaçlayan “Sıfır Atık” girişimini vurguluyor ve konferans delegelerini, cam, metal ve plastik geri dönüştürüldüğünde tasarruf edilebilecek kaynaklar hakkında sergilerin yer aldığı bir Sıfır Atık Müzesi'ni ziyaret etmeye davet ediyor.
*Sıfır Atık programı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan tarafından desteklenmektedir.
*Erdoğan, Haziran ayında bir çevre konferansında yaptığı konuşmada, atık azaltımının Dünya'nın çevresel geleceği için kritik önem taşıdığını söyledi ve “İklim değişikliğiyle mücadele etmenin birçok yolu olsa da sıfır atık bunların hepsini birbirine bağlayan bir köprüdür.” dedi.
*Cumhurbaşkanının eşi Emine Erdoğan, ofisine gönderilen sorulara ise yanıt vermedi.
*Geçtiğimiz günlerde Adana sahillerinde gördüğümüz Avrupa kaynaklı çöpler konusunu Türkiye Çevre Bakanı Murat Kurum'a sorduk. Kurum, çöplerin yasa dışı yollarla ithal edildiğini ve bunları getiren şirketlerin cezalandırıldığını veya kapatıldığını söyledi. Şirketlerin isimlerini açıklamadı.
*Yetkililer ve bölge sakinleri, ithal atıklardaki artışın Adana çevresindeki hava, toprak ve su kirliliğini kötüleştirdiğini hem ithal hem de yerli plastiklerin sulama kanallarını tıkadığını, su arıtma tesisini zorladığını ve sık sık yangınlara neden olarak mahalleleri zehirli dumanlarla doldurduğunu söyledi.
*Sıcak havası ve baharatlı kebaplarıyla bilinen 1,9 milyon nüfuslu Adana, Akdeniz'e uzanan verimli bir ovada yer alıyor. Yol kenarlarında geri dönüşüm fabrikaları sıralanıyor. Hem ithal hem de yerli çöpler, kamyonların arkasında, fabrikaların yakınında ve çoğu Suriyeli mülteci olan işçilerin çöpleri ayıkladığı devasa hangarlarda yığılıyor.
*Bilim insanları, çapı 5 milimetreden küçük plastik parçacıklar olan mikroplastiklerin insan sağlığını nasıl etkilediğini inceliyor. Bazı araştırmalar, vücuttaki mikroplastikler ile felç, kalp krizi ve diğer sağlık sorunları arasında bağlantılar olduğunu öne sürüyor.
*Yakın zamanda iki Türk bilim insanı, Adana kanallarından akan suyun geri dönüşüm tesislerinden geçtikten sonra daha fazla mikroplastik içerdiğini tespit etti. Adana'nın güneyinde, uzmanların geri dönüşüm atığı olarak tanımladığı, renkli plastiklerden oluşan küçük parçaların Adana'nın ana drenaj kanalından aşağı doğru aktığını gördük. Bu kanal, Akdeniz'e dökülmeden önce Seyhan Nehri'ne karışıyor.
Bu duruma göre, Antalya’daki COP31 zirvesinin, Adana’da düzenlenmesi ve ÇÖP01 adını taşıması gerekirdi... Faciayı Amerikan basını gördü; Yunan basını bile gördü ama Türk basınında çıt çıkmıyor... Bunun yerine Antalya’daki zirveyi göklere çıkarıyorlar...
