Sincan Organize Sanayi Bölgesi (OSB) ile Yenikent ve Kazan Soda tesislerini birbirine bağlayacak olan demir yolu projesinde sona gelindi. Başkentray ile entegre edilecek olan bu hat, kamuoyuna "600 bin kişiye ulaşım müjdesi" olarak sunulsa da, projenin arka planındaki devasa kamu yatırımı ve sermayeye sağlanan vergi muafiyetleri dikkat çekiyor.
2 MİLYAR LİRALIK YATIRIM, SIFIR VERGİ
Evrensel Gazetesi’nde Doğa Baybuğa’nın haberine göre; Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu’nun "yılda 4,4 milyon ton yük taşıyacağız" diyerek önemini vurguladığı hat için halkın vergilerinden 2 milyar TL’den fazla kaynak harcandı. Ancak demir yolu hattının ana faydalanıcısı olan Ciner Grubu’na ait Kazan Soda fabrikası, elde ettiği devasa gelirlere rağmen vergi ödemelerinden neredeyse muaf tutuldu.
Kazan Soda, 2024 yılında 721 milyon dolar satış geliri elde ederken, FAVÖK katkısı 292 milyon dolar olarak gerçekleşti. 2024 yılında 25,56 milyar TL satış geliri elde eden şirket, kurumlar vergisi ödemedi. Şirket, 2023 yılında geliri üzerinden ödemesi gereken yüzde 25'lik vergi yerine sadece yüzde 2,48; 2022 yılında ise yüzde 2,2 oranında vergi ödedi.
TEŞVİKLER VE "LOJİSTİK KIYAK"
Ciner Grubu, sadece demir yolu hattıyla değil, 2019 yılından bu yana sağlanan 6,1 milyar TL değerindeki teşvik paketleriyle de desteklendi. KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti ve yüzde 80 vergi indirimi gibi avantajlarla dünyanın en düşük maliyetli tesislerinden biri haline gelen işletme, yeni demir yolu hattı sayesinde şu kazanımları elde edecek:
Kara yolu taşımacılığından demir yoluna geçilerek yakıt giderlerinden büyük tasarruf sağlanacak. Elektrikli lokomotif kullanımı sayesinde 2025-2030 yılları arasında yıllık yaklaşık 4 milyon dolar karbon kredisi geliri hedefleniyor. Üretimin yüzde 85’i, özelleştirilen Derince Limanı üzerinden yurt dışına ihraç edilecek.
BTS’DEN ELEŞTİRİ: ÖNCELİK KÂR DEĞİL, HALKIN YARARI OLMALI
Birleşik Taşımacılık Çalışanları Sendikası (BTS) Genel Başkanı Tonguç Özkan, demir yolu yatırımlarının önemine değinirken, maliyetin kamuya yüklenip kârın sermayeye bırakılmasını eleştirdi. Özkan, "Raylı sistem, metro ya da banliyö hattı varsa işçilerin ücretsiz yararlanması gerekir. Bu hak sendikalar aracılığıyla mücadele edilerek kazanılabilir. Bu tür projelerde öncelik, sermayenin daha fazla kâr etmesi değil; malların daha ucuz taşınması, vatandaşın bundan yararlanması ve emekçilerin yaşamının kolaylaşması olmalıdır. Türkiye’de birçok projede sermayenin çıkarı önce geliyor. Oysa demir yolu yatırımları halka hizmet edecek biçimde planlanmalıdır” dedi.
