İran’dan ABD’ye ağır darbe: Filonun yüzde 25'i yok oldu, fatura 1.3 milyar dolar

ABD Silahlı Kuvvetleri'nin İran ile başlayan çatışma sürecinde 45 adet MQ-9 Reaper tipi insansız hava aracını (İHA) kaybettiği iddia edildi.

Söz konusu kaybın, ordunun savaş öncesindeki mevcut filosunun yaklaşık dörtte birini oluşturduğu ifade ediliyor.

Washington Post’un Amerikalı yetkili isimlere dayandırdığı habere göre, insansız hava araçları özellikle Hürmüz Boğazı ve çevresindeki operasyonlarda aktif biçimde görevlendirildi.

Çatışmalar başlamadan önce ABD envanterinde, 165'i Hava Kuvvetleri ve 20'si Deniz Piyadeleri bünyesinde olmak üzere toplam 185 adet MQ-9 Reaper yer alıyordu.

Açıklanan 45 adetlik kayıp verisi, istihbarat birimlerinin kullandığı İHA'ları kapsamazken, filonun yüzde 25'inin kaybedildiğini ortaya koyuyor.

Öte yandan Kongre Araştırma Servisi (CRS) tarafından sürecin ilk safhalarında yayımlanan raporda zayiat sayısı en az 28 olarak açıklanmıştı.

Güncel veriler, çatışmalar ilerledikçe kayıp oranının hızla tırmandığını gösteriyor.

Yetkililer, düşen İHA'ların tamamının doğrudan İran hava savunma füzeleriyle hedef alınmadığını aktarıyor.

Araçların bir kısmı doğrudan vurulurken; bir bölümünün komut merkezleriyle olan veri bağlantısının kopması sonucu düştüğü, bazılarının ise İran'ın ABD üslerine düzenlediği saldırılarda karada imha edildiği bilgisi paylaşılıyor.

Bunun yanı sıra Hürmüz Boğazı hattında keşif ve hedef tespiti yapan Reaper'ların zaman zaman alçak irtifaya inmek zorunda kalmasının, araçları bölgedeki hava savunma unsurları karşısında açık hedef haline getirdiği vurgulanıyor.

ABD Hava Kuvvetleri verilerine göre bir adet MQ-9 Reaper'ın donanım, sensör ve mühimmat kapasitesine bağlı olarak birim maliyeti 30 ile 50 milyon dolar arasında değişiyor.

Toplam 45 aracın envanterden çıkmasıyla oluşan finansal zararın 1,3 milyar doları geride bıraktığı hesaplanıyor.

Ordu envanterindeki eksilme daha önce de gündeme gelmişti.

Pentagon Kıdemli Hava Kuvvetleri Yetkilisi Korgeneral David Tabor, Mayıs ayında Senatoda yaptığı bilgilendirmede eldeki MQ-9 sayısının 135 civarına gerilediğini doğrulamıştı.

Bu tablo, ABD Hava Kuvvetlerinin hedeflediği 189 platformluk askeri ihtiyacın oldukça gerisinde kalındığına işaret ediyor.

ABD’nin Reaper kayıpları yalnızca İran operasyonlarıyla sınırlı değil. Mart-Nisan 2025 döneminde Yemen'deki askeri hareketlilik sırasında da en az 7 adet MQ-9 düşürülmüştü.

Ayrıca ABD ordusunun teknik arızalar, kaza ve olumsuz hava şartları nedeniyle her yıl ortalama 4 adet Reaper kaybettiği biliniyor.

Yaklaşık 30 saat kesintisiz uçuş yapabilen; AGM-114 Hellfire füzeleri, GBU-12 Paveway II ve GBU-38 JDAM gibi hassas mühimmatlar taşıyabilen MQ-9 Reaper'ların yüksek maliyeti, Pentagon'u alternatif arayışlara itti.

Savunma Bakanlığı, kayıp durumunda bütçeyi sarsmayacak, daha ucuz, seri üretime uygun ve hızlı konuşlandırılabilir yeni nesil istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) platformlarının geliştirilmesi çalışmalarına hız verdi.