Facebook ve Instagram için yeni kurallar: Gençlerin sosyal medya kullanımı değişiyor

ABD’de Meta’ya karşı çocuk ve gençlerin ruhsal ve fiziksel sağlığına zarar verdiği, platformlarını bağımlılık oluşturacak biçimde tasarladığı ve çocukların gizliliğine ilişkin yasaları ihlal ettiği iddialarıyla açılan davada taraflar uzlaşmaya vardı. Meta, 52 eyalet başsavcısıyla yapılan anlaşma kapsamında yaklaşık 18 milyar dolar ödemeyi ve genç kullanıcılar için günlük kullanım limitleri, gece erişim kısıtlamaları ile yaş doğrulama tedbirlerini hayata geçirmeyi kabul etti.

California eyaletinin Oakland kentindeki bölge mahkemesinde görülen davanın çözüme kavuşturulmasına ilişkin uzlaşma dilekçesi, Meta ve eyalet başsavcıları tarafından Yargıç Yvonne Gonzalez Rogers’ın onayına sunuldu.

Dilekçede, davacıların Meta’nın teknolojisini ve Facebook ile Instagram sosyal medya platformlarını gençleri sisteme dahil etmek ve zamanla bu platformların etkisi altında tutmak amacıyla kullandığını ileri sürdüğü hatırlatıldı. Meta’nın platformlarının taşıdığı riskler konusunda kamuoyunu defalarca yanılttığı ve ABD’deki gençlerin ruhsal ve fiziksel sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri görmezden geldiği yönündeki iddialara da yer verilen dilekçede, şirketin çocukların gizliliğini korumaya yönelik ilgili yasayı ihlal ettiği savunuldu.

Dilekçede ayrıca Meta’nın kendisine yöneltilen suçlamaları kabul etmediği ve davacılara karşı herhangi bir sorumluluğunun bulunduğunu reddettiği belirtildi.

Davada gündeme getirilen iddiaların çözüme kavuşturulmasının amaçlandığı aktarılan dilekçede, tarafların daha fazla yargılama yapılmasına gerek kalmadan anlaşmaya varma konusunda uzlaştığı ifade edildi.

Anlaşma kapsamında Meta’nın sosyal medya platformlarını kullanan gençlere yönelik günlük kullanım sınırları belirlemesi ve gece saatlerinde erişimi engelleyen kısıtlamalar getirmesi öngörülüyor. Şirket ayrıca çocukların platformlara veya yaş sınırlamasına tabi içeriklere erişimini önlemek amacıyla geliştirilmiş yaş doğrulama sistemlerini uygulamayı ve ebeveynlerle velilerin çocuklarını çevrim içi ortamda korumasına yardımcı olacak ek araçları kullanıma sunmayı taahhüt etti.

YAKLAŞIK 18 MİLYAR DOLARLIK ÖDEME YAPACAK

Meta tarafından yapılan açıklamada da ABD’deki 52 başsavcıyla anlaşma imzalandığı duyuruldu.

Açıklamada, anlaşmayla genç kullanıcılar için daha katı varsayılan kısıtlamaların getirildiği belirtilirken, TikTok ve YouTube gibi rakip platformlara da benzer uygulamaları hayata geçirmeleri yönünde çağrıda bulunuldu. Anlaşmanın, eyaletlerin gençlerin çevrim içi güvenliğine ilişkin girişimlerini finanse etmek amacıyla kullanabileceği yaklaşık 18 milyar dolarlık ödemeyi içerdiği bildirildi. Meta’nın söz konusu tutarı 10 yıllık dönemde yıllık taksitler halinde ödeyeceği kaydedildi.

DAVA 2023’TE AÇILMIŞTI

California, New York ve Colorado’nun da aralarında bulunduğu çok sayıda ABD eyaleti, Facebook ve Instagram’ın çatı şirketi Meta’ya karşı Ekim 2023’te dava açmıştı. Davada, Meta’nın daha fazla reklam geliri elde etmek amacıyla çocukları ve gençleri platformlarına bağımlı hale getiren tasarımları bilinçli şekilde kullandığı ve bu uygulamaların gençlerin ruhsal ve fiziksel sağlığı üzerinde oluşturduğu ciddi zararı bilmesine rağmen kamuoyunu yanılttığı iddia edilmişti.

Şirketin temel hedefinin gençlerin platformlarda daha uzun süre kalmasını sağlamak olduğu belirtilen davada, Meta’nın gelişimini sürdüren genç beyinlerin zayıf noktalarını bildiği ve buna göre onları hedef alan özellikler geliştirdiği öne sürülmüştü. Davada söz konusu özellikler arasında dopamini tetikleyen öneri algoritmaları, sosyal karşılaştırmayı ve buna bağlı zararları artırdığı savunulan "Beğen" butonları, gençleri uygulamalara yönlendiren sürekli bildirimler, beden algısı bozukluğuna yol açtığı belirtilen görsel filtreler ve kullanıcıların uygulamadan ayrılmasını zorlaştıran "sonsuz kaydırma" sistemi sıralanmıştı.

Meta’nın kendi bünyesinde yaptığı araştırmaların, platformların gençlerde depresyon, anksiyete, uykusuzluk ve günlük yaşam düzeninin bozulması gibi ciddi sorunlara yol açtığını ortaya koyduğu, ancak şirketin bu bulguları reddederek kamuoyunu yanıltan raporlar yayımladığı savunulmuştu.

Şirketin çocukların çevrim içi gizliliğini korumaya yönelik yasayı da ihlal ettiği belirtilen davada, Meta’nın "ebeveynlerinden izin almadan 13 yaşından küçük çocukların kişisel verilerini topladığı" iddia edilmişti.

Davacı eyaletler, Meta’nın devam eden "hukuka aykırı" uygulamalarının sonlandırılmasını ve eyalet ya da federal yasalar kapsamında öngörülen diğer yaptırımların uygulanmasını talep etmişti.

DAVANIN HAFTALARCA SÜRMESİ BEKLENİYORDU

Geçen hafta görülmeye başlanan davada savcılar ve Meta’nın avukatlarının yanı sıra şirketin eski çalışanlarından Arturo Bejar ile Instagram Başkanı Adam Mosseri de tanık olarak konuşmuştu.

Haftalarca sürmesi beklenen davanın sonucunun, diğer eyaletlerde Meta’ya karşı devam eden davalara yön verebileceği, Facebook ve Instagram’ın çalışma biçiminde değişikliğe yol açabileceği ve şirketi milyarlarca dolarlık cezalarla karşı karşıya bırakabileceği değerlendirilmişti.