YENİÇAĞ - ANALİZ HABER

Gazi Binbaşı Dr. Muhammet Kemaloğlu'nun analizi:

Bir tarafta Uhud Savaşı'nda görev yerini terk ederek ganimet peşine düştüğü anlatılan okçular, diğer tarafta yıllarca çalışıp biriktirdiği parasının akıbetini öğrenmeye çalışan yüz binlerce insan…

Bir tarafta dinî kavramlarla yapılan siyasi açıklamalar, diğer tarafta cuma hutbesinde adalet ve kul hakkını hatırlatan imamlar…

Türkiye bugün yalnızca bir fon krizini değil, siyasetin, dinî değerlerin ve toplumsal güvenin birbirine karıştığı büyük bir ahlak ve yönetim sorununu tartışıyor.

AKP Genel Başkan Yardımcısı Ahmet Büyükgümüş'ün fon tartışmalarında adı geçen partilileri Uhud'daki Okçular Tepesi benzetmesiyle değerlendirmesi, tartışmayı başka bir boyuta taşıdı. Büyükgümüş, görev yerini terk ederek ganimet peşine düşenlerin tarihte nasıl zelil olduğunu hatırlattı.

Ancak bu tartışmanın çok daha önemli bir tarafı var:

Okçular Tepesi'ni kim terk etti?

Bugün hangi emanetin nöbeti tutulmadı?

Ve bütün bunların bedelini kim ödüyor?

Çünkü vatandaşın önceliği siyasi benzetmeler değil; parasının, ailesinin ve geleceğinin akıbetidir.

455 bin 758 yatırımcının arkasındaki hayatlar

Paylaşılan verilere göre tasfiye sürecine alınan fonlarla bağlantılı 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor. Bu rakamın arkasında yüz binlerce ayrı hayat, milyonlarca aile ferdini etkileyebilecek gelecek planları var.

Çocuğunun üniversite eğitimi için para biriktiren bir baba…

Kiraya mahkûm kalmamak için yıllarca harcamalarından vazgeçen bir anne…

Ömrünü çalışarak geçirmiş, yaşlılığında kimseye muhtaç olmamak isteyen bir emekli…

Bir başkası düğün yapmayı, borcunu kapatmayı, küçük bir dükkân açmayı veya yıllardır ertelediği ev hayalini gerçekleştirmeyi planlamış olabilir.

Şimdi bu insanların karşısında aynı soru duruyor:

Param nerede, yıllarca yaptığım birikim ne olacak?

Bu insanların kaybı yalnızca yatırım hesaplarındaki rakamlardan ibaret değil. Aile bütçeleri, çocukların eğitimleri, evlilik planları, borç ödemeleri ve yıllarca ertelenen hayaller de bu belirsizlikten etkileniyor.

Bir aile düşünün:

Yıllarca biriktirdikleri parayla ev sahibi olmayı planlamışlar. Bir başka aile çocuklarının eğitimini güvence altına almak istemiş. Şimdi geleceklerini yeniden hesaplamak zorundalar.

455 bin 758 yatırımcıyı 455 bin 758 hesap numarası olarak değil, 455 bin 758 ayrı hayat hikâyesi olarak görmek gerekiyor.

Fonların nasıl yönetildiği, risklerin ne zaman fark edildiği, yatırımcıların nasıl bilgilendirildiği ve denetim mekanizmalarının görevlerini yerine getirip getirmediği açıklığa kavuşturulmalıdır. Yargı kararı olmadan kimse hakkında kesin hüküm kurulamaz. Ancak yatırımcıların sorularının cevapsız bırakılması da kabul edilemez.

Bir imam konuştu, tartışma cami kürsüsüne taşındı

İmam, "İmanla beraber adaletimizi kaybedince ne oluyor?" diye sorarak finansal işlemler üzerinden yürüyen tartışmalara dikkat çekti.

Ardından şöyle konuştu:

"Milyarlarca paraları alıp götürüyorlar. Ve onu dürüm yapsalar o paraları, sadece para yeseler bir ömür boyu vallahi bitiremezler."

