12. yargı paketinde yok yok: IBAN mağdurları, çocuk suçluya ceza, cinsiyet değiştirme...

DW Türkçe'nin haberine göre 12'nci Yargı Paketi taslağı 59 maddeden oluşuyor. 19 ayrı yasada değişiklik öngören taslakta özellikle "suça sürüklenen çocukların işlediği suçlara verilen cezaların artırılması dikkat çekiyor.

ÇOCUK SUÇLULARIN CEZASINDA TAVAN 18 YILA ÇIKACAK

Türk Ceza Kanunu'na göre 12-15 yaş grubundaki çocuklara ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda en fazla 15 yıla kadar hapis cezası verilebiliyor. Taslakla bu üst sınır 18 yıla kadar çıkarılıyor. Müebbet hapis cezası yerine verilen 9-11 yıl aralığındaki ceza da 10-12 yıl aralığına yükseltiliyor. Süreli hapis cezalarında ise indirim sonrası üst sınır 7 yıldan 9 yıla çıkarılıyor.

CEZA İNDİRİM ORANLARI DÜŞECEK

Yeni düzenleme taslağıyla 15-18 yaş grubundaki çocuklara yönelik ceza indirimleri daraltılıyor. Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda ceza üst sınırı 24 yıldan 27 yıla, müebbet yerine verilen hapis cezaları ise 12-15 yıl aralığından 15-18 yıl aralığına yükseltiliyor. Süreli hapis cezalarında indirim sonrası üst sınır da 12 yıldan 15 yıla çıkarılıyor. Ayrıca bazı ağır suçlarda hâkimlere, suçun işleniş biçimi, kastın ağırlığı ve sabıka durumu gibi kriterleri dikkate alarak 15-18 yaş grubundaki çocuklara ceza indirimi uygulamama yetkisi veriliyor. Taslakta infaz rejiminde de değişiklik öngörülürken, ağır suçlarda 15 yaş altı çocuklar için uygulanan "1 günün 2 gün sayılması" kuralı kaldırılarak koşullu salıverilme hesabında 1 günün 1 gün sayılması esasına geçiliyor.

Taslak düzenleme, çocukların karıştığı suç ve şiddet olaylarında ebeveyn sorumluluğunu artırmayı hedefliyor. Buna göre, Türk Ceza Kanunu'ndaki "aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali" suçunun ceza sınırları yükseltilirken, hamile eşe karşı işlenmesi veya çocukların güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye sokması durumlarında daha ağır yaptırımlar uygulanacak. Ayrıca ebeveyn ihmali nedeniyle çocukların cinayet veya ağır yaralama gibi ciddi suçlara yönelmesi halinde ceza artırımı öngörülüyor ve bu tür durumlarda şikâyet şartı aranmayacak.

Televizyonlara program durdurma ve içerik çıkarma cezası

Taslak düzenleme, televizyon ve dijital yayın platformlarına yönelik denetimleri sıkılaştırıyor. Buna göre yayınlarda suç işlemeyi, silah kullanımını ve yasa dışı bahis faaliyetlerini özendiren içerikler yasaklanırken, adli olayların genel ahlaka aykırı şekilde veya çocukların fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimine zarar verecek biçimde sunulmasının da önüne geçilmesi hedefleniyor. Kuralları ihlal eden medya kuruluşlarına brüt ticari iletişim gelirlerinin yüzde 2 ila 5'i arasında para cezası uygulanabilecek, ilgili programların yayını en fazla 5 kez durdurulabilecek ve dijital platformlardaki içerikler katalogdan çıkarılabilecek. İhlalin sürmesi halinde ise yayın lisansının iptal edilmesi mümkün olacak.
Sosyal medyada kimlik doğrulama ve VPN kullanımı
Taslak, Instagram, X, TikTok ve YouTube gibi Türkiye'de milyonlarca kullanıcısı bulunan sosyal medya platformlarına yeni yükümlülükler getiriyor. Buna göre platformların Türkiye'deki kullanıcıları için kimlik doğrulama sistemi kurması zorunlu olacak.

Taslak düzenleme, sosyal medya platformlarına kullanıcılar için kimlik doğrulama sistemi kurma zorunluluğu getirirken, bu kapsamda elde edilen temel bilgilerin BTK'ya bildirilmesini öngörüyor. Kullanıcıların vatandaşlık numarası gibi ek kişisel bilgileri paylaşmaya zorlanmayacağı belirtilirken, platformlara uyum için 9 aylık süre tanınıyor. Ayrıca katalog suçlara ilişkin soruşturma ve davalarda sosyal medya hesaplarına ait kullanıcı bilgilerinin adli makamlarla paylaşılması zorunlu hale getiriliyor. Düzenleme, VPN hizmetlerini de kapsayarak erişim engellerini aşmayı veya anonimlik sağlamayı mümkün kılan servisleri 5651 sayılı yasa kapsamına almayı ve bu hizmetleri diğer dijital iletişim servislerine benzer yükümlülükler ile yaptırımlara tabi tutmayı amaçlıyor.

IBAN mağdurlarına yeni düzenleme

Taslakta "IBAN mağdurları" bilinen ve banka hesabını başkasına kullandırarak dolandırıcılık suçundan adli işlem görenleri ilgilendiren bir düzenleme de yer alıyor. Bu kapsamda “IBAN kiralama” uygulaması ayrı bir suç olarak düzenleniyor.
Buna göre banka hesabı, IBAN, kredi kartı veya ödeme sistemlerine erişim bilgilerini haksız kazanç amacıyla başkalarının kullanımına açanlara 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.

Düzenlemeyle, hesap veya ödeme araçlarının suçta kullanılmak üzere verilmesi, dolandırıcılık suçuna iştirak şartı aranmaksızın bağımsız bir suç olarak değerlendirilecek. Ancak dolandırıcılığa doğrudan katılım tespit edilirse, ilgili kişiler ayrıca bu suçtan da sorumlu tutulacak.

Bu yeni düzenlemeyle, IBAN'ını başkasına kullandıranlar cezası daha yüksek olan nitelikli dolandırıcılıktan yargılanmayacak. Madde yasalaşırsa, cezaevinde bu kapsamda hükümlü olanların tahliyesi bekleniyor.

Cinsiyet değişikliği zorlaştırılıyor

Taslakta "aile hukukuna ilişkin düzenlemeler" denilerek LGBTİ+ bireylerin cinsiyet değişikliğini zorlaştıran maddeler getiriliyor. Buna göre cinsiyet değişikliği başvurularında yaş sınırı 18'den 25'e çıkarılıyor. Evli olmama koşuluna ek olarak çocuk sahibi olmama şartı da getiriliyor.

Cinsiyet değişikliğine ilişkin sağlık kurulu raporları yalnızca Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen tam teşekküllü eğitim ve araştırma hastanelerinden alınacak. Sürecin, en az üçer ay arayla yapılacak dört ayrı değerlendirme sonucunda tamamlanması planlanıyor. Raporda ayrıca kişinin üreme yeteneğinden kalıcı olarak yoksun olup olmadığına ilişkin tıbbi değerlendirme zorunlu hale getiriliyor.