Türkiye de peşindeydi: F-35’lere zam geldi

Dünyanın en gelişmiş savaş uçaklarından biri olarak bilinen F-35’in birim maliyeti, üretimin 15. yılında ve 1.350’den fazla teslimat gerçekleştirilmesine rağmen yeniden yükselişe geçti.

2025’te 191 uçakla teslimat rekoru kırılmasına karşın maliyetlerdeki artış dikkat çekti.

Defense Express Air & Space Forces Magazine’de yayımlanan analizlerde, Pentagon’un F-35 uçaklarını müttefik ülkelere kıyasla daha düşük maliyetlerle tedarik ettiği belirtildi.

Müttefik ülkelerin ödediği toplam tutarın ise uçak başına 200 milyon dolara ulaşabildiği aktarıldı.

Maliyet artışı, uçağın 18. ve 19. üretim partilerinde çok daha görünür hale geldi.

Yeni dönemde standart F-35A modelinin tamamen operasyonel ve “uçuşa hazır” fiyatı yüzde 11,5 artarak 92 milyon dolara çıktı.

Dikey kalkış ve iniş kabiliyetine sahip F-35B’nin fiyatı 121,4 milyon dolara, uçak gemilerinde kullanılabilen F-35C’nin maliyeti ise 110,8 milyon dolara yükseldi.

Analizlerde, açıklanan düşük taban fiyatların yalnızca ABD hükümeti açısından geçerli olduğuna dikkat çekildi.

Amerikan ordusunun sözleşmelerinde motor ve radar gibi kritik bileşenlerin ayrı bütçelendirilebilmesi, uçağın yalnızca gövde maliyetinin daha düşük görünmesine neden oluyor.

Pratt & Whitney tarafından üretilen F135 motorları ile Northrop Grumman’ın geliştirdiği gelişmiş radar sistemleri, ABD yönetiminin yürüttüğü bağımsız tedarik süreçleri kapsamında uçağa entegre ediliyor.

Müttefik ülkelere yönelik ihracat sözleşmelerinde ise maliyet kapsamı farklılaşıyor.

Yabancı ülkelerle yapılan “paket” anlaşmalarında yalnızca uçağın kendisi değil; pilot ve bakım personelinin eğitimi, yedek parça tedariki, hangar ve üs altyapısı ekipmanları ile kapsamlı mühimmat paketleri de yer alıyor.

Son yıllardaki görünür bir örnek olarak 2023 yılında Çek Cumhuriyeti ile 24 adet F-35'i kapsayan bir anlaşma yapıldı.

2029'da teslimatı gerçekleştirilecek uçakların paket dahil birim maliyeti ise 208,3 milyon dolar olarak açıklandı.