Konuşmasının en dikkat çekici bölümü ise şuydu:

"Eşkıyalar artık dağlarda değiller. Sokaklardalar, caddelerdeler, çarşılardalar. Vallahi Mekke'deler, vallahi Medine'deler, vallahi camideler, vallahi saftalar; sizinle omuz omuza secdedeler."

Bu sözlerin toplumsal karşılığı, yalnızca milyarlar üzerinden yürüyen ekonomik tartışma değildi. İmam, emeklinin geçim sıkıntısını, yardım kolisi bekleyen insanları ve iki litrelik yağ alabilmek için hesap yapan aileleri anlatırken çok daha temel bir soruna işaret ediyordu:

İnsanların dinî görünüşleriyle ahlaki davranışları arasındaki mesafe ne kadar açılabilir?

Sakal, başörtüsü, cübbe veya camiye devam etmek hiç kimsenin ahlakının kesin belgesi değildir. Aynı şekilde hiçbir siyasi kimlik de insanı hesap vermekten muaf tutmaz.

Dinî hayatın değeri, insanın başkasının hakkıyla karşılaştığında nasıl davrandığında ortaya çıkar.

Yarın Gazze için yardım isteyen imamın karşısında kimler olacak?

Belki de bütün tartışmanın en hassas noktası burada.

Bir cuma günü imamın Gazze'deki çocuklar için yardım istediğini düşünün. Yıkılmış evleri, aç kalan aileleri, yetim çocukları anlatıyor. Cemaatten Allah rızası için destek bekliyor.

Ön sıralarda bir emekli oturuyor. Kendi elektrik faturasını ödemekte zorlanıyor. Bir işçi var, maaşının büyük bölümünü kiraya veriyor. Bir anne var, mutfağındaki eksiklere rağmen başka ülkelerdeki çocukların acısını yüreğinde hissediyor.

Bunlar bugüne kadar yardım çağrılarına imkânları ölçüsünde karşılık veren insanlar.

Fakat şimdi zihinlerinde başka sorular da oluşabilir:

"Verdiğim para gerçekten ihtiyaç sahibine ulaşacak mı?"

"Bağışım hangi hesapta tutulacak, nasıl kullanılacak?"

"Allah rızası için verdiğim emanetin hesabını kim verecek?"

İşte bu soruların ortaya çıkması bile başlı başına düşündürücüdür.

Bir insanın yardım etmek istemesine rağmen güven sorunu yaşaması, yalnızca yardım kuruluşlarını değil, toplumdaki dayanışma kültürünü de etkiler.

Elbette bütün yardım kuruluşlarını aynı kefeye koymak doğru değildir. Somut bulgular olmadan herhangi bir kurumun bağışları kötüye kullandığı ileri sürülemez. Ancak Diyanet dâhil yardım toplayan bütün kurumlar, bağışların nerede tutulduğunu, nasıl harcandığını ve ihtiyaç sahiplerine ne kadar ulaştığını açıkça göstermek zorundadır.

Çünkü cuma namazı sonrasında cebindeki son parasını çıkaran insan, bir finansal işlem yapmıyor. Merhametini, inancını ve güvenini emanet ediyor.

Yarın bir imam Gazze için yardım istediğinde cemaatin gözlerinde hangi duygu olacak? Eskisi gibi gönül rahatlığı mı, yoksa önce hesap sorma ihtiyacı mı?

Bir toplumda insanlar iyilik yaparken bile güven duyacağı bir adres arıyorsa, ortada yalnızca ekonomik değil, çok derin bir toplumsal yara vardır.

Bir yüzükten ayrıcalık tartışmalarına

Türkiye siyasetinde bir dönem bir yüzük üzerinden anlatılan mütevazılık söylemi hafızalarda yerini koruyor. O yüzük, sade hayatın ve makamın insanı değiştirmemesi gerektiğinin sembolü olarak anlatılmıştı.

Bugün ise vatandaşlar siyasi makam sahiplerinin yaşam standartlarını, konaklama tercihlerini ve kamu kaynaklarının kullanımını sorguluyor.

Bir tarafta asgari ücretle kirasını ve mutfak masrafını denkleştirmeye çalışan insanlar, diğer tarafta kamu imkânlarının hangi ölçülerde kullanıldığına ilişkin cevap bekleyen bir toplum var.

