Damacana sular, Türkiye’de milyonlarca hanede günlük içme suyu ihtiyacını karşılayan en yaygın ürünlerin başında geliyor. Ancak son yıllarda bu ürünlerin hijyen koşulları, üretim süreci ve kullanım şekillerine ilişkin sağlık tartışmaları da giderek daha fazla gündeme geliyor.
Yeniçağ gazetesi olarak damacana sularda oluşabilecek riskleri ve uzman görüşlerini sizler için derledik.
DAMACANANIN HAM MADDESİ TARTIŞMA KONUSU
Damacana üretiminde kullanılan bazı kimyasal bileşenlerin zamanla zararlı gaz ve maddelere dönüşebildiği belirtiliyor. Özellikle güneş ışığına maruz kalan damacanalar, plastikten suya kimyasal geçişini hızlandırabiliyor. Bu durum uzun vadede insan sağlığı açısından ciddi bir tehdit olarak değerlendiriliyor.
ÜRETİM VE DEPOLAMADA HİJYEN RİSKİ
Damacana suların bir diğer önemli riski ise üretim ve depolama aşamalarında ortaya çıkıyor. Hijyenik olmayan koşullarda doldurulan veya yeterince temizlenmeden tekrar dolaşıma sokulan damacanalar, tüketicinin farkında olmadan zararlı maddelere maruz kalmasına yol açabiliyor. Özellikle dönüşümlü kullanılan damacanaların yetersiz dezenfeksiyonu, suyun güvenilirliğini tartışmalı hale getiriyor.
UZMANLAR UYARIYOR
Uzmanlar, damacana suların uzun vadede yaratabileceği sağlık sorunlarına karşı tüketicilerin daha bilinçli olması gerektiğini vurguluyor.
İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Erkan Topuz önemli uyarılarda bulundu. Damacana suların 50-75 kadar tekrar kullanım şansı varken, yeterli denetimlerin yapılmadığı koşullarda daha fazla sayıda tekrar kullanım yapılma riskine dikkat çeken Topuz, bu durumun ciddi sağlık sorunları doğurabileceğini değerlendirdi.
Ayrıca topuz 3 ayda bir marka değiştirilmesi gerektiğini, suyun buzluğa konulmamasını ve plastik şişelerin güneşte bekletilmemeleri gerektiğini belirtti.
Topuz ayrıca ABD'de yapılan bir araştırmayı aktardı. ABD Toksikoloji Enstitüsü’nün yaptığı araştırmaya göre, pet şişelerde bulunan BPAmaddesi sıcak sıvılarla temas ettiği zaman açığa çıkıyor. Sıvıya karışarak vücuda giren BPA, özellikle prostat ve göğüs kanseri riskini artırdığını belirtti.
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları uzmanı Prof. Ela Temeloğlu Keskin'de plastik ve damacana sular hakkında önemli uyarılarda bulundu.
Plastiklerin içerisinde vücuda bir çok zarar veren Bisfenol adlı bir maddenin olduğunu belirten Keskin, "Bunlar kanser oluşumuna neden olabilir, Endokrin bezlerini etkileyebilir. Tiroid fonksiyon bozuklukları ve üreme fonksiyon bozukluklarına sebep olabilir" dedi.
DAMACANA SULAR VE ÜRETİM TESİSLERİ BAKANLIĞIN DENETİMİNDE
Sağlık Bakanlığı, üretim tesislerinden alınan numuneleri değerlendiriyor. 2014'te 6 bin 503 su dolum tesisinden 10 bin 988 numune alıp inceledi. Numunelerin yüzde 5.9'unun uygunsuz olduğu saptanmış, 8 milyon 557 bin12 TL idari para cezası uygulanmıştı
SUYU GÜNEŞE KOYAN BAYİYE 13 BİN TL CEZA
Bayilerdeki damacana sularda güneşte uzun süre bekletildiği için bakteri oluştuğunu dikkate alan bakanlık, yönetmeliğe güneşten etkilenmeyecek kapalı alan mecburiyeti getiriyor. Ayrıca nakil araçlarında da aynı hassasiyetin gösterilmesi istenecek. Uygulamayı gerçekleştirmeyen bayilere ruhsat iptali ve 13 bin liraya kadar para cezası veriliyor. (2012)
