SGK Uzmanı Erdursun uyardı: Emeklilikte güncelleme tuzağı

Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, Dünya gazetesinde yayımlanan köşe yazısında mevcut emeklilik sisteminin çalışanların aleyhine işleyen çelişkilerini kaleme aldı.

Erdursun, sigortalıların işçi ve işveren olarak SGK primlerini düzenli ödemelerine ve yüksek prime esas kazanç bildirmelerine rağmen takvim yılı değişiminde maaş kayıpları yaşadıklarını vurguladı.

Çalıştıkça ay ay artıyor gibi görünen emekli aylıklarının yıl atlanıldığında güncelleme katsayısı hesabı nedeniyle gerilediğini belirten Erdursun, durumun özellikle asgari ücret ve buna yakın kazanç elde edenlerde aylık bazda dahi kayıplara (30-40 TL civarında) yol açabildiğini kaydetti.

PRİME ESAS KAZANCA GÖRE İLAVE ÇALIŞMANIN AYLIĞA ETKİSİ

Özgür Erdursun, 2026 yılı aylık brüt asgari ücretinin 33.030 TL olduğu kabulüyle, bir aylık ilave çalışmanın gelecekte bağlanacak emekli aylığına yapacağı yaklaşık katkıyı şu verilerle aktardı:

Asgari Ücretin 2,5 Katı: Bir aylık ilave çalışma yaklaşık 170 TL katkı sağlıyor.
Asgari Ücretin 3 Katı: Bir aylık ilave çalışma yaklaşık 200 TL katkı sağlıyor (Yıllık yaklaşık 2.400 TL).
Asgari Ücretin 4 Katı: Bir aylık ilave çalışma yaklaşık 270 TL katkı sağlıyor.
Asgari Ücretin 5 Katı: Bir aylık ilave çalışma yaklaşık 335 TL katkı sağlıyor (Yıllık yaklaşık 4.020 TL).
Asgari Ücretin 6 Katı: Bir aylık ilave çalışma yaklaşık 400 TL katkı sağlıyor.
Asgari Ücretin 7 Katı: Bir aylık ilave çalışma yaklaşık 470 TL katkı sağlıyor.
Asgari Ücretin 8 Katı: Bir aylık ilave çalışma yaklaşık 540 TL katkı sağlıyor (Yıllık yaklaşık 6.480 TL).
Asgari Ücretin 9 Katı: Bir aylık ilave çalışma yaklaşık 600 - 650 TL katkı sağlıyor (Yıllık yaklaşık 7.200 - 7.800 TL).

Kağıt üzerinde prim ödedikçe artış yaşandığını belirten Erdursun, takvim yılı değiştiğinde güncelleme sisteminin bu kazanımın bir bölümünü veya tamamını ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

YILLARA GÖRE GÜNCELLEME FARKLARI

Emeklilik talep yılının değişmesinden kaynaklanan katsayı farklarına değinen Erdursun, son yıllarda yaşanan kayıp oranlarını şöyle sıraladı:

2022 → 2023: Yaklaşık yüzde 17 fark ortaya çıktı.
2024 → 2025: Yaklaşık yüzde 31 fark ortaya çıktı.
2025 → 2026: Yaklaşık yüzde 5 fark ortaya çıktı.
2026 → 2027 (Tahmin): Emekliliği 2027 yılına kalanlar bakımından yüzde 2 – yüzde 3 düzeyinde yeni bir kayıp ihtimali bulunuyor (Kesin oran yıl sonu verileriyle netleşecektir).

Erdursun, bugün yaklaşık 40 bin TL aylık bağlanabilecek ve asgari ücretin 3 katı üzerinden çalışan bir kişinin 12 ay çalışarak kağıt üzerinde 2.400 TL avantaj elde ettiğini ancak yıl değişimindeki hesaplama farkı nedeniyle bu kazanımı kaybedebildiğini açıkladı.

EYT’LİLER VE KADEMELİ EMEKLİLİK BEKLEYENLERİN DURUMU

Yazısında EYT kapsamında hakkı doğduğu halde işini kaybetme riski veya ekonomik zorunluluklar nedeniyle dilekçe veremeyen çalışanlar olduğunu belirten SGK uzmanı, asıl mağduriyetin kademeli emeklilik bekleyenlerde olduğunu savundu.

Kademeli emeklilik bekleyen sigortalıların "Bu yıl mı emekli olayım, gelecek yıl mı?" şeklinde bir tercih hakkının dahi bulunmadığını vurgulayan Erdursun, şu sorunun sorulması gerektiğini belirtti:

"Emeklilik yaşını beklemek zorunda olan sigortalının, beklediği yıllar boyunca gelecekteki emekli aylığına ne oluyor?"

‘SİSTEM ÇALIŞMAYI ÖZENDİRMELİ, CEZANALNDIRMAMALI’

Türkiye'de en düşük emekli aylığının 23.552 TL, ortalama emekli aylıklarının ise yaklaşık 27.000 - 27.500 TL civarında olduğunu hatırlatan Erdursun, sistemin acilen reforme edilmesi gerektiğini belirterek şunları kaydetti:

"Yıllarca vatandaşa 'Çalış, daha fazla prim öde, kayıtlı istihdamda kal' dedikten sonra emeklilik aşamasında 'Keşke daha önce emekli olsaydın' sonucunu üreten bir sistemle karşı karşıya kalıyoruz.''

''Türkiye’nin ihtiyacı, insanları bir an önce emekli olmaya yönelten değil; çalışmayı, üretmeyi ve daha fazla prim ödemeyi özendiren bir emekli aylığı hesaplama sistemidir."