Çiftçi mazot, elektrik, su, gübre ve tohum maliyetleriyle boğuşuyor. Üretim yapmasına rağmen çoğu zaman ürününün satış fiyatını belirleyemiyor. İşçi bir aylık emeğinin karşılığını alıyor ama maaşının önemli kısmı kira ve faturalar arasında eriyor. Emekli, yıllarca çalışmasına rağmen temel ihtiyaçlarını hesaplamak zorunda kalıyor.

Bu tabloda kamu görevlilerinin ve siyasetçilerin kullandığı imkânların sorgulanması bir kıskançlık meselesi değildir.

Kamu gücüyle elde edilen imkânların hesabı kamuya verilmelidir.

Makamın itibarı, sunduğu konforla değil, taşıdığı sorumlulukla ölçülür.

KPSS'de yüksek puan alan genç neden geleceğinden şüphe ediyor?

Yıllarca ders çalışan, KPSS'ye hazırlanan ve yüksek puan alan gençleri düşünelim.

Bir genç kendisine şu sözü veriyor:

Çalışırsam kazanacağım, emek verirsem karşılığını alacağım.

Ancak mülakatlar, istisnai kadrolar, görevlendirmeler ve atamalar konusunda siyasi yakınlık, kişisel ilişkiler veya cemaat aidiyetinin etkili olduğuna ilişkin iddialar ortaya çıktığında, bu genç yalnızca bir iş fırsatını kaybettiğini düşünmüyor. Kendi ülkesinde emeğinin ne kadar değerli olduğunu sorguluyor.

Devlet kadroları herhangi bir partinin, tarikatın, cemaatin veya kişisel çevrenin mülkü değildir.

Aynı durum kamu ihaleleri için de geçerli. Bir şirketin iş alabilmek için siyasi bağlantı kurması gerektiğine ilişkin algı bile rekabeti ve fırsat eşitliğini zedeliyor.

Devletin kapısında vatandaşın kim olduğuna değil, hakkının ne olduğuna bakılmalıdır.

Bakara makara:

Dinî hassasiyet neden siyasi yakınlığa göre değişiyor?

Türkiye'nin hafızasında geçmişte dinî değerler üzerinden yaşanan tartışmalar da var.

Kamuoyunda "Bakara makara" şeklinde anılan ve Kur'an-ı Kerim'le alay edildiği iddiasıyla gündeme gelen sözler, büyük tepki yaratmıştı. Cuma günleri Kur'an'dan ayet seçilerek yapılan paylaşımlarla alay edildiği iddia edilen ifadeler de benzer bir tartışmayı beraberinde getirmişti.

Burada sorulması gereken soru açık:

Bir başkası dinî değerlerle ilgili tartışmalı bir söz söylediğinde büyük tepki gösterenler, kendi siyasi çevrelerinden gelen benzer tartışmalarda neden sessiz kalabiliyor?

Kur'an'ı savunmak, yalnızca başkasının yanlışını göstermek değildir. Kendi çevrenden gelen yanlış karşısında da aynı cesareti gösterebilmektir.

Bir ayeti paylaşmak kolaydır. O ayetin emrettiği adaleti, dürüstlüğü ve kul hakkına saygıyı hayatın içinde uygulamak ise çok daha ağır bir sorumluluktur.

Tarikat, cemaat ve particilik:

Adaletin ölçüsü kime göre?

İnsanların bir tarikata, cemaate veya dinî topluluğa mensup olması kendi başına suç değildir. İnanç ve örgütlenme özgürlüğü temel haklardandır.

Ancak kamu görevlerinin, ekonomik fırsatların ve görevlendirmelerin belirli çevrelere yakınlık üzerinden dağıtıldığına ilişkin iddialar varsa bunlar araştırılmalıdır.

İmam Mustafa İlci'nin, "Benim yakınım, benim adamım, benim partimden, benim yandaşım diyerek zalimi, hırsızı, arsızı, yolsuzu örtbas ederlerse, o devlet ölür. Adalet devletin ruhudur" sözleri bu açıdan dikkat çekiciydi.

Çünkü adalet, insanın yalnızca rakibine uyguladığı bir ölçü değildir. Kendi yakınına, kendi partilisine ve kendi çevresine de aynı ölçüyü uygulayabilmesidir.

