Sayıştay raporu ortaya çıkardı: İBB'de vefat eden 6 bin kişinin kartı aktif

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin (İBB) 2025 yılı denetimini gerçekleştiren Sayıştay Başkanlığı, ücretsiz İstanbulkart uygulamasında dikkat çeken tespitlere ulaştı. BELBİM Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri AŞ'nin kart kayıtları ile Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVİ) verilerinin karşılaştırılması sonucunda, hayatını kaybeden 6 bin 146 kişinin ücretsiz ulaşım kartlarının aktif kaldığı belirlendi. Bu kartlarla toplam 1 milyon 389 bin 27 ücretsiz geçiş gerçekleştirildi.

Sayıştay raporu ortaya çıkardı: İBB'de vefat eden 6 bin kişinin kartı aktif - Resim : 1 Denetimde ayrıca vatandaşlıktan çıkarılan 11 kişiye ücretsiz kart tanımlamasının sürdüğü ve kime verildiği belirlenemeyen 28 bin 448 anonim ücretsiz kartın kullanımda olduğu tespit edildi. Sayıştay, İBB'nin açıklamalarını geçmiş dönemdeki aksaklıkları gidermek için yeterli görmeyerek veri kayıtlarının yeniden incelenmesini istedi.

NVİ KAYITLARI İLE İSTANBULKART VERİLERİ KARŞILAŞTIRILDI

İnceleme, Ulaşımda İstanbulkart Yönetmeliği ile BELBİM AŞ ve İBB arasında imzalanan sözleşme ve protokoller esas alınarak yapıldı. Yönetmeliğin 4'üncü maddesi, ücretli, indirimli ve ücretsiz İstanbulkart türlerini ve bu kartlardan yararlanabilecek kişileri düzenliyor.

Aynı yönetmeliğin 5'inci maddesi uyarınca, indirimli veya ücretsiz ulaşım hakkına sahip kişilerin belirlenmesine ilişkin uygulama esaslarını Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü oluşturuyor. Bu esasların hayata geçirilmesi ise BELBİM AŞ tarafından yürütülüyor.

Sayıştay, denetim kapsamında şirketin İstanbulkart kayıtlarını NVİ verileriyle karşılaştırarak üç ayrı başlıkta sorun belirledi.

6 BİN 146 KİŞİNİN KARTI KAPATILMADI

Raporda yer alan ilk bulguya göre, hayatını kaybeden 6 bin 146 kişinin ücretsiz İstanbulkart'ı iptal edilmedi veya iptal işlemi gecikmeli gerçekleştirildi. Bu kartlar üzerinden toplam 1 milyon 389 bin 27 ücretsiz ulaşım geçişi yapıldı.

Denetçiler, söz konusu kişilerin tamamının 2025 yılında hayatını kaybetmediğine de dikkat çekti. Kartları aktif kalanlar arasında 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında vefat eden kişiler de bulunuyor. Böylece bazı kartların ölüm tarihinden sonra yıllarca kullanımda kaldığı ortaya çıktı.

İkinci bulguda ise NVİ kayıtlarında vatandaşlıktan çıkarıldığı görülen 11 kişi için ücretsiz ulaşım kartı tanımlamasının devam ettiği belirtildi.

28 BİN 448 ANONİM ÜCRETSİZ KART KULLANIMDA

Sayıştay'ın üçüncü tespiti, ücretsiz kartların kime tahsis edildiğinin takip edilmesine yönelik oldu. Denetim raporuna göre, 28 bin 448 anonim kart ücretsiz ulaşım amacıyla kullanılıyor. Ancak bu kartların yönetmeliğin hangi hükmü kapsamında ve hangi kişilere verildiği açık biçimde belirlenemiyor.

BELBİM AŞ, denetçilerin sorusu üzerine yaptığı açıklamada, söz konusu kartların Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından düzenlenen ve üzerinde "Ücretsiz Seyahat Kartı" ibaresi bulunan kartlar olduğunu bildirdi. Bu kartlarla gerçekleştirilen ücretsiz geçiş sayısının ise 2 milyon 158 bin 334 olduğu kaydedildi.

