Ünlü ressam Vincent van Gogh’un 1890 tarihli "Çiçek Açan Kestane Ağaçları" adlı tablosunun New York’ta yapılacak 180 milyon dolarlık müzayedesi öncesinde mülkiyet krizi çıktı. Tablonun eski sahibi Fischer ailesinin mirasçıları, eserin 1936 yılında Nazi baskısı altında elden çıkarıldığını öne sürerek müzayede evi Sotheby’s’ten satışın durdurulmasını talep etti.

Gelecek hafta New York’ta düzenlenecek açık artırmada satışa sunulması planlanan eser için devreye giren ailenin avukatı Gunnar Schnabel, 1936'daki satışın Nazi yönetiminin yarattığı ağır ekonomik baskılar nedeniyle gerçekleştiğini savundu. Schnabel, Sotheby’s’ten tablonun o dönem herhangi bir zorlama olmaksızın ve gerçek piyasa değerinden satıldığını kanıtlamasını istedi.

TABLONUN ALMANYA'DAN ARJANTİN'E UZANAN GEÇMİŞİ

The New York Times'ta yer alan habere göre, eserin mülkiyet geçmişi 20. yüzyılın başlarına dayanıyor. 1909 yılında Almanya’nın köklü yayınevlerinden S. Fischer Verlag’ın kurucusu Samuel Fischer tarafından satın alınan tablo, Fischer’in 1934’teki ölümünün ardından yayınevinin başına geçen damadı Gottfried Bermann Fischer’e kaldı. Ancak aile, artan Nazi baskıları nedeniyle Berlin’den Viyana’ya göç etmek zorunda kaldı.

Ailenin 1932 veya 1933 yılında Amsterdam’daki sanat simsarı Walter Feilchenfeldt’e emanet ettiği tablo, 1936 yılında Parisli bir koleksiyoncuya satıldı. Yıllar içinde birkaç kez daha el değiştiren eser, son olarak 1975 yılında mevcut Arjantinli sahipleri tarafından satın alındı.

Mirasçıların hukuki itirazı, doğrudan 1936 yılındaki bu satışın koşullarına odaklanıyor. Avukat Schnabel, satışın ailenin Almanya’yı terk etmesinden hemen sonra yapıldığına dikkat çekerek, Nazi rejiminin Yahudilerin mal varlıkları üzerindeki ağır kısıtlamalarını hatırlattı. Ailenin göç sırasında rejime "Reich kaçış vergisi" ödemek zorunda bırakıldığı da vurgulandı.

AİLE DİĞER ESERLER İÇİN HAKLARINI SAKLI TUTMUŞ

Fischer ailesinin bir önceki kuşaktan temsilcisi Gisela Bermann Fischer, 2007 yılında benzer koşullarda elden çıkarılan bir Cézanne tablosunun satışına itiraz etmemiş, ancak koleksiyondaki diğer eserlere ilişkin yasal haklarını saklı tuttuğunu duyurmuştu. Yeni kuşak mirasçılar da bu karar doğrultusunda Van Gogh tablosu üzerindeki hak taleplerini sürdürüyor.

Konuya ilişkin açıklama yapan müzayede evi Sotheby’s, tablonun mülkiyet geçmişine dair kapsamlı bir araştırma yürütüldüğünü bildirmekle yetindi; açık artırmanın planlandığı şekilde gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine dair ise net bir bilgi paylaşmadı.