Ağır ve tehlikeli çalışma koşullarına sahip mesleklerde görev yapan çalışanlara, sosyal güvenlik sistemi kapsamında erken emeklilik imkanı sağlayan yıpranma payı uygulanıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatında fiili hizmet süresi zammı olarak tanımlanan uygulama, kapsamdaki mesleklerde çalışanların prim günlerine ilave süre ekliyor. İşin niteliğine göre yılda 90 veya 180 gün olarak hesaplanan bu süre, belirli şartların karşılanması halinde emeklilik yaşının daha erken dolmasına imkan tanıyor.

SGK listeledi: 45 meslek grubuna 5 yıl erken emeklilik fırsatı - Resim : 1Maden işçilerinden güvenlik personeline, sağlık çalışanlarından basın mensuplarına kadar farklı meslekleri kapsayan düzenlemede, yıpranma süresinin miktarı yapılan işin risk derecesine göre değişiyor. Her yıl 180 gün ilave süre kazanan çalışanlar 6 ay, 90 gün kazananlar ise 3 ay ek hizmet süresi elde ediyor.

SGK uzmanı İsa Karakaş kademeli emeklilik için tarih verdi, seçim zamanı çıkacakSGK uzmanı İsa Karakaş kademeli emeklilik için tarih verdi, seçim zamanı çıkacakEkonomi

YIPRANMA PAYI HANGİ AVANTAJLARI SAĞLIYOR?

Fiili hizmet süresi zammı, çalışanların fiilen görev yaptıkları süreye belirli günlerin eklenmesi esasına dayanıyor. Böylece kapsamdaki mesleklerde çalışanların prim ödeme gün sayısı artıyor. Biriken ilave sürenin belirli bir bölümü de emeklilik yaşından indirilebiliyor.

Yılda 180 gün yıpranma payı verilen mesleklerde 20 yıllık çalışma karşılığında 3 bin 600 gün ilave hizmet süresi kazanılabiliyor. Bu süre, ilgili yaş indirimi koşullarının da sağlanmasıyla yaklaşık 5 yıl erken emeklilik avantajı oluşturabiliyor.

SGK listeledi: 45 meslek grubuna 5 yıl erken emeklilik fırsatı - Resim : 3Bu grupta yeraltı maden işçileri, Türk Silahlı Kuvvetleri personeli, polisler, Sahil Güvenlik çalışanları, Milli İstihbarat Teşkilatı mensupları ve radyoaktif maddelerle çalışanlar bulunuyor.

Yılda 90 gün ilave süre verilen mesleklerde ise her çalışma yılı için 3 aylık ek hizmet süresi hesaplanıyor. Gazeteciler, TRT'nin haber hizmetlerinde fiilen görev yapan personel, cam, çimento ve döküm fabrikası çalışanları, itfaiyeciler ile sağlık alanındaki bazı meslek grupları bu kapsamda yer alıyor.

EMEKLİLİK YAŞI İNDİRİMİNDE ŞARTLAR DEĞİŞİYOR

Yıpranma payının emeklilik yaşına etkisi, çalışanın tabi olduğu sosyal güvenlik statüsüne ve işe giriş tarihine göre farklılık gösterebiliyor.

1999 yılından önce göreve başlayan kamu görevlileri açısından yıpranma süresinin tamamı prim günlerine eklenirken, biriken sürenin yarısı emeklilik yaşından düşülebiliyor. Örneğin 6 yıllık fiili hizmet süresi zammı elde eden bir subayın emeklilik yaşından 3 yıl indirilebiliyor.

4A kapsamında çalışan özel sektör işçilerinde ise yaş indirimi için en az 3 bin 600 prim gününün tamamlanması şartı bulunuyor. Bu koşulu karşılayan çalışanların biriktirdiği yıpranma süresinin yarısı emeklilik yaşından düşülebiliyor. Buna göre 4 yıllık yıpranma süresi bulunan bir işçi, gerekli koşulları sağlaması halinde 2 yıl erken emeklilik avantajı elde edebiliyor.

SGK açığı 2027'de 1 trilyon 955 milyar TL’ye çıkıyor: Dilek Ete’den “devlet katkısı” uyarısıSGK açığı 2027'de 1 trilyon 955 milyar TL’ye çıkıyor: Dilek Ete’den “devlet katkısı” uyarısıEkonomi

YIPRANMA PAYI KAPSAMINDAKİ MESLEKLER

Fiili hizmet süresi zammından yararlanabilen meslek grupları arasında farklı sektörlerde çalışanlar ve kamu görevlileri bulunuyor. Kapsamda yer alan meslekler şöyle:

MADEN VE SANAYİ ÇALIŞANLARI

  1. Yeraltı maden ocağı işçileri

  2. Yeraltı tünel açma personeli

  3. Yeraltı maden arama ve sondaj çalışanları

  4. Yeraltı mekanik ve elektrik bakım personeli

  5. Kurşun ve arsenik izabe (döküm) işçileri

  6. Kurşun bazlı imalat (akü, bilye vb.) çalışanları

  7. Cıva üretim tesisi çalışanları

  8. Demir ve çelik yüksek fırın döküm işçileri

  9. Çelik ergitme ve haddehane çalışanları

  10. Alüminyum oksit ve alüminyum döküm işçileri

  11. Asit üretimi fabrika ve atölye personeli (sülfürik/nitrik asit vb.)

  12. Anot kütle ve elektroliz tesis işçileri

  13. Cam eritme ve cam üfleme ustaları/çalışanları

  14. Otomatik ve elle cam şekillendirme işçileri

  15. Çimento fabrikası klinker (fırın) birimi çalışanları

  16. Çimento hammaddesi kırma ve öğütme tesis personeli

  17. Termik santral kazan dairesi ateşçileri

  18. Kömür hazırlama ve kül arıtma tesisi çalışanları

  19. Kok fabrikası ve gazhane işçileri

GÜVENLİK VE KAMU GÖREVLİLERİ

  • Subaylar
  • Astsubaylar
  • Uzman jandarmalar
  • Uzman erbaşlar
  • Sözleşmeli erbaş ve erler
  • Polis memurları ve amirleri
  • Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli
  • Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) mensupları
  • Ceza infaz kurumu müdürleri ve amirleri
  • İnfaz koruma memurları (gardiyanlar)

SAĞLIK, BASIN VE DİĞER MESLEK GRUPLARI

  1. Uzman ve pratisyen tabipler (hekimler)
  2. Diş tabipleri
  3. Eczacılar
  4. Hemşireler
  5. Ebeler
  6. Sağlık teknikeri ve teknisyenleri (laboratuvar, anestezi vb.)
  7. Radyoloji uzmanı ve radyoloji teknisyenleri
  8. Radyoaktif ve nükleer maddelerle fiilen çalışan personel
  9. Sarı/Gri Basın Kartı sahibi muhabir ve yazarlar
  10. Basın Kartı sahibi foto muhabirleri ve kameramanlar
  11. TRT bünyesinde haber hizmetlerinde fiilen çalışanlar
  12. Yangın söndürme işlerinde fiilen görev yapan itfaiye personeli
  13. İhtiyat pilotları
  14. Su altı (dalgıç/kurbağadam) çalışanları
  15. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeleri (milletvekilleri)
  16. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar

Yıpranma payının kapsamı, süresi ve emeklilik yaşına etkisi mesleğe ve sigortalılık koşullarına göre değişkenlik gösteriyor, çalışanların kendi durumlarına ilişkin ayrıntıları SGK kayıtları ve ilgili mevzuat üzerinden kontrol etmesi gerekiyor.