Savaş sahasında insan faktörünü devreden çıkaran "katil otonom silahlar" kâbusu gerçek oldu. Ukrayna’nın Zaporijya kentinde 6 Temmuz’da bir benzin istasyonu yakınlarında meydana gelen ve 19 yaşındaki üniversite öğrencisi Tetiana Bubynets dâhil 3 sivilin ölümüyle sonuçlanan felaketin ardındaki sır perdesi aralandı. Ukraynalı uzmanlar ve adli ekipler, saldırıyı gerçekleştiren Rus Molniya İHA'sının hedefi son anda bir insan operatör olmadan, kendi bünyesindeki algoritmayla belirlediğini kanıtladı.
GÖRSEL HARİTALANDIRMA VE PROPANT TANKI MESAİSİ
Olay yerinden toplanan enkaz parçalarını inceleyen hava savunma ekipleri, İHA'nın üzerinde herhangi bir uzaktan kumanda anteni bulunmadığını tespit etti. Sistem içine yüklenen şifrelenmemiş kodları deşifre eden uzmanlar, cihazın görsel nesne tanıma algoritmasıyla eğitildiğini belirledi. İnsanların sadece genel bir bölgeye (benzin istasyonu) yönlendirdiği İHA, hedefe ulaştığında neyi vuracağına kendi karar verdi. Veri tabanında yer alan "propan tüpleri" hedefini seçen İHA, binanın çevresinden dolanamayıp duvara çarparak patladı ve sığınmaya çalışan sivillerin ölümüne neden oldu.
SİVİL PAZARDAN TEMİN EDİLEN BİLGİSAYAR ÇİPLERİ
İncelemelerde en dikkat çekici unsur ise İHA’nın beyin kısmında ABD merkezli teknoloji devi Nvidia’nın ürettiği "Jetson Orin" mini bilgisayar modülünün bulunması oldu. Birkaç yüz dolara satılan ve doğrudan askeri amaç taşımayan bu çiplerin, uygulanan ambargolara rağmen üçüncü taraf satıcılar aracılığıyla Rusya’ya tedarik edildiği değerlendiriliyor. Nvidia yetkilileri de parçanın kendilerine ait olduğunu doğrulayarak ürünün sivil kullanım için üretildiğini vurguladı.
"TERMINATOR FİLMİNDEKİ GİBİ MAKİNELER KARAR VERİYOR"
Zaporijya Hava Savunma Komutanı Albay Serhiy Minayev, yaşanan dehşeti "Bu tüm dünya için büyük bir risk. Birkaç yıl içinde Terminator filmindeki gibi bir ortamda yaşayacağız. Şaka yapmıyorum, saldırı kararını artık makineler veriyor" sözleriyle özetledi. Şehirde yapay zeka kameralarını yanıltmak amacıyla benzin istasyonlarındaki tüplerin etrafı farklı açılardaki plastik örtülerle kamufle edilmeye çalışılıyor. Uluslararası insan hakları örgütleri ise ethically ve hukuken siviller ile savaşçıları ayırt edemeyen tam otonom silahların acilen yasaklanması çağrısında bulunuyor.
