Ege ve Doğu Akdeniz'de gerilim devam ediyor. Arkasına Fransa'yı alarak denizlerde tabiri caizse at koşturmayı hedefleyen Yunanistan'ın 'Mavi Vatan'ı ihlal etmeye yönelik tatbikat hamlesini Türk Deniz Kuvvetleri yayınladığı NAVTEX ile durdurmuştu. Yunanistan'ın kara sularını pervasızca ihlal ettiği tek ülke Türkiye de değil. Benzer sorunları diğer komşularıyla da yaşayan Yunanistan'ın hamlelerine dair son olarak Arnavutluk Başbakanı Edi Rama konuştu. Rama, Yunanistan ve Arnavutluk'un hedefinin, aralarındaki deniz yetki alanlarına ilişkin sorunları bu yıl içinde çözmek olduğunu söyledi.

Yunanistan'ın Delfi kasabasında düzenlenen Delfi Ekonomi Forumu'nda konuşan Rama, ülkesinin dış politika gündemine ilişkin soruları yanıtladı. Rama, deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin ülkesinin Yunanistan ile uluslararası yargıya başvurmada hemfikir olduğunu söyledi.

Edi Rama, ülkesi ve Yunanistan'ın niyetlerinin aralarındaki sorunlara bu yıl içinde çözüm getirmek olduğunu ve müzakerelerin devam ettiğini kaydetti. Yunanistan Arnavutluk'a karşı da '12 mil' tezini savunuyor.

'12 MİL'E SAVAŞ SEBEBİMİZ VAR

Yunanistan'ın karasularını 12 mile çıkarması durumunda, Ege Denizi'ndeki uluslararası suların neredeyse tamamen yok olacağı, Türk gemilerinin hareket serbestisinin kısıtlanacağı nedeni ile ulusal egemenliğimizi savunmak için TBMM, 8 Haziran 1995 tarihinde, Yunanistan'ın karasularını 12 mile çıkarmasını bir savaş nedeni (casus belli) sayacağını ilan etti. Ve bu karar Meclis'te oylanarak kabul edildi.

Bu karar halen geçerliliğini korumakta ve olası bir Yunanistan'ın 12 mil tezini fiiliyata dökmesi halinde Türkiye'ye savaş ilanı hakkı vermektedir.

SAYGISIZ KOMŞU

Öte yandan Yunanistan'ın komşularının kara sularını ihlali yeni de değil. Apartmandaki 'hadsiz komşu' gibi davranan Yunanistan özellikle Avrupa'dan destek alarak hamleler yapmayı sık sık deniyor.

Fransız Donanması’nın Girit açıklarında düzenleyeceği tatbikat için Yunanistan’ın yayınladığı kanunsuz NAVTEX’e, Türk Deniz Kuvvetleri anında "dur" demiş, MSB konuya ve yayımlanan karşı NAVTEX'e dair açıklamada bulunarak "Yunanistan'ın Ege Denizi'ndeki uluslararası hukuka aykırı faaliyetlerine ilişkin teknik itiraz niteliğindeki seyir duyurularımız, Yunan basınında iddia edildiği gibi 2 yıllık olmayıp, süresiz olarak yayımlanmıştır" demişti.

Ancak Türkiye ile Yunanistan arasındaki sorunlar daha geçmişten beri sürüyor. Özellikle Yunanistan'ın tacizlerine Türkiye sık sık maruz kalırken yer yer sert yanıtlar ve karşılıklarla süreci ilerletiyor.

2018

Özellikle 2018 yılından itibaren 'Mavi Vatan'da sular ısınmaya başladı. 2018'in Şubat ayında Türkiye, Kıbrıs açıklarında Türk karasularında hidrokarbon araması yapan yabancı bir sondaj gemisinin faaliyetini engelledi. Yunanistan'ın yıllardır sessiz sedasız ilerlettiği çalışmalara engel olan Türkiye'nin hamlesi sonrası gerilim tırmanmaya başladı.

2019

Kasım 2019'a kadar karşılıklı NAVTEX'ler ve tartışmalar ile geçerken Kasım 2019'da Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanı mutabakatı, Yunanistan'ın işine gelmedi. Atina, artık Ege ve Doğu Akdeniz'de istediği gibi at koşturamayacağını farkedere anlaşmanın kendi adalarının deniz yetki alanlarını yok saydığı gibi bir iddiayı gündeme getirmeye çalıştı.

2020

2020 yılı ise gerilimin iyice tırmanarak iki ülkenin de donanmalarını sahaya sürdüğü ve neredeyse karşı karşıya geldiği yıl olarak kayıtlara geçti. Türkiye’nin art arda yayımladığı NAVTEX ilanları ve sismik araştırma faaliyetleri Yunanistan'ın işine gelmedi. Oruç Reis gemisinin Türk karasularındaki faaliyetleri Yunanistan tarafından kendi kıta sahanlığına müdahale iddiasıyla gündeme getirildi.

İki ülke donanmaları bölgede yoğun şekilde karşı karşıya gelirken yer yer riskli yakınlaşmalar da yaşandı.

2021

Yunanistan denizlerde askeri üstünlük kuramayacağını farkedince 2021 yılı itibarıyla rota değiştirdi ve iki ülke arasında görüşmeler başladı. Buna bağlı olarak NAVTEX ilanlarında görece azalma yaşandı ancak bu kez de 'hadsiz komşu' karasularının 12 mile çıkarılması ve kıta sahanlığı sınırları konusunda ulusal egemenliğimizi yok sayan iddialarda bulundu.

Böylece serinleyecek gibi duran sular yeniden ısınmaya yüz tuttu.

2022

2022 yılında ise 'Mavi Vatan' anlaşmazlığı göklere çıktı. özellikle Ege’de Yunanistan'dan sık sık hava sahası ihlalleri ve karşılıklı radar kilidi iddiaları gündeme gelirken Ankara ve Atina arasında da karşılıklı sert açıklamalar yapıldı.

Bu dönemde Türkiye, Lozan ve Paris'te kesinliğe kavuşup imzalandığı gibi Yunan adalarının silahsızlandırılmasını ve komşusunun bu 'hadsiz' tutumundan vazgeçmesi gerektiğini yüksek sesle dünya kamuoyunda dillendirmeye başladı.

2023

6 Şubat depremleri sonrası Yunanistan'dan gelen yardımlarla ilişkilerde yumuşama başladı. 2023 yılı sakin ve gerilimsiz geçti.

2024

Yunanistan’ın Mavi Vatan sınırları içerisinde deniz altı enerji ve elektrik iletim projeleri, Türkiye’nin yoğun itirazlarıyla karşılaştı. karşılıklı donanmalar yeniden denize açıldı. Bu durum, projelerin ilerleyişini doğrudan etkiledi.

2025

Yunanistan yeniden askeri olarak Türkiye'ye üstünlük kuramayacağını ve sindiremeyeceğini farkedince Türkiye'nin itirazlarının olduğu projeleri askıya aldı. Ancak yıl sonuna doğru 'Avrupa'nın şımarık çocuğu' olarak yeniden agresif tutumlara soyundu.

2026

Türkiye, Ege'de Yunanistan'ın tatbikat ve karasularını ihlal eden diğer hamlelerine karşı uzun süreli, süresiz ve tekrarlayan NAVTEX ilanları yayımladı.

'Hadsiz komşu'nun hamleleri devam ederken ne zaman uslanacağı merak konusu...