Evrenin en büyük çarpışmalarından biri kapıda mı? Bilim insanları zaman aralığı verdi

Blazar türündeki bu galaksi, Dünya’ya neredeyse doğrultulmuş güçlü jetler saçan bir kara deliğe ev sahipliği yapıyor. Bu jetler ve yoğun enerji yayılımı, araştırmacılara galaksi çekirdeğinde yaşanan süreçleri detaylı biçimde inceleme imkânı sunuyor. Son bulgular, Mrk 501’in merkezinde aslında tek değil, her biri kendi enerji jetlerini üreten iki ayrı süper kütleli kara deliğin yer alabileceğini düşündürüyor.

Almanya’daki Max Planck Radyo Astronomi Enstitüsü bünyesinde çalışan ve Silke Britzen liderliğindeki ekip, bu galaksiyi 23 yıl boyunca yüksek çözünürlüklü radyo teleskoplarla gözlemledi. Uzun soluklu bu çalışma sayesinde jetlerdeki hareketleri zaman içinde analiz eden ekip, alışılmadık bir desenle karşılaştı. Radyo çekirdeğinin çevresinde saat yönünün tersine dönen daha zayıf bir jetin varlığı, çift kara delik ihtimalini güçlendirdi.

Araştırmacılar elde ettikleri verileri ayrıntılı modellerle test ettiğinde, gözlemlenen davranışların en iyi ikinci bir kara deliğin varlığıyla açıklanabildiğini ortaya koydu. Jet hareketlerinde iki farklı döngü tespit edildi: biri yaklaşık 7 yıllık yalpalama hareketi, diğeri ise yaklaşık 121 günlük bir yörünge süreci. Bu kadar kısa bir yörünge periyodu, iki kara deliğin birbirine son derece yakın konumda olduğunu gösteriyor.

Süper kütleli kara delikler genellikle galaksilerin merkezinde bulunur ve milyonlarca Güneş kütlesine ulaşabilir. Ancak bu dev yapılar birleşmeye yaklaşırken, aralarındaki mesafenin kritik bir noktada “son parsek problemi” olarak bilinen engelle karşılaşabileceği düşünülür.

Süper kütleli kara delikler genellikle galaksilerin merkezinde bulunur ve milyonlarca Güneş kütlesine ulaşabilir. Ancak bu dev yapılar birleşmeye yaklaşırken, aralarındaki mesafenin kritik bir noktada “son parsek problemi” olarak bilinen engelle karşılaşabileceği düşünülür.

Eğer bu iki dev gerçekten birleşirse, ortaya çıkacak süreç yaklaşık 100 yıl içinde gerçekleşebilir. Bu nedenle gökbilimciler, bu galaksiyi dikkatle izlemeye devam ediyor.

Özellikle pulsar zamanlama yöntemleri sayesinde düşük frekanslı yerçekimi dalgalarının tespit edilmesi mümkün olabilir.

Radboud Üniversitesi’nden Héctor Olivares ise, bu dalgaların gözlemlenmesi durumunda kara deliklerin birbirine doğru spiral çizerek yaklaşmasının ve frekanslarının artmasının izlenebileceğini belirtiyor.

Böyle bir gelişme, süper kütleli kara delik birleşmelerinin adım adım takip edilebildiği nadir bir bilimsel fırsat sunacak.