Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) Encümeni, görevleri nedeniyle haklarında soruşturma ve kovuşturma yürütülen belediye başkanlarının tutuksuz yargılanmasını güvence altına alacak yasal düzenleme yapılması talebini Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) taşıdı. Birlik, bu kapsamda Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 100'üncü maddesinde değişiklik yapılmasını istedi. Açıklamada, belediye başkanlarının tutuklanmasının yalnızca kişisel özgürlüklerini değil, seçmenlerin demokratik iradesini ve yerel yönetimlerin sunduğu kamu hizmetlerini de doğrudan etkilediğine dikkat çekildi.
Türkiye Belediyeler Birliği Encümeni, Birlik Başkan Vekili ve Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce'nin öncülüğünde hazırlanan çalışmayla belediye başkanlarının tutuksuz yargılanmasına ilişkin düzenleme talebini Meclis gündemine taşıdı.
Encümen üyeleri, “Belediye Başkanlarının Tutuksuz Yargılanması: Sorunlar ve Çözüm Önerileri” başlığını taşıyan çalışma dosyasını TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'a ve Meclis'te grubu bulunan siyasi partilerin temsilcilerine sundu.
TBMM BAŞKANI VE SİYASİ PARTİ TEMSİLCİLERİYLE BİR ARAYA GELİNDİ
TBB Encümeni, dosyanın sunulması kapsamında AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, YENİ Parti Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır, DEM Parti Grup Başkanvekili Sezai Temelli, MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay, CHP Grup Başkanvekili Sevda Erdan Kılıç, İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez ve Yeni Yol Grup Başkanı Mehmet Emin Ekmen ile ayrı ayrı görüşmeler yaptı.
Gerçekleştirilen temaslarda, belediye başkanları hakkında yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda tutuklama tedbirine başvurulmasının demokratik temsil, seçmen iradesi ve yerel kamu hizmetleri üzerindeki sonuçları değerlendirildi.
"BELEDİYE BAŞKANLARININ TUTUKLANMASI SEÇMEN İRADESİNİ FİİLEN ASKIYA ALIYOR"
Görüşmelerin ardından yayımlanan ortak açıklamada, tutuklamanın ceza muhakemesi hukukunda istisnai bir tedbir olduğunun altı çizildi. Açıklamada, temel ilkenin tutuksuz yargılama olması gerektiği belirtilirken masumiyet karinesinin yargılamanın bütün aşamalarında korunmasının önemine işaret edildi.
Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"Bilindiği üzere demokrasinin temel taşlarından biri olan yerel yönetimler, halkın iradesinin doğrudan yansıdığı ve kamu hizmetlerinin vatandaşla en hızlı buluştuğu kurumlardır. Belediye başkanları, anayasal güvence altında, serbest seçimlerle ve halkın oylarıyla göreve gelmektedir.
Demokratik bir hukuk devletinde, seçmen iradesine saygı duyulması ve yerel yönetimlerin sunduğu kamu hizmetlerinin kesintisiz bir şekilde sürdürülmesi esastır. Modern ceza muhakemesi hukukunda “tutuklama”, istisnai bir koruma tedbiridir. Aslolan kişilerin tutuksuz yargılanmasıdır ve Anayasa ile güvence altına alınan “masumiyet karinesiˮ yargılama sürecinin her aşamasında korunmalıdır. Ancak uygulamada, belediye başkanları hakkında yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda tutuklama tedbiri, telafisi imkânsız demokratik, siyasi ve idari zararlara yol açabilmektedir.
Bir belediye başkanının tutuklanması, yalnızca onun kişi hürriyetini kısıtlamakla kalmamakta; aynı zamanda ona oy veren binlerce veya milyonlarca seçmenin demokratik iradesini fiilen askıya almakta ve yerel kamu hizmetlerinin aksamasına neden olmaktadır. Belediye başkanları, sabit ikametgâh sahibi olan, kamuoyunca bilinen ve yürüttükleri kamusal görev gereği kaçma şüphesi bulunmayan kişilerdir. Bu nedenle belediye başkanlarına yönelik soruşturmalarda, delillerin karartılması veya kaçma şüphesi gibi nedenlerle tutuklamaya başvurulmasına, hukuken ihtiyaç bulunmamaktadır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100 üncü maddesinde değişiklik yapılarak belediye başkanlarının görevleri sebebiyle işledikleri iddia edilen suçlardan dolayı yargılamalarının “tutuksuzˮ yapılmasının güvence altına alınması büyük önem arz etmektedir.
Böylelikle ceza yargılamasının sağlıklı bir şekilde yürütülmesi sağlanarak masumiyet karinesi ile ölçülülük ilkesi korunacak ve seçmen iradesinin kesintiye uğratılmasının önüne geçilmiş olacaktır. Bu inanç ve duyarlılıkla, Birlik Encümeni olarak; Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Sayın Numan Kurtulmuş ile Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerden; ziyaret edilerek belediye başkanlarının tutuksuz yargılanmasına yönelik düzenleme yapılması ihtiyacı ve buna ilişkin öneriler iletilmiştir."