Kartlı harcamada yeni dönem: Geçimden sonra en büyük pay devlete

Naki Bakır’ın Dünya Gazetesi’ndeki analizine göre, Türkiye’de kartlı harcama alışkanlıklarında önemli bir kırılma yaşanıyor. 2026 yılının ilk çeyreğinde, vatandaşların banka ve kredi kartıyla yaptığı ödemelerde temel ihtiyaç harcamalarından sonra en büyük payın devlete yapılan ödemelere gitmesi dikkat çekti.

KARTLI HARCAMALAR 7 TRİLYON LİRAYI AŞTI

Merkez Bankası verilerine göre yılın ilk üç ayında:

Toplam 4,8 milyar adet işlem yapıldı
Toplam ödeme tutarı 7 trilyon TL’yi geçti
İşlem adedi yıllık yüzde 9,1 arttı
Harcama tutarı ise yüzde 45,4 yükseldi
Bu tablo, harcama tutarlarındaki artışın işlem sayısına kıyasla çok daha hızlı yükseldiğini ortaya koyuyor. Ortalama işlem tutarı da yüzde 33,2 artarak 1.447 TL’ye çıktı. Bu artış, doğrudan hayat pahalılığına işaret ediyor.

Kartlı harcamada yeni dönem: Geçimden sonra en büyük pay devlete - Resim : 1

EN BÜYÜK HARCAMA KALEMİ: MARKET VE AVM’LER

Kartlı ödemelerde ilk sırayı yine market ve alışveriş merkezleri aldı:

1,82 milyar işlemle toplam işlemlerin yarıya yakını
1,4 trilyon TL ile toplam harcamaların yaklaşık yüzde 20’si
Ancak bu kalemi yakından takip eden yeni bir alan var: kamu ödemeleri.

DEVLETE ÖDEMELER İKİNCİ SIRAYA YÜKSELDİ

Naki Bakır’ın özellikle vurguladığı nokta şu:

Vergi, prim, harç ve ceza ödemeleri kartlı harcamalarda ikinci sıraya yükseldi.

İlk çeyrek verileri:

İşlem sayısı: 85,9 milyon adet (yüzde 17,2 artış)
Toplam tutar: 521,2 milyar TL (yüzde 98,5 artış)
Geçen yıl aynı dönemde 7. sırada yer alan bu kalem, yaklaşık iki katına çıkan tutarla hızla yükseldi.

Kartlı harcamada yeni dönem: Geçimden sonra en büyük pay devlete - Resim : 2

Bu ödemeler arasında şunlar yer alıyor:

Gelir ve kurumlar vergisi
Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV)
SGK ve BAĞ-KUR primleri
Trafik cezaları
Pasaport, tapu ve noter harçları
Bu durum, kartların artık sadece tüketim aracı değil, aynı zamanda devlete ödeme aracı olarak yoğun şekilde kullanıldığını gösteriyor.

“YÜKTE HAFİF, PAHADA AĞIR” HARCAMALAR

Sektörel bazda en yüksek işlem başı harcama yine kuyumculukta görüldü:

Ortalama işlem: 31 bin TL
Artış oranı: yüzde 91,2
Bunu sırasıyla şu sektörler izledi:

Müteahhitlik işleri
Sigorta işlemleri
Havayolu harcamaları
Yapı malzemeleri
Kamu ödemeleri ise işlem başına 6.065 TL ile üst sıralarda yer aldı.

İLK 10 HARCAMA KALEMİ TOPLAMIN YÜZDE 70’İNİ OLUŞTURDU

Kartlı ödemelerde öne çıkan diğer kalemler:

Gıda harcamaları
Giyim ve aksesuar
Hizmet alımları
Yemek ve restoran
Akaryakıt
Sigorta
Elektronik ürünler
Sağlık ve kozmetik
Bu 10 kategori:

İşlem adedinin yüzde 86,5’ini
Harcama tutarının ise yüzde 70’ini oluşturdu

Naki Bakır’ın analizinde en çok öne çıkan tespit şu:

Vatandaşın kartlı harcamasında temel ihtiyaçlardan hemen sonra en büyük yük artık devlete yapılan ödemeler.

Bu durum:

Artan vergi ve kamu tahsilatlarının
Dijital ödeme alışkanlıklarının yaygınlaşmasının
Ve genel mali yükün hane bütçesindeki etkisinin giderek daha belirgin hale geldiğini gösteriyor.