Sahte banknotlar zaman zaman gerçeğine oldukça yakın şekilde üretilebilse de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından basılan banknotlarda çok sayıda güvenlik özelliği bulunuyor.
Bir banknotun gerçekliğinden şüphe edildiğinde yalnızca tek bir özelliğe bakmak yerine farklı güvenlik unsurlarının birlikte kontrol edilmesi gerekiyor.
BANKNOTUN KAĞIDINA DİKKAT
Orijinal banknotların kağıdı yüzde 100 pamuk elyafından üretiliyor ve UV ışık altında parlamıyor. Banknot kağıdının rengi ise her kupürün hakim renginin oldukça açık bir tonunu taşıyor.
Sahte banknotlarda kullanılan kağıt ise özel kaplamalarla gerçeğine benzetilmeye çalışılsa da UV ışık altında parlama gösterebiliyor.
IŞIĞA TUTTUĞUNUZDA FİLİGRANI KONTROL EDİN
Gerçek banknot ışığa tutulduğunda baskısız beyaz alanda Atatürk portresi ile banknotun değerini gösteren rakamdan oluşan filigran görülebiliyor.
Sahte paralarda filigran hiç bulunmayabiliyor veya baskı yöntemiyle taklit edilebiliyor.
EMNİYET ŞERİDİNE BAKIN
Orijinal banknotlarda kağıdın içine gömülü bir emniyet şeridi bulunuyor. Banknot ışığa tutulduğunda düz bir hat şeklinde görülen şeridin üzerinde kupür değerini gösteren rakam ile “TL” harfleri yer alıyor.
Sahte banknotlarda ise bu bölüm çoğunlukla baskıyla taklit edilmeye çalışılıyor.
HOLOGRAFİK ŞERİDİ FARKLI AÇILARDAN İNCELEYİN
Banknotların ön yüzünün sağ tarafında bulunan holografik şerit folyo, farklı açılardan bakıldığında renkli ve parlak yansımalar oluşturuyor.
Sahte paralarda bu görüntüyü oluşturmak için gümüş renkli veya yanardöner malzemeler kullanılabiliyor.
PARMAĞINIZLA KONTROL EDEBİLİRSİNİZ
Gerçek banknotların ön yüzündeki bazı yazı, rakam ve motiflerde kabartma baskı kullanılıyor. Bu alanlara parmakla dokunulduğunda kabartma etkisi hissedilebiliyor.
Sahte paralarda ise aynı baskı kalitesinin elde edilememesi önemli ipuçlarından biri olabiliyor.
GİZLİ GÖRÜNTÜ BULUNUYOR
Atatürk portresinin ceketinin sağ tarafındaki yedi köşeli motifli rozetin içerisinde gizli bir görüntü yer alıyor. Banknota göz hizasında yatay şekilde bakıldığında kupür değerini gösteren rakam görülebiliyor.
MİKRO YAZILARI İNCELEYİN
Banknotların ön yüzündeki ay-yıldız motifinin içerisinde, banknotun değerini gösteren rakam ve “TL” harflerinden oluşan mikro yazılar bulunuyor.
Bu yazılar büyüteç yardımıyla okunabiliyor. Sahte banknotlarda ise mikro yazılar çoğunlukla bozuk veya deforme görünüyor.
ÖN VE ARKA YÜZDEKİ RAKAMLAR BİRLEŞİYOR
Gerçek banknotların ön ve arka yüzünde bulunan bazı rakam parçaları, para ışığa tutulduğunda birbirini tamamlayarak tek bir görüntü oluşturuyor.
Sahte paralarda bu bütünleşik görüntü genellikle düzgün şekilde oluşmuyor.
UV IŞIK ALTINDA FARKLI ÖZELLİKLER ORTAYA ÇIKIYOR
Orijinal banknotların kağıdına üretim sırasında yerleştirilen ve normal şartlarda çıplak gözle görülemeyen kılcal lifler, UV ışık altında mavi ve kırmızı parlama gösteriyor.
Atatürk portresi üzerindeki bazı rakam ve “TL” ifadelerinde de floresan etkili mürekkep kullanılıyor.
SERİ VE SIRA NUMARALARINI KONTROL EDİN
Gerçek banknotların arka yüzünde siyah ve kırmızı mürekkeple basılmış iki seri ve sıra numarası bulunuyor.
UV ışık altında siyah mürekkeple basılan numara yeşil, kırmızı mürekkeple basılan numara ise kırmızı parlama gösteriyor.
BANKNOTUN BOYUTU DA İPUCU VEREBİLİR
Türk lirası banknotlarının boyutları kupür değerine göre değişiyor. Orijinal banknotlarda uzun kenarda 6 milimetre, kısa kenarda ise ikili gruplar halinde 4 milimetrelik fark bulunuyor.
Sahte banknotlar aynı ölçülerde üretilmeye çalışılsa da bazı örneklerde birkaç milimetrelik farklılık görülebiliyor.
TEK BİR ÖZELLİĞE GÜVENMEYİN
Sahte para kontrolünde kağıt yapısı, filigran, emniyet şeridi, holografik folyo, kabartma baskı, mikro yazılar ve UV özellikleri gibi birden fazla güvenlik unsurunun birlikte incelenmesi daha sağlıklı sonuç veriyor. Şüpheli bir banknotla karşılaşılması halinde yetkili mercilere başvurulması gerekiyor.