BARAN YALÇIN / ÖZEL HABER
Türkiye’de ikinci el otomobil piyasasındaki fiyat artışları ve yüksek vergi yükü, yurttaşın araç sahibi olmasını her geçen gün zorlaştırıyor. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ile Türkiye arasındaki ikinci el otomobil fiyatları kıyaslandığında ortaya çıkan tablo, iki bölge arasındaki devasa maliyet farkını gözler önüne seriyor.
YENİÇAĞ gazetesi olarak yaptığımız özel haber araştırmasında, aynı model, aynı yaş ve benzer kilometreye sahip araçların Türkiye ve KKTC piyasalarındaki ilanlarını tek tek inceledik. Ortaya çıkan rakamlar, Türkiye’deki araç fiyatlarının KKTC’ye kıyasla neredeyse 3,5 katına kadar ulaştığını kanıtlıyor.
İşte Türkiye ve KKTC piyasalarındaki ilanlarda aynı model ve yıla sahip araçlar arasındaki fiyat farkları,
HYUNDAI GETZ
Aynı yaş ve benzer kilometreye sahip 2005 model bir Hyundai Getz, KKTC'de 165.000 TL'ye alıcı bulurken, Türkiye'deki sahibinden ilanında 560.000 TL gibi bir fiyatla satışa sunuluyor. Bu durum, Türkiye'deki ikinci el otomobil piyasasının KKTC'ye kıyasla oldukça pahalı olduğunu ortaya koyuyor ve aralarında yaklaşık 3 -4 katlık devasa bir fiyat farkı bulunuyor. İki aracın yaşları ile kilometreleri neredeyse başa baş konumdayken, Türkiye'deki ilanın 1.3 GLS paket, sunroof ve LPG donanımlarına sahip olması bu devasa fiyat makasını tek başına açıklayamıyor.
OPEL INSIGNIA
KKTC'de Gazimağusa'da satışta olan lacivert renkli 2009 model otomatik vites ve benzinli Opel Insignia 235.000 kilometrede 310.000 TL fiyatla alıcı beklerken, Türkiye'deki Van / Erciş'ten verilen ilanda ise 2009 model, 272.500 kilometredeki manuel vites ve benzinli LPG'li 1.6 Edition paket Opel Insignia 679.500 TL'ye satışa sunuluyor. İki araç kıyaslandığında, KKTC'deki aracın kilometresi daha düşük ve konforlu bir otomatik şanzımana sahip olmasına rağmen Türkiye'deki manuel vitesli muadilinden 2.2 kattan fazla ucuz kalması dikkat çekiyor, Türkiye'deki ilan yaklaşık 370 bin TL'lik devasa bir farkla öne çıkıyor.
NISSAN JUKE
KKTC'nin Lefkoşa kentinde satışta olan 2011 model (2017 çıkışlı) otomatik vites ve benzinli Nissan Juke, 149.000 kilometrede 395.000 TL fiyatla alıcı beklerken, Türkiye'nin Bursa Nilüfer ilçesinden verilen ilanda ise 2013 model, 174.000 kilometredeki otomatik vites ve benzinli 1.6 Tekna paket Nissan Juke 915.000 TL'ye satılıyor. İki araç arasındaki farklara bakarsak da KKTC'deki aracın kilometresi daha düşük ve yaşı yakın olmasına karşın Türkiye'deki muadilinden 2-3 kattan fazla ucuz kalıyor. Türkiye'deki ilan ile KKTC’de satışa koyulan araba arasında yaklaşık 520 bin TL'lik fark meydana gelmesi eleştirilere neden oluyor.
FORD FIESTA TITANIUM
KKTC'nin Girne şehrinde satışta olan 2015 model, otomatik vites ve benzinli Ford Fiesta Titanium, 115.000 kilometrede 335.000 TL fiyatla alıcısını beklerken, Türkiye'nin Kayseri Kocasinan ilçesinden ise yine 2015 model, 142.000 kilometredeki manuel vites ve benzinli LPG'li 1.4 Titanium paket Ford Fiesta 800.000 TL'ye satışa koyulmuş. İki araç kıyaslandığında ise, KKTC'deki aracın kilometresi daha düşük ve konforlu bir otomatik araç olmasına rağmen, Türkiye'deki manuel vitesli muadilinden fiyatı 2 - 3 kat daha uygun. Türkiye'deki ilan ile KKTC’de satışa koyulan araba arasında 465 bin TL'lik fark ortaya çıkıyor.