Liyakat ortadan kalktığında devletin kapısı vatandaşlara eşit açılmaz; adalet zayıfladığında da kurumlara duyulan güven aşınır.

Sandıktaki oy kaybından daha büyük bir tehlike

GENAR Başkanı İhsan Aktaş'ın aktardığı araştırmada AK Parti oylarının eylül ayındaki yüzde 36 bandından kriz sonrasında yüzde 33 seviyesine gerilediği belirtildi. Eski AKP Milletvekili Şamil Tayyar da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ne sunulduğunu söylediği özel araştırmada yaklaşık 6 puanlık kayıp görüldüğünü ifade etti.

Bu rakamlar araştırmaların kendi yöntemleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Ancak siyasi açıdan daha önemli bir mesele var.

Oy kaybı sandıkta ölçülür, güven kaybı insanların hayatında hissedilir.

Yıllarca bir siyasi hareketin arkasında durmuş, ailesiyle tartışmış, çevresinden gelen eleştirilere rağmen desteğini sürdürmüş bir insanın kendi mahallesinde yaşananlar karşısında cevap bulamaması, basit bir tercih değişikliğinden daha derin sonuçlar doğurabilir.

Muhafazakâr seçmen de kendi kendine şu soruları sorabilir:

Savunduğumuz değerler gerçekten korunuyor mu?

Dindarlık söylemiyle anlatılan hayatın içinde adalet ve kul hakkı ne kadar yer tutuyor?

Yanlış yapan kendi çevremizden olduğunda neden aynı tepkiyi gösteremiyoruz?

Bu soruların cevabı yalnızca anketlerde aranamaz.

Bugün terk edilen Okçular Tepesi hangisi?

Şimdi yeniden Uhud'a dönelim.

Belki de bugün asıl mesele, Okçular Tepesi'nde kimin durduğu değil; adaletin, liyakatin, kul hakkının ve emanetin mevzilerinin korunup korunmadığıdır.

Fonların riskleri ne zaman fark edildi?

Yatırımcılar neden yeterince bilgilendirilemedi?

Denetimler nasıl çalıştı?

Sorumluluk hangi aşamalarda doğdu?

Mağduriyet iddiasında bulunan insanların hakları nasıl korunacak?

Bunların tamamı açık, bağımsız ve denetlenebilir süreçlerle cevaplandırılmalıdır.

Yargılama sonunda nasıl bir karar çıkacağını bugün bilemeyiz. Hiçbir insan hakkında kesinleşmiş hüküm olmadan suçlu denilemez. Hiçbir masum insanın ailesi ve çocukları kanıtlanmamış suçlamaların bedelini ödememelidir. Ancak hiçbir makam da hesap verme sorumluluğundan muaf değildir.

Bir ülkenin çiftçisi üretmeye, işçisi çalışmaya, genci geleceğini kurmaya, emeklisi onuruyla yaşamaya çalışırken yöneticilerden beklediği şey yeni benzetmeler değil, somut cevaplardır.

Ve şimdi bütün bu tartışmaların sonunda bir cuma gününü düşünelim.

İmam Gazze için yardım istiyor. Cemaatte bir emekli, bir işçi, bir anne oturuyor. Her biri imkânı ölçüsünde bir katkıda bulunmak istiyor.

Ama içlerinden biri tereddüt ediyor. Çünkü yıllarca güvenerek emanet ettiği paranın akıbetini sorgulamak zorunda kaldığı bir dönemde yaşıyor.

Bir insanın Allah rızası için uzatacağı yardım elinin bile şüpheyle duraksaması, bu toplumun başına gelebilecek en ağır manevi kayıplardan biridir.

Uhud'daki okçuların hikâyesinden çıkarılacak ders, yalnızca görev yerini terk etmemek değildir. Asıl ders, emaneti kişisel çıkardan üstün tutmaktır.

Uhud'da Okçular Tepesi'ni terk edenleri konuşuyoruz. Peki bugün adaletin, liyakatin, kul hakkının ve emanetin nöbetini kim tutuyor?

Çünkü bir toplumun en büyük yoksulluğu parasız kalması değil, iyilik yaparken bile güven duyacağı bir adres bulamamasıdır.