Derleyen: Dilek Taşdemir
SGK uzmanı İsa Karakaş, Sosyal güvenlik sistemimizde en çok merak edilen konuların başında "birden fazla maaş alma" (çoklu maaş) imkanı geldiğini belirtti.
İsa Karakaş vatandaşların sık sık sorduğu "Hem kendi emekliliğim hem de vefat eden eşimden maaş alabilir miyim?" ya da "Hem annemden hem babamdan aylık bağlanır mı?" sorularına SGK mevzuatı çerçevesindeki kurallara göre tek tek yanıt verdi.
İşte İsa Karakaş'ın SGK mevzuatı çerçevesinde açıkladığı kurallar şöyle:
DUL EŞE ÇİFT MAAŞ
Eşini kaybeden sigortalılar için sistem oldukça cömert. Kendi çalışmanızdan dolayı emekli olsanız bile vefat eden resmî nikâhlı eşinizden dolayı her durumda ölüm aylığı alabilirsiniz.
Kendi Maaşınız + Eşin Maaşı: Kendi emekli aylığınız kesilmez, eşinizden gelen hak da üzerine eklenir.
Örnek: 32.500 TL emekli aylığı alan bir vatandaşımız, eşinden de 17.500 TL hak kazanırsa cebine giren toplam tutar 50.000 TL olur.
Eğer hem eşten hem de anne-babadan aylık hakkı doğarsa, sistem genel olarak "tercih" hakkı sunar. En yüksek olanı seçebilirsiniz.
Birden fazla resmî nikâhla evlenmiş olan dullara ise evliliğin eşin ölümü nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de aylığa hak kazananlara tercih ettiği yüksek aylık bağlanmaktadır.
Sürekli iş göremezlik geliriyle birlikte ölen eşinden dolayı da gelire hak kazanan eşe her iki geliri bağlanır.
Hem eşinden hem de ana ve/veya babasından ölüm gelirine hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak geliri, evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de gelire hak kazananlara tercih ettiği geliri, bağlanmaktadır.
KENDİ ÇALIŞMASINDAN TEK MAAŞ KURALI
Bir kişi kendi çalışmaları sonucunda hem malullük hem de yaşlılık aylığına aynı anda hak kazanırsa süreç farklı işliyor.
Yüksek Olan Bağlanır: Bu durumda iki maaş birden ödenmez. Hangisi yüksekse o bağlanır. Eğer miktarlar eşitse yaşlılık emeklilik aylığı tercih edilir.
Vazife Malulleri İstisnası: Vazife malulü olup tekrar çalışmaya başlayanlar için avantaj var; şartlar oluşursa hem vazife malullüğü hem de yaşlılık aylığını aynı anda alabilir.
YETİM ÇOCUKLARA "BİR BUÇUK" MAAŞ
Hem annesini hem babasını kaybeden çocuklar için SGK "yüksek olanın tamamı, düşük olanın yarısı" formülünü uygular.
Tam + Yarım Formülü: Babadan 20.000 TL, anneden 10.000 TL hak kazanan bir çocuğa; babanın maaşının tamamı, annenin maaşının ise yarısı (5000 TL) verilir.
Sonuç: Çocuk toplamda 25.000 TL ödeme alır.
İş kazası-meslek hastalığı gibi nedenlerle ölen ana ve babadan ayrı ayrı gelire hak kazanan çocuklara da yüksek olan gelirin tamamı, az olanın yarısı bağlanır.
EVLAT ACISI YAŞAYAN ANNE-BABALAR
SGK mevzuatında öngörülen şartlarla, birden fazla çocuğundan aylığa hak kazanan ana ve babaya en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan aylığın tamamı, düşük olan aylığın yarısı ödeniyor.
İş kazası-meslek hastalığı gibi nedenlerle birden fazla çocuğundan gelire hak kazanan ana ve babaya, en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan gelirin tamamı, düşük olan gelirin yarısı bağlanır.
SGK Uzmanı İsa Karakaş yazısının sonuna "Sosyal güvenlikte haklar "talep" ile başlar. Şartlarınızın birden fazla maaşa uygun olduğunu düşünüyorsanız, hak kaybına uğramamak için SGK kayıtlarınızı mutlaka kontrol ettirin." notunu düşerek, karmaşık görünen çoklu maaş sisteminde her vatandaşın "en yüksek geliri alma" hakkının yasalarla korunduğunu hatırlattı.