Siparişlere yetişemiyorlar: Asırlık ağaçlar servet kapısına dönüştü

Elazığ'ın Keban ilçesine bağlı Soğanlı köyündeki asırlık ağaçlardan toplanan meyvelerle üretilen geleneksel dut pekmezi, köylülerin en önemli geçim kaynağı oldu. Mikroklima ikliminde yetişen dutlardan binbir emekle hazırlanan organik pekmezler, sipariş üzerine Türkiye'nin dört bir yanına ulaştırılıyor.

Toplanan meyveler, geleneksel metotlar kullanılarak şifa kaynağı olarak bilinen pekmeze dönüştürülüyor. Yoğun bir emek sürecinin ardından hazır hale getirilen bu doğal ürün; İstanbul, Ankara, İzmir ve Adana başta olmak üzere pek çok büyükşehre sipariş usulüyle gönderilerek köy bütçesine ciddi bir katkı sağlıyor.

Günün ilk ışıklarıyla birlikte bahçelerin yolunu tutan üretici aileler, dev bez brandaları asırlık ağaçların gövde altlarına sererek insan gücüyle silkeleme işlemi gerçekleştiriyor. Yapraklarından ve diğer yabancı maddelerden titizlikle temizlenip yıkanan dutlar, odun ateşinde ısıtılan dev kazanlara aktarılarak sürekli karıştırılma suretiyle kaynatılıyor.

Kaynama aşaması bittikten sonra tortularından ayrışması için süzülen dut şırası, kıvam alması ve özgün aromasını kazanması amacıyla damlardaki geniş tepsilere dökülüyor. Ürünler, günlerce güneş ışığı altında bekletilerek olgunlaşmaya bırakılıyor. Köy sakinlerinden 52 yaşındaki Bilal Turan, yerleşim yerlerinde yaklaşık 220 dut ağacının yer aldığını ve bunların yarısından fazlasının asırlık olduğunu ifade etti. Atalarından miras kalan bu ağaçlardan elde ettikleri pekmezleri satarak geçindiklerini belirten Turan, şu bilgileri paylaştı:

"Bu asırlık dutlarımız dedelerimizin dedesinden kalma dutlarımız. Burada uzun süre dutların canlı kalmasının sebebi, ağaçlarımızın kenarından Keban Çayı'nın akmasıdır. Dut ağacı da kökleri çok derine gittiği için Keban Çayı'ndan suyunu alıyor ve bize çok güzel meyveler veriyor.

Haftada 2-3 sefer ağaçları silkeliyoruz. Asırlık dutlarımızdan dut pekmezi yapıp İstanbul'a, Ankara'ya, Konya'ya, İzmir'e sipariş gönderiyoruz, bizim için önemli bir gelir kaynağıdır. Kolay bir süreç mi, değil, çok zorlu bir süreç. Meşakkatli bir iş ama yüzde 100 organik, orijinal dut pekmezlerimiz sağlığımız için çok faydalı."

Köy genelinde bu üretimle uğraşan yaklaşık 15 ailenin bulunduğunu kaydeden Turan, bu zorlu sürecin toplamda 45 gün sürdüğünü sözlerine ekledi. Üreticilerden Hasan Celayir ise atalarının bu bölgeye ilk yerleştiği dönemlerde ekim kolaylığı ve yüksek verimliliği sebebiyle tarımsal üretimde önceliği dut ağaçlarına verdiklerini, bu doğrultuda dere yataklarını dutlarla donattıklarını aktardı.

Köyün sahip olduğu mikroklima yapısı ve ağaçların dere yatağında konumlanması sayesinde asırlardır canlılıklarını koruduklarını vurgulayan Celayir, şöyle konuştu:

"Şu anda 100-150 senelik dut ağaçlarımız var. Bunlar dere yatağında olduğu için gerçekten çok güzel bir ürün veriyor. Bu dutlarımızın aroması güzel olduğu için bundan kaliteli dut pekmezi elde ediyoruz. Elde edilen pekmezimizi de İstanbul, Ankara, İzmir gibi batı bölgelerine eş dostlar aracılığıyla kargoyla veya otobüslere vererek gönderiyoruz."