Türkiye de satın almaya çalışıyordu: F-35 programı çıkmaza girdi

ABD Savunma Bakanlığı tarafından açıklanan güncel "Modernize Edilmiş Seçilmiş Tedarik Programları" raporuna göre, F-35 programının tedarik maliyeti 485,2 milyar dolardan 536,2 milyar dolara tırmandı.

Hesaplanan 51 milyar dolarlık artışın 32 milyar doları uçak ve motor alımından, 19 milyar doları ise araştırma, geliştirme, test ve değerlendirme süreçlerinden kaynaklandı.

F-35 platformunun geliştirme giderleri 106,6 milyar dolar seviyesine çıktı.

Maliyet yükselişinde, Block 4 modernizasyonunda yaşanan aksamalar ile motorun elektrik üretimi ve soğutma altyapısını güçlendirmeye yönelik harcamalar belirleyici rol oynadı.

Silah, sensör ve görev sistemlerini güncellemeyi amaçlayan Block 4 projesi, hava üstünlüğü ve hava savunmasının bastırılmasına yönelik 55 yeni yeteneği kapsıyor.

Pentagon, yüklenici firmaların performans kayıpları ve gecikmeleri sebebiyle Block 4 bütçesini 900 milyon dolar ilave ödenekle artırdı.

Tedarik bütçesindeki tırmanışta ayrıca Northrop Grumman imzasını taşıyan yeni AN/APG-85 radarının imalatı, güç ve termal yönetim gereksinimleri ile yükselen üretim destek ve yüklenici giderleri etkili oldu.

ABD Hava Kuvvetleri yetkilileri, yedek parça yetersizliği ile yetersiz bakım faaliyetlerinin filonun göreve hazırlık oranlarını olumsuz etkilediğini vurguluyor.

Pentagon, filonun harbe hazırlık kapasitesini artırmak amacıyla yedek parça stoklarını büyütmeyi hedefliyor.

Savunma Bakanlığı, eylül 2025 döneminde Lockheed Martin ile 296 adet F-35 üretimi için 24,29 milyar dolarlık anlaşma sağlamıştı.

Motor üreticisi Pratt & Whitney ile yapılan sözleşmelerin toplam değeri ise 6,6 milyar dolara ulaştı.

Yapılan anlaşmalar doğrultusunda üç farklı F-35 varyantının ortalama birim maliyetinin 104,4 milyon doları bulduğu öngörülüyor.

Pentagon; enflasyonist baskılar, malzeme fiyatlarındaki yükseliş ve teslimatların ileri tarihlere sarkmasının toplam bütçeye ek yük getireceğini tahmin ediyor.

Açıklanan 536,2 milyar dolarlık alım maliyetine F-35 filosunun uzun vadeli işletme ve idame giderleri dahil edilmedi.

Uçakların 90 yıla yayılan kullanım ömrü boyunca bakım, destek ve işletilmesi için yaklaşık 1,5 trilyon dolar daha harcanacağı öngörülüyor.

Uçak ve motor alımının yanı sıra simülasyon altyapısı, muharebe ağları, yakıt, personel ve gelecekteki modernizasyon projeleri dahil edildiğinde F-35 programının toplam maliyetinin yaklaşık 2 trilyon dolara yaklaşacağı hesaplanıyor.

Temmuz 2026 sonu verilerine göre ABD için planlanan 2 bin 470 adet F-35 savaş uçağının 872 adedi teslim edildi.

Küresel ölçekte ise 20 farklı ülkede 1.200'ü aşkın F-35 aktif olarak görev yapıyor.