TÜRKİYE’DE ARABALAR NEDEN BU KADAR PAHALI?
Peki, Türkiye’de araçlar neden KKTC’ye kıyasla bu kadar pahalı? Bu sorunun cevabı tamamen uygulanan ağır vergilendirme sisteminde ve kur, ithalat maliyetlerinde yatıyor.
Türkiye’de sıfır bir binek otomobil satın alınırken vergisiz ham fiyat (matrah) üzerinden öncelikle motor hacmi ve tutara göre %70 ile %220 arasında değişen Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) uygulanıyor. Fakat sistem bununla da sınırlı kalmıyor. Hesaplanan çıplak fiyat ile ÖTV toplamının üzerine bir de %20 Katma Değer Vergisi (KDV) ekleniyor. Yani Türk vergi sisteminde "verginin de vergisi" alınarak KDV matrahına ÖTV dahil ediliyor.
Bu çarpan etkisi nedeniyle ortalama segmentteki bir aracın etiket fiyatının %50 ila %65’inden fazlası doğrudan vergiye gidiyor. Üst segment veya yüksek motorlu araçlarda ise aracın satış fiyatının yarısından fazlasını devletin aldığı vergiler oluşturuyor. Sıfır araçlardaki bu yüksek vergi duvarı, doğal olarak ikincil piyasa olan ikinci el araç fiyatlarını da doğrudan yükseltiyor. KKTC’de ise düşük ithalat vergileri ve farklı gümrük-fon politikaları nedeniyle otomobiller Türkiye’ye kıyasla son derece erişilebilir fiyatlarla alıcı buluyor.
BİR OTOMOBİL İÇİN İKİ ÜLKEDE KAÇ AY ÇALIŞMAK GEREKİYOR?
Fiyatlar arasındaki bu devasa fark, sadece otomobil pazarları arasındaki maliyet farkını değil, aynı zamanda iki bölgedeki asgari ücretlilerin satın alma gücünü de doğrudan gözler önüne seriyor.
Güncel veriler dikkate alındığında, Türkiye'de net asgari ücret 28.075 TL seviyesindeyken, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) net asgari ücret 61.677 TL civarında. Yani KKTC'deki bir asgari ücretlinin aylık geliri, Türkiye'deki çalışanın yaklaşık 2.2 katı düzeyinde.
Örneğimizi 2005 model Hyundai Getz üzerinden incelediğimizde bu tablo çok daha net ortaya çıkıyor.
KKTC’de çalışan bir yurttaş için: KKTC'deki 2005 model Hyundai Getz ilanının satış fiyatı 165.000 TL'dir. Net 61.677 TL alan bir KKTC asgari ücretlisi, maaşının tamamını biriktirmesi durumunda bu aracı yakla yaklaşık 2 ay 20 günde satın alabilmektedir.
Türkiye’de çalışan bir yurttaş için: Türkiye'deki emsal 2005 model Hyundai Getz ilanının satış fiyatı ise 560.000 TL'dir. Net 28.075 TL alan Türkiye'deki bir asgari ücretli, maaşının tamamını kenara koyabilse dahi aynı model bir araca sahip olabilmek için tam 20 ay (1,5 yıldan fazla) çalışmak zorundadır.
Hem yüksek araç fiyatları hem de asgari ücret seviyeleri karşılaştırıldığında, Türkiye'deki bir çalışanın ikinci el bir otomobile ulaşması KKTC'deki bir çalışana kıyasla 7 kat daha uzun bir birikim süreci gerektiriyor. Türkiye’de bir çalışanın yaklaşık 20 maaşı bir Hyundai Getz yaparken, KKTC’de sadece yaklaşık 3 aylık maaşla aynı araca ulaşmak mümkün.
