Türkiye tarihin en büyük vurgunlarından biri olan fon skandalı, COP31 gibi ABD’nin katılmadığı “İklim Zirvesi” ve “Terörsüz Türkiye” adı altında bir terör örgütünü devlete ortak etmeyi konuşurken Beyaz Saray'ın açıklamasına göre ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 18-19 Kasım'da Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İş birliği zirvesinde üçlü bir görüşme yapacak.
***
Konuya ilk dikkat çeken, Aydınlık'ta Mehmet Yuva oldu. Yuva, 7 Kasım 2026 tarihli yazısında, “Trump’ın Putin ve Şi ile kurmak istediği “Yeni Yalta” benzeri bir mutabakatı oldukça anlamlı buluyorum. Lakin Trump’ın Putin ve Şi Jinping ile mutlaka resmî bir üçlü ittifak kurmak istediğini söylemek doğru olmaz. Daha gerçekçi hedef, üç büyük gücün birbirleriyle doğrudan çatışmak yerine nüfuz alanlarını ve stratejik çıkarlarını müzakere etmesidir. Bu, 1945 Yalta’sının günümüz koşullarında yeniden yorumlanmasıdır. Trump büyük güçlerle anlaşmak istiyor ama ABD’nin kendi kurumları, müttefikleri ve sermaye çevrelerinin tamamı bu yaklaşımı benimsemiyor.” diye yazdı.
***
Cumhuriyet gazetesi de 15 Kasım 2026 tarihinde, "Dünyanın gözü üç liderde: Dünyanın üç büyük gücünün liderleri Trump, Putin ve Şi Cinping, küresel dengeleri etkileyebilecek bir zirve için Çin'de buluşmaya hazırlanıyor. Reuters'ın aktardığına göre gündemi henüz netleşmeyen olası görüşme, Ukrayna ve Tayvan'da "Yeni Yalta" endişesine yol açarken liderlerin farklı hedefleri kapsamlı bir anlaşma ihtimalini zayıflatıyor." diye yazdı. Cumhuriyet, “Rus milliyetçi ideolog” Aleksandr Dugin'in bu görüşmenin çok kutuplu dünya düzeninin kabulü anlamına geleceğine dair açıklamasına da yer verdi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise geçen ay yaptığı açıklamada, büyük güçler arasında yeni bir nüfuz alanı paylaşımından duyduğu endişeyi dile getirmişti.
***
Peki Yalta Anlaşması nedir? Bunu da 2007 yılında, Yeniçağ televizyonunda konuğum olan rahmetli Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu'ndan aktarayım...
Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu, “Heyet Raporu” adlı programımızda 1947'de kendisi bir çocukken Ankara'da Amerikan askerlerini gördüğü zaman, “Biz İstiklal Savaşı'nı bunun için mi yaptık?” diye düşündüğünü söylemiş ve özetle şöyle demişti:
“Sonra anladım ki Türkiye, Yalta Konferansı'nda ABD'nin etki alanına terk edilmiştir. Buna karşılık Doğu Avrupa da Sovyet etki alanı olarak kabul edilmişti. Amerikan askerlerinin bu anlaşmadan hemen sonra İsmet Paşa'nın yaptığı gizli anlaşmalarla Türkiye'ye gelmesi, hatta Meclis binasının duvarına bitişik bir şekilde karargâh kurmalarından da durum belli oluyordu. O tarihten sonra Türkiye, Amerikan yörüngesine girmiştir. Soğuk Savaş bittiği halde Türkiye bu yörüngeden kurtulamamıştır. Devletin kendisi ve silahlı kuvvetleri NATO üzerinden Amerikan etkisi altında iken bağımsız siyasi partilerin olması mümkün değildir.”
***
Yalta Konferansı, 4 Şubat 1945'de Kırım'ın Yalta şehrinde Lavidia Sarayı'nda yapıldı. Konferans'ta ABD'yi Roosevelt, İngiltere'yi Churchill ve SSCB'yi Stalin temsil ediyorlardı. Konferans'ta Almanya ve Japonya’nın savaş sonrasında silahsızlandırılması, Avrupa'nın etki alanlarının taraflarca belirlenmesi gibi hususların yanı sıra Birleşmiş Milletlerin kurulması da kabul edildi. Yalta Konferansı'nda, bir anlamda paylaşım yapılmış ve çeşitli ülkeler, üç ülkenin etki alanı olarak kabul edilmişlerdi. Böylece Demir Perde kuruldu ve soğuk savaş başladı.
Berlin Duvarı'nın yıkılması ile birlikte, Almanya bir bütün olarak eski gücüne kavuşma adımlarına hız kazandırdıysa da ABD güdümlü politikalar sebebiyle sarsılmaya başladı. Japonya da henüz askeri bir güç değil...
***
İsmet İnönü, 1964’te “Kıbrıs’ta Amerikan silahlarını kullanamazsın. Aksi halde yarım saatte kendini yalnız bulursun” diyen ABD Başkanı Lyndon B. Johnson’a “Yeni bir dünya kurulur ve Türkiye de orada yerini alır” demişti ama Türkiye de hâlâ ABD yörüngesinde sallanmaktadır.
