Çin'in önde gelen askeri havacılık merkezlerinden Shenyang Uçak Tasarım ve Araştırma Enstitüsü bünyesindeki araştırmacılar, yeni nesil savaş uçakları için devrim niteliğinde bir teknoloji yapısı tanıttı. Baş uçuş kontrol tasarımcısı Zhang Dong liderliğinde yürütülen ve kamuoyunda J-50 olarak anılan 6. nesil uçak programıyla ilişkilendirilen çalışmada, uçuş kontrol sistemlerinin uçağı dengede tutan klasik bir mekanizma olmaktan çıkarılıp savaş yönetiminin merkezine taşınması hedefleniyor.

"BİLİŞSEL MANEVRA" ÇAĞI VE PİLOTUN DEĞİŞEN ROLÜ

Çalışmada, hava muharebesinin yakın it dalaşı ve bilgi üstünlüğü aşamalarının ardından üçüncül aşama olan "bilişsel manevra" dönemine girdiği vurgulandı. Yeni yapıda pilot, sürekli fiziksel kumanda hareketleri vermek yerine yüksek seviyeli taktik emirler iletecek; uçuş kontrol sistemi bu talimatları otomatik olarak manevralara dönüştürecek. Pilotun bilincini kaybetmesi veya aşırı iş yükü altında kalması durumunda sistem kontrolü tamamen devralarak hem güvenli uçuşu sağlayacak hem de tanımlanan taktik görevi sürdürecek.

UYDU SİNYALİ OLMADAN HASSAS NAVİGASYON

Araştırmanın kritik ayaklarından birini ise elektromanyetik karıştırma ve uydu kesintilerine karşı geliştirilen bağımsız navigasyon mimarisi oluşturuyor. GPS veya benzeri dış uydu sinyallerine bağımlılığı ortadan kaldırmayı amaçlayan sistemde; kuantum ataletsel navigasyon, görsel/jeomanyetik navigasyon ve arazi eşleştirme teknolojileri bir arada kullanılacak. Sensör verilerinin birleştirilmesiyle, tek bir kanaldaki hatanın uçağın konumunu bozması engellenecek.

İNSANSIZ KANAT ARKADAŞLARI VE DİNAMİK "SANAL LİDER"

İnsanlı ve insansız platformların ortak harekâtına odaklanan çalışmada, insanlı uçağın komuta merkezi olarak görev yapması, insansız kanat araçlarının ise keşif ve saldırı görevlerini üstlenmesi öngörülüyor. Tek bir lider uçağa bağımlı klasik formasyon yerine dinamik "sanal lider" mekanizmasını öneren Çinli araştırmacılar, bir uçağın devre dışı kalması halinde diğer unsurların görevi otomatik olarak yeniden paylaşacağını belirtti. Yapıda Y-20, J-20 ve H-20 gibi farklı platformların da aynı ağa dâhil edilebileceği kaydedildi.

YAPAY ZEKÂ İÇİN KATMANLI GÜVENLİK MİMARİSİ

Yapay zekanın karar mekanizmalarındaki belirsizlik riskine karşı ise katmanlı bir mimari modeli benimsendi. Uçağın dengesi, kumanda yüzeyleri ve fiziki güvenlik sınırları geleneksel güvenilir sistemlerin kontrolünde kalacak; yapay zekâ ise üst katmanda çalışarak rota optimizasyonu, görev dağılımı ve platform koordinasyonu gibi taktik kararları yürütecek.