Ünlü Türk maden suyu tek tek toplatılıyor: İsviçre'den 'Tüketmeyin' çağrısı

İsviçre'nin resmi uyarı sistemi RecallSwiss üzerinden yapılan bir duyuruyla, LADES GmbH tarafından İsviçre'de dağıtımı yapılan SIRMA Mineralwasser (Sırma Maden Suyu) adlı ürün, içerdiği yüksek bor miktarı gerekçe gösterilerek geri çağrıldı.

Tüketicilere söz konusu ürünü "kesinlikle içmemeleri" ve satın aldıkları noktalara iade etmeleri yönünde uyarıda bulunuldu.

Gıda Bülteni’nde yer alan habere göre; Avrupa Birliği Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) kayıtlarına "kompozisyon" kategorisiyle yansıyan bildirimde, maden suyu üzerinde yapılan ölçümlerde bor seviyesinin sınırların üzerinde olduğu belirtildi.

Geri çağırma işlemine tabi tutulan ürünün teknik ve tarih detayları şu şekilde oldu:

Analiz Tarihi: 27 Nisan 2026

Tespit Edilen Bor Miktarı: 5,1 ± 0,51 mg/L

Üretim Tarihi: 2 Eylül 2025

Son Tüketim Tarihi: 26 Kasım 2026

Mevzuat Farklılıkları: Sırma, AB ve Türkiye Standartlarına Uygun

İsviçre'nin aldığı bu toplatma kararı, ülkelerin gıda ve içme suyu standartları arasındaki ciddi uyumsuzluğu bir kez daha gözler önüne serdi. Edinilen bilgilere göre, doğrudan İsviçre pazarına ihraç edilmeyen ve Danone bünyesinde üretilen Sırma maden suları, aslında Avrupa Birliği ve Türkiye’nin belirlediği doğal mineralli su kriterlerine tamamen uygun şekilde üretiliyor.

Türkiye'deki mevzuatlarda maden suları için doğrudan bir "bor" limiti bulunmuyor; bunun yerine ölçümler "borat (B₂O₃)" parametresi üzerinden değerlendiriliyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) içme sularında bor için 2,4 mg/L kılavuz değerini baz alırken, Avrupa Birliği ve İsviçre gibi ülkeler çok daha düşük referans değerleri uyguluyor. Bu durum, bir ülkede güvenle satılan bir ürünün, diğer bir ülkede mevzuat bariyerine takılarak toplatılmasına yol açabiliyor.

Bor; doğada, toprakta, yeraltı sularında ve yediğimiz birçok gıdada kendiliğinden bulunan bir eser elementtir. Ortalama yüzey sularında litrede 0,1 mg bulunurken, bor yataklarının yoğun olduğu bölgelerdeki yeraltı sularında bu miktar 300 mg/L'ye kadar çıkabiliyor.

Ancak son yıllarda Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), DSÖ ve ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) gibi otoriteler yüksek doz bor maruziyetine dikkat çekiyor. Bilimsel çalışmalara göre aşırı bor alımı; erkek üreme sistemi üzerinde olumsuz etkilere, sperm üretiminde azalmaya, fetal gelişim bozukluklarına, doğurganlık kapasitesinde düşüşe neden olabiliyor.

EFSA'nın 2023 yılında güncellediği verilere göre bor için güvenli kabul edilen günlük alım seviyesi yetişkinler için 8 mg/gün, çocuklar için ise yaşa bağlı olarak 2–7 mg/gün aralığında değişiyor.

Almanya Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (BfR), günlük bor limitlerinin sadece su üzerinden hesaplanamayacağına vurgu yapıyor.

İnsanların soludukları havadan veya tükettikleri gıdalardan da (örneğin bazı kuruyemişler kilogramda 37 miligrama kadar bor içerebiliyor) bor aldığını belirten enstitü, "Toplam olası alım miktarı dikkate alındığında, güvenli üst limitlerin kolayca aşılabileceğine" dikkat çekiyor.

Sırma'nın yaşadığı bu durum, Türkiye'nin önde gelen bir diğer markası olan Beypazarı'nın 2024 yılında İsviçre'de yaşadığı süreci hatırlattı. İsviçre makamları o dönemde de Beypazarı maden sularının belirli bir partisini yüksek bor gerekçesiyle geri çağırmıştı. Şirket, yaptığı açıklamada ürünlerin Türkiye ve AB standartlarına harfiyen uyduğunu, sorunun tamamen İsviçre mevzuatındaki farklılıklardan kaynaklandığını kamuoyuyla paylaşmıştı.