Özbekistan’ın geleneksel kıyafetleri, asırlardır kültürel kimliğin ve estetik anlayışın güçlü bir yansıması olarak varlığını sürdürüyor. Canlı renkler, özgün desenler ve ince el işçiliğiyle dikkat çeken bu kıyafetler, ülkenin zengin tarihini ve bölgesel çeşitliliğini bugüne taşıyor.
Temelde “çapan” (kaftan), şalvar ve “doppı” (takke) üzerine kurulu olan geleneksel giysiler, bölgelere göre farklı özellikler gösterirken, sadece elbise değil, aynı zamanda sanat eseri niteliği taşıyor. Modern giyim yaygınlaşsa da özel günlerde, festivallerde ve bayramlarda hâlâ yaşatılıyor.
ERKEK GİYİMİNDE İŞLEVSELLİK ÖNE ÇIKIYOR
Çapan ve yektek gömlek, pratiklik ile estetiği birleştiriyor. Siyah zemin üzerine motifli doppı en tanınmış ulusal başlık. Günlük hayatta sade çapanlar, törenlerde altın işlemeli “zarçapan” modeller tercih ediliyor. Bol pantolon ve renkli kuşakla tamamlanan kıyafet, günlük kullanıma uygun.
KADIN GİYİMİNDE ZARAFET HÂKİM
Canlı renkli diz boyu elbiseler, altına desenli “lazım” pantolonlar giyiliyor. Günlük pamuklu modeller sade, özel günlerde ise saten ve ipek kumaşlar altın-gümüş “zardozi” nakışlarla süsleniyor. Başörtüsü ve takılar yaş, medeni durum ve toplumsal konuma göre değişiyor.
BÖLGESEL ÇEŞİTLİLİK
Buhara’da gösterişli ipek ve altın işlemeler, Harezm’de sade ve hafif çöl giysileri, Fergana’da çiçek motifli canlı renkler, Karakalpakistan’da koyu tonlar, geometrik desenler ve kürk-keçe başlıklar dikkat çekiyor.
MÜZELERDE KORUNAN MİRAS
Taşkent, Semerkant, Buhara ve Hive müzelerinde farklı dönemlerden çapan, elbise, takı ve başlıklar sergileniyor. Bu koleksiyonlar kumaş, renk ve nakış teknikleriyle tarihsel bilgi sunuyor.
Semerkant Devlet Müzesi yetkilisi, Özbek kıyafetlerinin zengin nakış ve motiflerle işlendiğini, her bölgenin kendine has tarzı olduğunu belirterek şöyle dedi:
“Bu kıyafetler, bireyin toplumsal statüsü, medeni durumu ve yaşam biçimi hakkında da ipuçları veriyor.”
