Venezuela petrolünde yeni gelişme: Dev rezerv ABD’ye geçiyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın Venezuela enerji sektörünü sil baştan şekillendirmek üzere kamuoyuna duyurduğu dev petrol anlaşmasının tüm ayrıntıları Beyaz Saray tarafından paylaşıldı.

NBC News’in Associated Press’e dayandırdığı bilgi notuna göre Washington yönetimi, Venezuelalı iş insanı Alejandro Betancourt’un sahibi olduğu North American Blue Energy Partners (NABEP) ile ortak bir özel şirket kurma kararı aldı.

Şirket, Chevron’un ardından ülkedeki en büyük ikinci petrol işletmecisi konumunda bulunuyor. Anlaşmanın en dikkat çekici maddelerinden birini imtiyaz süresi oluşturuyor.

Venezuela, kurulan yeni ortaklığa toplam 65 milyar varil kanıtlanmış rezerve sahip 17 farklı petrol sahasında 100 yıl boyunca işletme hakkı tanıyacak.

Söz konusu sahaların büyük bölümünün geçmişte Rusya ve Çin merkezli enerji şirketleri tarafından işletildiği biliniyor.

Bu hamle, Trump’ın mutabakatı neden "Venezuela petrol sektörünü kökten değiştirecek stratejik bir adım" ve "dünya tarihinin en büyük petrol anlaşması" olarak nitelendirdiğini açıklıyor.

İmzalanan mutabakat metnine göre ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), kurulacak olan özel ticari şirkette yüzde 35 oranında doğrudan mülkiyet payına sahip olacak.

ABD Dışişleri Bakanlığı ise işletmeden çıkarılacak ham petrolün yüzde 20’sini herhangi bir kâr payı eklenmeksizin maliyet fiyatına satın alma garantisi elde edecek.

Anlaşmanın özel sektör kanadında yer alan NABEP ise yıllardır bakımsızlık ve altyapı sorunlarıyla boğuşan Venezuela enerji sektörünü ayağa kaldırmak amacıyla 100 milyar dolarlık dev bir yatırım taahhüdünde bulundu.

Beyaz Saray yönetimi, söz konusu projenin ABD hazinesine "sıfır maliyet" getireceğini savunurken, şirketin yönetim kurulundaki çoğunluğun ABD vatandaşlarından oluşacağını ve yönetim kuruluna atanacak isimler üzerinde doğrudan veto yetkisine sahip olunacağını bildirdi.

Ayrıca şirketin tüm yasal süreçlerinin ABD hukukuna tabi olacağı ve anlaşmazlıklarda ABD mahkemelerinin yetkili kılınacağı aktarıldı.

NABEP tarafından yapılan açıklamada, Alejandro Betancourt’un Venezuela petrol sektöründe 15 yılı aşkın deneyime sahip olduğu, şirket bünyesinde 5 binden fazla doğrudan çalışan ve 10 binden fazla yüklenici bulunduğu vurgulandı.

Betancourt ise Venezuela’nın atıl kalan doğal kaynak potansiyelinin ekonomik büyümeye dönüştürüleceğini ve bu adımın her iki ülke için de büyük ekonomik kazanımlar sunacağını belirtti.

Washington, Venezuela’nın yeniden dev ölçekte üretim yapmasını ABD’deki benzin ve enerji fiyatlarını düşürmenin anahtarı olarak değerlendiriyor.

Ancak uzmanlar altyapı yetersizlikleri nedeniyle bu etkinin kısa vadede görülmesinin zor olduğuna dikkat çekiyor.

Başkan Trump da ABD halkının benzin fiyatlarında anında bir düşüş beklememesi gerektiğini, üretimin artması ve piyasalara yansımasının zaman alacağını kabul etti.

Trump, bu sürecin yaklaşık iki yılı bulabileceğini ve sektörün büyüklüğü düşünüldüğünde bu sürenin oldukça makul olduğunu savundu.

Öte yandan Venezuela’dan gelecek ağır ham petrolün işlenebilmesi için ABD’deki rafinerilerin kapasitelerinin artırılması gerekiyor.

Bu doğrultuda Trump’ın, ülkedeki büyük ve küçük ölçekli petrol rafinerilerinin üst düzey yöneticileriyle bir araya gelerek işleme kapasitelerini yükseltme yöntemlerini ele alacağı öğrenildi.

Dev anlaşma hem Venezuela’da hem de ABD’de sert siyasi tartışmaları beraberinde getirdi.

Venezuela’daki muhalif gruplar, 17 petrol sahasının 100 yıllığına devredilmesini ülke kaynaklarının ABD denetimine bırakılması olarak yorumlayarak karara tepki gösterdi.

Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodríguez ise eleştirilere karşı anlaşmayı savundu. Rodríguez, bu adımın ülkenin petrol altyapısını modernize etmek ve üretimi canlandırmak adına tarihi bir fırsat olduğunu, Venezuela’nın ulusal egemenliğinin kesinlikle korunacağını dile getirdi.

ABD tarafında ise ordunun ticari bir petrol şirketine ortak edilmesi Washington’da hukuki tartışmaları tetikledi.

Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi Rick Crawford, Beyaz Saray’dan anlaşmanın detaylarına ilişkin şeffaflık talep etti.

Senato Silahlı Hizmetler Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Jack Reed ise karara sert çıkarak, ABD Silahlı Kuvvetleri’nin özel bir ticari girişimi desteklemek amacıyla yatırımcı yapılmasına karşı çıktı ve bu kararın hangi yasal yetkiye dayandırıldığının açıklanmasını istedi.

Eski enerji danışmanları, gelecekte her iki ülkede yaşanabilecek iktidar değişikliklerinin anlaşmanın geçerliliğini riske atabileceği uyarısında bulunsa da Trump yönetimi; 65 milyar varillik rezervi, 100 yıllık işletme süresini, Pentagon’un yüzde 35’lik ortaklığını ve 100 milyar dolarlık yatırım taahhüdünü Venezuela’nın geleceğini şekillendirecek temel sütunlar olarak görüyor.