Çalışma hayatında ücret artışları, özellikle asgari ücret güncellemelerinin ardından sonrası tartışma konuları arasında yer alıyor. Her yılbaşında belirlenen asgari ücret yalnızca asgari ücretle çalışanları değil, daha yüksek ücretle çalışan birçok kişiyi de etkiliyor. Ücret dengesini korumak için işyerinde gündeme geliyor.
Bu uygulamada “Maaşıma zam yapılmadı” diyerek işe gitmeyen bir çalışan kıdem tazminatı alabilir mi? İşveren böyle bir durumda nasıl hareket etmelidir? sorularına SGK uzmanı Özgür Erdursun, Dünya Gazetesi’ndeki köşe yazısında araladı. Erdursun, özellikle asgari ücretin üzerinde maaş alan çalışanların "zam" beklentisiyle ilgili hukuki sınırları net bir şekilde ortaya koydu.
SGK uzmanı Özgür Erdursun emekli ve memurlara ekstra maaş zammı için tarih verdiEkonomiASGARİ ÜCRETİN ALTINDA ÖDEME "HAKLI FESİH" SEBEBİ
Erdursun, asgari ücretin anayasal bir hak olduğunu hatırlatarak şu kritik veriyi paylaştı:
"Hiçbir çalışan asgari ücretin altında bir ücretle çalıştırılamaz. Bu durum hem kanuni hem de anayasal koruma altındadır. Dolayısıyla asgari ücretle çalışan bir işçinin ücretinin, yeni belirlenen asgari ücretin altında kalması halinde işverenin bu ücreti güncellemesi zorunludur."
Eğer bu güncelleme yapılmazsa, işçi için tazminat kapısı açılıyor:
"İş hukukunda ücretin eksik ödenmesi, işçi için haklı fesih sebebi olarak kabul edilir. Bu durumda işçi; ücretinin kanuna aykırı şekilde eksik ödendiğini ileri sürebilir, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanabilir."
MAAŞI YÜKSEK OLANLAR İÇİN "ZAM" ZORUNLU MU?
Uygulamadaki en büyük yanılgının asgari ücretin üzerinde maaş alanlarda yaşandığını belirten Erdursun, "Asgari ücretin üzerinde ücret alan bir çalışanın maaşına ayrıca zam yapılması kanunen zorunlu değildir. İşveren ücret politikasını belirleme konusunda belirli bir serbestliğe sahiptir. Dolayısıyla bir çalışanın, sırf 'maaşıma zam yapılmadı' gerekçesiyle işi bırakması kural olarak haklı fesih sebebi oluşturmaz" dedi.
Ancak bu durumun istisnaları mevcut. Erdursun'a göre; "İş sözleşmesinde (bireysel veya toplu) zam oranı belirlenmişse ve bu uygulanmazsa işçi haklı fesih yapıp tazminat alabilir." Ayrıca, "İşveren benzer işi yapan diğer işçilere zam yapıp, geçerli bir neden olmaksızın belirli bir işçiye zam yapmazsa" eşit davranma ilkesi ihlal edildiği için yine tazminat hakkı doğabiliyor.
İŞVERENLER İÇİN DEVAMSIZLIK VE USUL UYARISI
Maaşına zam alamadığı için işe gitmeyen çalışana karşı işverenin nasıl hareket etmesi gerektiğini de açıklayan Özgür Erdursun, "haklıyken haksız duruma düşmemek" için prosedürün önemine değindi:
"İş Kanunu’na göre bir işçi; ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde üç iş günü veya bir ay içinde tatil gününden sonraki iş günü iki kez mazeretsiz şekilde işe gelmezse, işveren açısından haklı nedenle fesih imkânı doğabilir."
İŞVERENİN İZLEMESİ GEREKEN YOL HARİTASI
Erdursun, işverenlerin hata yapmaması için şu adımları sıraladı:
Tutanak: "İşçinin işe gelmediği her gün için ayrı ayrı tutanak tutulmalıdır."
İhtarname: "Uygulamada en sağlıklı yöntem, işçiye noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesidir. İhtarnamede devamsızlık günleri belirtilir ve işçiden mazeretini belgelendirerek açıklaması istenir."
Süre Sınırı: "İş Kanunu’nun 26. maddesi gereği işveren, devamsızlık olayını öğrendikten sonra 6 iş günü içinde haklı fesih hakkını kullanmalıdır."
