Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden sonra sadece birkaç günlük farkla emeklilik hakkını 17 yıl sonraya devreden milyonlarca yurttaşın gözü kulağı Ankara’dan gelecek haberlerde.

Yüksek prim ödemelerine karşın yaş engeline takılan kitleler, "adaletli kademe" arayışını devam ettiriyor.

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, sistemde beklenen yaş sınırı hakkında önemli değerlendirmelerde bulundu.

Kademeli emeklilik isteği, özellikle 1999 ile 2008 yılları arasında sigorta girişi yapılmış olan kitleyi kapsıyor. Bu gruptaki pek çok vatandaş, EYT’li çalışanlarla aynı, hatta bazen çok daha fazla prim günü ödemiş durumda.

Sisteme güvenerek yıllarca vergisini ve primini yatıran bu kesim, 9 Eylül 1999 öncesi işe girenlerin aksine, bir gecede ağırlaştırılan emeklilik koşullarıyla karşı karşıya kaldı.

Uzman isimler, bu kitlenin şu anki sosyal güvenlik sisteminin mali yükünü taşıyan ana gövde haline geldiğinin altını çiziyor.

FAZLA ÇALIŞANIN CEZALANDIRILDIĞI DÜZEN

Mevcut sistemdeki en büyük çelişki, çalışma süresi uzadıkça emekli maaşının veya hakların iyileşmemesi. Bal, bir EYT'linin 5 bin 900 günle emekli olabilirken, bir gün farkla sisteme giren yurttaşın 14 bin günü devirmek zorunda kalmasının "sosyal devlet" ilkesiyle uyuşmadığını belirtti.

Murat Bal, şunları söyledi,

"Ne kadar çok çalışırsan o kadar cezalandırılırsın algısı toplumu sarmış durumda. Bir diğer önemli sorun da 9000 prim gününden sonra Aylık Bağlama Oranlarının artmaması. İnsanlar sistemde kaldıkça fiilen cezalandırılıyor. Hakkaniyete dayalı bir yapıda uzun prim ödemek maaşta artışa yol açmalı, aksi halde insanlar kayıt dışına veya sistem dışına itilir."

MASADAKİ YAŞ SINIRI

Milyonlarca ücretli çalışanın merak ettiği "Hangi yaşta emekli olabiliriz?" sorusuna ise Bal temkinli yaklaşıyor.

Geçmişte gerçekleştirilen "erken yaşta emeklilik" uygulamalarının sistemde yarattığı aktüeryal dengesizliğe dikkat çeken Bal, 38-43 gibi yaşlarda emekliliğin sürdürülebilir olmadığını ifade etti.

Türkiye’nin ekonomik koşulları ve demografik yapısı göz önüne alındığında, kademeli emeklilik için başlangıç yaşının 50 ve üzeri olabileceği öngörülüyor. Bu durum, 40'lı yaşlarında emeklilik hayali kuran milyonlar için yeni bir bekleyiş süreci anlamına gelebilir.

Siyasilerin bu kadar büyük bir kitleye sırtını dönemeyeceğini vurgulayan Bal, mücadele etmenin şartlardan biri olduğunu açıkladı. EYT mücadelesinin nasıl büyüdüğünü örnek gösteren SGK uzmanı, kademeli emeklilik bekleyenlerin alanlarda sesini daha gür çıkarması gerektiğini söyledi. Seçim dönemlerinde konunun gündeme gelmesinin doğal olduğunu belirten Bal, net bir tarih vermenin zor olduğunu, bu durumun toplumsal baskı ve siyasi beklentiler arasındaki algoritmaya bağlı olduğunu dile getirdi.

Özetle kademeli emeklilik için iki koşul önemli: Mücadele ve seçim beklentisi.