İsviçre’nin Aargau kantonunda 13 yıldır ikamet eden bir Türk kadının vatandaşlık başvurusu, komisyon mülakatında yöneltilen "İsviçre'ye özgü spor" sorusuna verdiği "kayak" yanıtının yanlış kabul edilmesi nedeniyle reddedilmişti. Kanton hükûmetinin değerlendirme sürecindeki hatalara dikkat çekerek dosyayı yeniden incelenmek üzere belediyeye geri göndermesinin ardından, kamuoyunda "Türkiye’ye girişlerde, vize mülakatlarında ve ikamet izni başvurularında yabancılara benzer sorular yöneltiliyor mu, hangi kriterlere dikkat ediliyor?" sorusu gündeme geldi. Konuya ilişkin diplomatik kaynaklardan edinilen bilgilerde, Türkiye’nin uluslararası hukuk ve ulusal mevzuat çerçevesinde uyguladığı prosedürlerin detayları paylaşıldı.
Vize Başvurularında Güvenlik ve Sosyo-Ekonomik Faktörler Ön Planda Her devletin kendi sınırları konusunda egemenlik hakkı bulunduğunu vurgulayan diplomatik kaynaklar, konuya ilişkin şu değerlendirmeyi paylaştı:
"Her devlet uluslararası hukuk temelinde topraklarına kabul edeceği yabancıların sağlaması gereken şartlarla ilgili karar verme yetkisine sahiptir. Sınır kontrolü konusundaki bu takdir yetkisi, devletlerin en temel egemenlik yetkilerinin başında gelmektedir."
Türkiye’de en fazla 90 güne kadar kalma hakkı tanıyan vize işlemlerinin 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında yurtdışındaki temsilcilikler aracılığıyla yürütüldüğünü belirten kaynaklar, mülakat sorularının nasıl belirlendiğine dair ise şu ifadeleri kullandı:
"Ülkemizin vize başvurularında yöneltilen sorular, ulusal çıkarlarımız gözetilerek, her bir ülke için politik, sosyo-ekonomik, güvenlik vb. birçok faktör dikkate alınarak yapılan değerlendirmeler sonucunda belirlenmektedir. Vize başvurularının kabulüne veya reddine ilişkin karar, başvuru sahipleriyle gerçekleştirilen mülakata ilaveten vize başvurusuna temel teşkil eden belgeler ve şahıslara ilişkin yapılan tahkikleri de içeren kapsamlı bir değerlendirme süreci sonucunda neticelendirilmektedir."
İkamet İzninde "Kalış Amacı" ve "Mali Durum" Esas Alınıyor Türkiye’de 90 günden uzun süre kalmayı planlayan yabancıların ikamet izni alması gerektiğini aktaran diplomatik kaynaklar, bu aşamada da tartışmalı genel kültür sorularından ziyade somut kriterlerin incelendiğini bildirdi.
Sürecin işleyişine ilişkin detayları paylaşan kaynaklar, "İkamet izni başvuruları değerlendirilirken yabancının Türkiye’deki kalış amacı esas alınmakta ve bu amacı destekleyen bilgi ve belgeler talep edilmektedir. Başvurulan ikamet izni türüne göre seyahat planı, mali durumu gösteren belgeler ile gerekli görülmesi halinde diğer belgeler istenmektedir" bilgisini verdi. Bunun yanı sıra tüm izin türlerinde geçerli pasaport, biyometrik fotoğraf, sağlık sigortası ve kalınacak adresi gösteren belge gibi evrakların talep edildiği belirtildi.
SAHTE EVLİLİK SİPHESİNE KARŞI AYRI ODADA MÜLAKAT
Diplomatik kaynakların aktardığı bilgilere göre, özellikle aile ikamet izni başvurularında evliliğin yalnızca oturum izni elde etmek amacıyla yapıldığına dair şüphe oluşması hâlinde süreç titizlikle araştırılıyor. Bu kapsamda yapılan incelemeleri aktaran kaynaklar, "Eşlerin ortak bir dil konuşup konuşmadıkları, birlikte yaşama iradelerinin bulunup bulunmadığı ve evliliğin niteliğine ilişkin diğer hususlar araştırılmaktadır; gerekli görüldüğünde taraflarla mülakat yapılmaktadır. Bunlara ek olarak aile ikamet izni iş ve işlemleri aile hayatının korunması amacıyla ayrı oda/bölümlerde gerçekleştirilmektedir" açıklamasında bulundu.
Öte yandan Türkiye’ye gelen uluslararası öğrencilerin uyum süreçlerinin eleme değil destek odaklı yürütüldüğünü belirten diplomatik kaynaklar, "Uluslararası öğrencilerin Türkiye’ye uyum sürecini desteklemek amacıyla rehberler hazırlanmakta; çeşitli seminerler ve bilgilendirme toplantıları düzenlenmektedir" ifadelerini kullandı.