Sayıştay, anonim kartların açık ve izlenebilir bir veri tabanına dayanmadan kullanılmasının tahsis sisteminin denetlenmesini zorlaştırdığına işaret etti. Raporda, bu durumun kamu kaynaklarının kontrolünde risk oluşturduğu değerlendirmesine yer verildi.

İBB, ÖLÜM BİLDİRİM SERVİSİNİN KAPATILDIĞINI AÇIKLADI

İBB, denetim bulgularına verdiği yanıtta, vefat kayıtlarının temininde yaşanan veri akışı sorununu gerekçe gösterdi. Açıklamaya göre BELBİM AŞ, hayatını kaybeden kişilerin bilgilerine ulaşmak için daha önce Sağlık Bakanlığı Ölüm Bildirim Servisi'nden yararlanıyordu. Ancak bu servisin 2023 yılında kapatılmasıyla veri aktarımında kesinti yaşandı.

İdare, sorunun giderilmesi amacıyla Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği ve ilgili kurumlarla yeni bir entegrasyon oluşturulması için çalışmalar yürüttüğünü bildirdi. Bu girişimlerin ardından 24 Temmuz 2024 itibarıyla İBB'nin sağladığı servis üzerinden günlük verilerin BELBİM AŞ'ye aktarılmaya başlandığı belirtildi.

İBB'nin yanıtında, vefat eden kişilere ilişkin bilgilerin NVİ servisi aracılığıyla doğrulandığı, doğrulaması tamamlanan kişilerin İstanbulkart ve dijital hesaplarının bloke edildiği ifade edildi. Sistemin günlük kayıtlarının da loglandığı aktarıldı.

Ayrıca 17 Aralık 2025 tarihinde NVİ'nin "Değişenler Servisi" ile entegrasyon sağlandığı, veri paylaşımının kapsamını genişletmeye yönelik çalışmaların devam ettiği kaydedildi.

SAYIŞTAY İBB'NİN AÇIKLAMALARINI YETERLİ BULMADI

Sayıştay, İBB'nin yanıtının tespit edilen sorunları açıklamakta yeterli olmadığı sonucuna vardı. Raporda, meselenin yalnızca teknik entegrasyon eksikliğinden ibaret olmadığı, vefat eden veya vatandaşlıktan çıkarılan kişilerin ücretsiz kartlarının zamanında ve düzenli biçimde iptal edilmemesinden kaynaklandığı vurgulandı.

Denetçiler, İBB'nin kendi kayıtlarında da vefat ettiği görülen kişilerin kartlarının iptal edilmediğini belirtti. Veri akışının yeniden sağlanması ve kurumlar arasındaki entegrasyonun geliştirilmesine yönelik adımların, geçmiş dönemdeki kontrol eksikliklerini ortadan kaldırmadığı ifade edildi.

Raporda, özellikle geçmiş yıllardan gelen aksaklıkların ve bu süreçte gerçekleşen yüksek sayıdaki ücretsiz geçişin mevcut açıklamalarla giderilemediğine dikkat çekildi.

SAYIŞTAY'DAN ÜÇ BAŞLIKTA DÜZENLEME TALEBİ

Sayıştay, ücretsiz İstanbulkart sistemindeki eksikliklerin giderilmesi için üç temel adımın atılmasını istedi. Buna göre geçmiş dönem kayıtlarının temizlenmesi, anonim kartların kimlik bilgilerinin belirlenmesi ve tüm ücretsiz kart türlerinin mevzuata uygunluk yönünden yeniden kontrol edilmesi gerekiyor.

Raporda, vefat eden kişilere ait kartlarla yapılan 1 milyon 389 bin 27 geçiş ile anonim kartlar üzerinden gerçekleştirilen 2 milyon 158 bin 334 geçişin toplamının 3 milyon 547 bin 361'e ulaştığı görülüyor. Sayıştay raporunda söz konusu geçişlerin parasal karşılığına ilişkin herhangi bir tutar belirtilmedi.